| تعداد نشریات | 28 |
| تعداد شمارهها | 869 |
| تعداد مقالات | 8,382 |
| تعداد مشاهده مقاله | 16,942,973 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 11,344,378 |
بررسی تاثیر احداث کانالهای رسوبگیر بر حرکت رسوبات ماسهای | ||
| مخاطرات محیط طبیعی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 12 مهر 1405 اصل مقاله (2.09 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jneh.2026.55994.2176 | ||
| نویسندگان | ||
| سبحان غائبی1؛ محمد رضا یزدانی* 2؛ محمدکیا کیانیان3؛ علی ترابی4 | ||
| 1دانشجوی دکتری مدیریت و کنترل بیابان، گروه بیابانزدایی، دانشکده کویر شناسی، دانشگاه سمنان | ||
| 2دانشیار گروه بیابانزدایی، دانشکده کویر شناسی، دانشگاه سمنان | ||
| 3استادیار گروه بیابانزدایی، دانشکده کویر شناسی، دانشگاه سمنان | ||
| 4کارشناس ارشد بیابانزدایی، اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان سمنان | ||
| چکیده | ||
| با توجه به چالشهای ناشی از حرکات تپه های ماسه ای و پیامدهای زیست محیطی و اقتصادی آن، استفاده از تکنیک های مناسب مانند کانالها رسوبگیر برای کاهش سرعت انتقال رسوبات اهمیت زیادی دارد. هدف اصلی این تحقیق بررسی تاثیر احداث کانالهای رسوبگیر بر کاهش میزان حرکت رسوبات بادی درغرب روستای علیان واقع در جنوب دامغان می باشد. با نصب دو سیستم تله رسوبگیر سطحی و ارتفاعی، یک تیمار با سه تکرار در پشت کانالهای رسوبگیر، بهمراه تیمار شاهد در جلوی این سیستم تعبیه گردید و طی یک دوره هفت ماهه، ذخیره رسوبات بادی در تیمارها و شاهد جمعآوری و اندازهگیری شد. کانالهای رسوبگیر به ابعاد یک در یک متر و در جهت عمود بر باد غالب(شمال غرب) بوده و نمونه برداری از اوایل بهار تا اوایل پاییز انجام شده است. تفاوت بین میانگینها در تیمارها با شاهد با استفاده از آزمون تی و منویتنی مورد بررسی قرار گرفت. همچنین به منظور بررسی تاثیر پارامترهای هواشناسی بر وضعیت تله اندازی رسوبات از دو تکنیک هوشمند شامل جنگل تصادفی (RF) و سوبول (Sobol) استفاده شده و پارامترهای موثر شناسایی شدند. بررسی نتایج بدست آمده نشان می دهد، بین میانگین وزن رسوبات در تیمار با شاهد هم برای تله رسوبگیر سطحی و هم ارتفاعی از نظر آماری در سطح 95 درصد اختلاف معنیدار وجود دارد. مقدار آماره تی از 6.4- تا 7.77- و ، آماره z بین 3.11- تا 3.32- متغیر میباشد. به عبارت دیگر، احداث کانالهای رسوبگیر بطور معنیداری موجب کاهش حرکت و مقدار رسوبات عبوری از منطقه برداشت شده است. آنالیز حساسیت دادهها بیانگر تاثیر قابل ملاحظه رطوبت نسبی حداکثر، رطوبت نسبی حداقل و میزان باد بر روی پتانسیل تله اندازی رسوبات بادی در این تحقیق طی دوره مورد بررسی می باشد. نتایج بدست آمده حاکی از پتانسیل مناسب کانالهای رسوبگیر احداثی بر کنترل حرکت تپههای ماسهای و رسوبات بادی در منطقه مورد مطالعه بوده است. این نتایج میتواند مورد استفاده برای بخشهای اجرایی خصوصا بخش منابع طبیعی در کشور باشد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| رسوبات بادی؛ کانال رسوبگیر؛ پارامترهای هواشناسی؛ آنالیز حساسیت؛ دامغان | ||
| مراجع | ||
|
آریانفر، علی، شفاعی بجستان، محمود، خسروجردی، امیر و بابازاده، حسین. (1392). بررسی آزمایشگاهی تاثیر اندازه ذرات رسوبی و هندسه ورودی و خروجی بر راندمان حوضچه های تلهاندازی رسوب. نشریه حفاظت منابع آب و خاک، 1 (۳)، 1-17. 20.1001.1.22517480.1392.3.1.1.3
اختصاصی، محمدرضا. (١٣92). بررسی مورفودینامیک رخسارههای فرسایش بادی در دشت یزد-اردکان. رساله دکتری دانشگاه تهران.
