پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 28 |
| تعداد شماره‌ها | 874 |
| تعداد مقالات | 8,420 |
| تعداد مشاهده مقاله | 17,112,703 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 11,474,139 |
آینده‌پژوهی تعادل منطقه‌ای بر پایه روابط شهر-روستا با کاربست هوش مصنوعی (مطالعه موردی: استان آذربایجان شرقی) | ||
| جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 02 آبان 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/gaij.2026.56589.3379 | ||
| نویسنده | ||
| عقیل خالقی* | ||
| دکترای جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، استاد مدعو دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| تعادل منطقه‌ای و پایداری روابط شهر-روستا در گرو عبور از برنامه‌ریزی‌های قطعی و گذشته‌نگر است. این پژوهش با هدف «آینده‌پژوهی تعادل منطقه‌ای بر پایه روابط شهر-روستا در استان آذربایجان شرقی» انجام شد تا با بکارگیری هوش مصنوعی، به سه شکاف نظری (مفهوم‌سازی حکمرانی الگوریتمی)، روش‌شناختی (عبور از سنجش‌های ایستا) و تجربی پاسخ دهد. روش‌شناسی پژوهش متکی بر یک زنجیره نوآورانه پنج‌گانه شامل دلفی فازی (غربالگری پیشران‌ها)، تحلیل میک‌مک (شناسایی ساختار سیستم)، سناریوپردازی و نرم‌افزار سناریوویزارد (استخراج سناریوهای سازگار)، الگوریتم‌های یادگیری ماشین درخت تصمیم (XGBoost و Random Forest) و در نهایت روش تفسیرپذیری SHAP (رفع جعبه سیاه و تعیین اثرات غیرخطی) است. یافته‌های پنج‌گانه پژوهش نشان داد پالایش فازی نظرات خبرگان منتهی به حذف عوامل کم‌اهمیت و شناسایی پیشرانهای بنیادی گردید. تحلیل اثرات متقاطع نشان داد تمرکز کالبدی در کلان‌شهر تبریز و بحران اکولوژیک دریاچه ارومیه دو نیروی اصلی شکل‌دهنده به ناتوازنی استان هستند. سناریوپردازی ساخت‌یافته منجر به استخراج سه سناریوی پایه «بازآفرینی شبکه‌ای»، «هدایت انفعالی» و «تعمیق شکاف فضایی» شد. ارزیابی یادگیری ماشین اثبات کرد الگوریتم یادگیری ترتیبی، عملکردی ممتاز در شبیه‌سازی جریان‌های غیرخطی فضایی و انطباق بردارهای سناریویی بر پهنه استان دارد. تحلیل شاپلی مشخص ساخت که پیشرانهای «اصلاح ساختار تمرکزگرا»، «الگوی توزیع فضایی-کالبدی» و «یکپارچگی حاکمیتی» به‌ترتیب کلیدی‌ترین عوامل ایجادی در تعادل منطقه‌ای هستند، در حالی که متغیر «بحران اکولوژیک دریاچه ارومیه» دارای رفتاری غیرخطی و آستانه‌ای است و فروپاشی آن، ترمزکننده توسعه استان خواهد بود. تحلیل‌ها اثبات کرد که تمرکززدایی اداری-مالی بزرگ‌ترین محرک توزیع عادلانه ثروت است. همچنین گذار از الگوی تک‌مرکزی تبریز به شبکه چندمرکزی با تقویت شهرهای میانی، مستقیماً با مهار مهاجرت‌های روستایی، پیوندهای متقابل، عادلانه و هم‌افزا میان کانون‌های شهری و حوزه‌های روستایی را محقق می‌سازد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| تعادل منطقه‌ای؛ روابط شهر- روستا؛ آینده‌پژوهی؛ هوش مصنوعی؛ آذربایجان شرقی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2 |
||