پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 863 |
| تعداد مقالات | 8,331 |
| تعداد مشاهده مقاله | 16,759,886 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 11,194,374 |
تحلیل ساختار فضایی و مؤلفههای هویتبخش مسکن بومی در بلوچستان مرکزی | ||
| جغرافیا و آمایش شهری منطقهای | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 28 شهریور 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/gaij.2026.56062.3366 | ||
| نویسندگان | ||
| ابوالفضل حیدری1؛ جمشید داوطلب* 1؛ کریمبخش ترشابی2 | ||
| 1دانشیار، رشته معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه زابل، زابل، ایران. | ||
| 2استادیار، رشته معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران. | ||
| چکیده | ||
| معماری بومی هر منطقه بازتابی از تعامل میان انسان، محیط طبیعی، فرهنگ و شیوههای معیشت ساکنان آن است. مسکن بومی بلوچستان مرکزی بهعنوان بخشی از میراث معماری ایران، نتیجه سازگاری تدریجی با شرایط اقلیمی گرم و خشک، ساختارهای اجتماعی قبیلهای و نیازهای عملکردی جامعه محلی شکل گرفته است. پژوهش حاضر با هدف شناخت و تحلیل ویژگیهای عملکردی فضاها، اقلیم، هویت کالبدی و روابط فضایی گونههای مسکن بومی این ناحیه انجام شده است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده و دادهها از طریق مطالعات میدانی، برداشت ۷۶ واحد مسکونی در ۳۸ روستای منتخب از ۱۱ شهرستان، و تحلیل روابط فضایی عرصههای زیستی، خدماتی و معیشتی گردآوری شده است. یافتهها نشان میدهد که مسکن بومی این منطقه در پاسخ به سه عامل اقلیم، معیشت و فرهنگ، الگوهای متنوعی یافته است. استفاده از مصالح بومی مانند خشت، سنگ، چوب و کاهگل، ضخامت مناسب جدارهها، فضاهای نیمهباز شامل ایوان، کاپار و کِلّه و اتاقهای بادگیر، از مهمترین راهکارهای سازگاری اقلیمی هستند. همچنین ساختار اجتماعی قبیلهای و معیشت مبتنی بر دامداری، نقش مهمی در شکلگیری روابط فضایی داشته است؛ بهگونهای که حدود ۵۳ درصد از واحدها فاقد حصار بوده و عرصههای خدماتی و معیشتی بهصورت پراکنده در پیرامون فضای زیستی قرار گرفتهاند و ۴۷ درصد واحدها نیز دارای حیاط محصور هستند. هویت کالبدی این مساکن از ترکیب رنگ، تزئینات، ریتم، فرم و مبلمان سنتی شکل گرفته که با نقوش برگرفته از صنایع دستی محلی نظیر سوزندوزی تداوم یافته است. در مجموع، مسکن بومی بلوچستان مرکزی میتواند واجد برخی ویژگیهای معماری پایدار و زمینهگرا تلقی شود که با بهرهگیری از دانش بومی، میان نیازهای انسانی، شرایط محیطی و ارزشهای فرهنگی تعادل ایجاد کرده است. شناخت این الگوها میتواند مبنایی برای تدوین ضوابط طراحی مسکن معاصر روستایی در منطقه و حفظ هویت معماری و بهبود آسایش حرارتی باشد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| سازمان فضایی؛ اقلیم؛ هویت معماری؛ مسکن بومی؛ بلوچستان مرکزی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1 |
||