اختصاصی، محمدرضا، علیمرادی، مهتاب، شرافتی، محمد، گرشاسبی، پرویز و باقری فهرجی، رضا، (1401). مقایسه دبی جریان رسوبات بادی در اراضی با سنگ فرش بیابان و بدون سنگفرش با استفاده از تلههای رسوبگیر مدل سیفونی نسل ۳ در دشت یزد. پنجمین همایش ملی فرسایش بادی و طوفان های گرد و غبار.
باباخانی، سجاد. (1391). کاربرد مالچ سنگریزهای درکنترل فرسایش بادی و تثبیت شنهای روان (مطالعه موردی: خاکهای دشت اژیه اصفهان. سومین همایش ملی مقابله با بیابان زایی و توسعه پایدار تالابهای کویری ایران.
حجه فروشنیا، شیلا، خسروشاهی، محمد و برهانی، مسعود. (1400). ارزیابی کارایی روش مالچ سنگی در مقابله با فرسایش بادی (مطالعه موردی: دشت سگزی و دشت فساران اصفهان)، کاوش های جغرافیایی مناطق بیابانی، 9 (2): 113-135.
حسنی درآباد، فرهاد، مشهدی، ناصر و کشتکار، امیررضا. (1402). مورفولوژی، تحرک و ویژگیهای اندازه ذرات رسوب در تپههای ماسهای جدید مطالعه موردی: ارگ جوان آبشیرین، پژوهشهای جغرافیای طبیعی، 55 (4)، 123-145.
خوشمرام، شیما و دلالیان، محمدرضا. (1401). اثر زمان بر مؤلفه های شدت جریان فرسایش بادی در جنوب شرقی حوضه دریاچه ارومیه، مجله مدیریت خاک و تولید پایدار، 12 (1)، 101-119.
خیرآبادی، حسین، محمودآبادی، مجید، جلالی، وحیدرضا و نقوی، هرمزد. (1397). ارزیابی کارایی نمونهگیر BSNE و ظرفیت انتقالپذیری ذرات رسوب حاصل از فرسایش بادی با استفاده از آزمایش تونل باد. مهندسی زراعی، 41(2)، 27-43.
عبدلی، سیما، خلیلی مقدم، بیژن و رهنما، مجید. (1394). بررسی آزمایشگاهی کارایی نسبی تلههای رسوبگیر ریزگرد MWAC، MDCO، CDS و CDSC. مجله علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی (علوم آب و خاک). 19 (71)، 229-240.
طرح شناسایی کانونهای بحرانی فرسایش بادی کشور، ۱۳۸۱. دفتر فنی تثبیت شن و بیابانزدایی.
قائمی نیا، علی محمد. (1394). معرفی و ارزیابی قابلیتها و محدودیتهای تله رسوبگیر فرسایش بادی EDST. تحقیقات مرتع و بیابان ایران، 22 (2)، 356-372.
قیصری، مسعود، اختصاصی، محمدرضا، علیمرادی، مهتاب، برقی جهرمی، محمدصالح. (1403). بررسی و مقایسۀ راندمان جذب و نگهداشت دو نوع تلۀ رسوبگیر BSNE و سیفونی نسل 3 در شرایط آزمایشگاهی تونل باد و شرایط طبیعی. مهندسی اکوسیستم بیابان، 13 (43)، 107-119.
کیانیان، محمدکیا. (1392الف). نقش تثبیت تپههای ماسهای بر مسائل اقتصادی - اجتماعی مناطق روستایی ( مطالعه موردی: شهرستان دامغان)، سومین همایش ملی فرسایش بادی و طوفانهای گرد و غبار، دانشگاه یزد.
کیانیان، محمدکیا. (1392ب). مدیریت و تکنیکهای مهار بیابانزایی در ایران، نخستین کنفرانس بینالمللی اکولوژی سیمای سرزمین، نخستین کنفرانس بین المللی اکولوژی، 1392. دانشگاه صنعتی اصفهان.
یزدانی، مسلم، عظیمزاده، حمید، کریم زاده، حمیدرضا و سلیمانی، محسن. (1404). بررسی کارایی نسبی تلههای رسوبگیر CSC و MWAC برای دو نوع بافت خاکی لومی شنی و شنی در شرایط آزمایشگاهی. تحقیقات مرتع و بیابان ایران، 32(1)، 18-34.
