پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 855 |
| تعداد مقالات | 8,277 |
| تعداد مشاهده مقاله | 16,580,683 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 11,042,446 |
تحلیل فضایی–زمانی سالمندی جمعیت در منطقه کلانشهری تهران: تبیین الگوهای پراکنش و عوامل مؤثر در سطح شهرستانها | ||
| جغرافیا و آمایش شهری منطقهای | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 07 شهریور 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/gaij.2026.56373.3374 | ||
| نویسندگان | ||
| رستم صابری فر* 1؛ ابوالفضل بهنیافر2؛ هومر شکری2 | ||
| 1دانشگاه پیام نور، دانشکده علوم اجتماعی، گروه جغرافیا | ||
| 2دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد | ||
| چکیده | ||
| سالمندی جمعیت یکی از مهمترین تحولات جمعیتی قرن حاضر است که پیامدهای گستردهای برای برنامهریزی فضایی، نظام سلامت، خدمات اجتماعی و مدیریت شهری، بهویژه در مناطق کلانشهری، به همراه دارد. منطقه کلانشهری تهران، شامل استانهای تهران و البرز، به دلیل تمرکز جمعیت، نابرابریهای فضایی و جریانهای مهاجرتی، بستر مناسبی برای بررسی الگوهای فضایی سالمندی فراهم میکند. هدف این پژوهش، تحلیل روند فضایی–زمانی سالمندی جمعیت و تبیین الگوی پراکنش آن در سطح شهرستانهای منطقه طی سالهای ۱۳۸۵، ۱۳۹۵ و برآورد ۱۴۰۳ است. پژوهش با رویکرد توصیفی–تحلیلی و بر پایه دادههای سرشماریهای عمومی نفوس و مسکن، برآوردهای رسمی جمعیت و دادههای تقسیمات کشوری انجام شد. دادهها پس از همگنسازی بر اساس آخرین محدوده شهرستانها، در محیط ArcGIS Pro پردازش و تحلیل شدند. برای تحلیل روند سالمندی از نسبت جمعیت ۶۵ سال و بیشتر و برای تحلیل الگوهای فضایی از شاخص موران، تحلیل موران محلی، آشکارساز جغرافیایی و رگرسیون موزون جغرافیایی استفاده شد. یافتهها نشان داد که سالمندی در همه شهرستانهای منطقه روندی افزایشی داشته، اما شدت این روند از نظر مکانی متفاوت بوده است. بیشترین تمرکز سالمندی در شهرستانهای تهران و کرج مشاهده شد، در حالی که شهرستانهای پیرامونی، با وجود ساختار سنی جوانتر، روند فزاینده سالمندی را تجربه کردهاند. تحلیلهای فضایی نیز وجود خودهمبستگی فضایی مثبت و الگوی خوشهای سالمندی را تأیید کرد. همچنین، نقش عوامل جمعیتی، مهاجرتی و اقتصادی در تبیین سالمندی از نظر مکانی متفاوت بود. بر این اساس، برنامهریزی فضایی مبتنی بر تفاوتهای شهرستانی، توزیع هدفمند خدمات سلامت و مراقبت، مناسبسازی محیط شهری و تخصیص عادلانه منابع، از مهمترین الزامات مدیریت پایدار سالمندی در منطقه کلانشهری تهران به شمار میرود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| سالمندی جمعیت؛ منطقه کلانشهری تهران؛ تحلیل فضایی؛ آشکارساز جغرافیایی؛ برنامهریزی منطقهای | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 5 |
||