Al-Bakri, J. T., Brown, L., Gedalof, Z. E., Berg, A., Nickling, W., Khresat, S., Salahat, M. & Saoub, H. (2016). Modelling desertification risk in the north-west of Jordan using geospatial and remote sensing techniques. Geomatics, Natural Hazards and Risk, 7(2), 531-549. https://doi.org/10.1080/19475705.2014.945102 Strypsteen, Glenn, Delgado-Fernandez, Irene, Derijckere, J., and Rauwoens, P. (2024). Fetch–driven aeolian sediment transport on a sandy beach: A new study, Earth Surface Processes and Landforms, 49 (5), 1530-1543. https://doi.org/10.1002/esp.5784. Eichmanns, C., Lechthaler, S., Zander, W., Pérez, M. V., Blum, H., Thorenz, F., & Schüttrumpf, H. (2021). Sand trapping fences as a nature-based solution for coastal protection: An international review with a focus on installations in Germany. Environments, 8(12), 135. https://doi.org/10.3390/environments8120135. Eichmanns, C., & Schüttrumpf, H. (2022). A Nature-Based Solution for Coastal Protection: Wind Tunnel Investigations on the Influence of Sand-Trapping Fences on Sediment Accretion. Frontiers in Built Environment, 8, 878197. Han, Y., Zhao, W., Zhou, A., & Pereira, P. (2023). Water and wind erosion response to ecological restoration measures in China's drylands. Geoderma, 435, 116514. Gee, G. W. (1986). Particle size analysis. Methods of soil analysis/ASA and SSSA. Moshayedi, Ata Jahangir, Jafari Harandi, M., Keshavarzi, A., & Heidari, F. (2023). Feasibility Assessment of Sediment Trappers Design from Structure to Simulation in Iran: Study and Comparison. Iran. J. Chem. Chem. Eng. 42 (12), 4118-4131. 10.30492/ijcce.2023.1989550.5867 Kaplan, S., Basaran, M., & Erpul, G. (2024). Assessing the performance of wind erosion prediction models of RWEQ and SWEEP by direct measurements in an arid region. Soil and Tillage Research, 240, 106086. Khosravi, F., Tazeh, M., Naeini, S., & Kalantari, S. (2020). Evaluation and comparison of ImageJ and GIAS software with mechanical sieving in automatic particle-size distributions. Journal of Arid Biome, 9(2), 29-42. Labiadh, M. T., Rajot, J. L., Sekrafi, S., Ltifi, M., Attoui, B., Tlili, A., Hlel, M., Bergametti, G., des Tureaux, T. H., & Bouet, C. (2023). Impact of Land Cover on Wind Erosion in Arid Regions: A Case Study in Southern Tunisia. Land, 12(9), 1648. https://doi.org/10.3390/land12091648. Li, X. Y., Liu, L. Y., & Wang, J. H. (2004). Wind tunnel simulation of aeolian sandy soil erodibility under human disturbance. Geomorphology, 59(1-4), 3-11. Liu, X., Xu, J., Qi, F., & Fan, D. (2023). Sediment settling process revealed by a bottom-tethered sediment trap at the east tip of the Shandong Peninsula. Continental Shelf Research, 264, 105025. Mir-Gual, M., Pons, G. X., Delgado-Fernandez, I., and Smyth, T. A. G. (2023). Field Measurement of Surface Wind and Sediment Transport Patterns in a Coastal Dune Environment, Case Study of Cala Tirant (Menorca, Spain), Journal of Marine Science and Engineering, 11, 2361, https://doi.org/10.3390/jmse11122361. Salehi, F., Panahi, F., & Abbasi, H. (2024). Estimation of wind erosion threshold velocity using a wind tunnel device in dust sources in Khuzestan, Iran (case study: Mahshahr, Omidiyeh, Hendijan). Environmental Erosion Research Journal, 14(1), 204-218. Shahabinejad, N., Mahmoodabadi, M., Jalalian, A., & Chavoshi, E. (2019). The fractionation of soil aggregates associated with primary particles influencing wind erosion rates in arid to semiarid environments. Geoderma, 356, 113936. Song, D., Zhao, W., Li, G., Wei, L., Wang, L., Yang, J., Wu, H., & Ma, Q. (2024). Utilizing sediment grain size characteristics to assess the effectiveness of clay–sand barriers in reducing aeolian erosion in Minqin Desert area, China. Journal of Arid Land, 16(5), 668–684. https://doi.org/10.1007/s40333-024-0075-2 Zhang, K., Pan, J., An, Z., Xue, C., & Xie, S. (2025). Impact of sand-blocking fence porosity on near-surface dynamic aeolian processes. Geomorphology, 487, 109928. https://doi.org/10.1016/j.geomorph.2025.109928 Zhang, M., Li, Q., Hou, J., & Ji, S. (2025). Evaluation of protection benefits of sand barrier fence with different heights on desert highway. PLOS ONE, 20(8), e0324869. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0324869. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 5 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1 |
||