پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 28 |
| تعداد شماره‌ها | 876 |
| تعداد مقالات | 8,476 |
| تعداد مشاهده مقاله | 17,268,098 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 11,590,268 |
نقش راهبردی میانرودان در شکل‌گیری و تثبیت قدرت شاهنشاهی ساسانی: از تمرکز اداری و مازاد کشاورزی تا پشتیبانی نظامی ـ لجستیکی | ||
| نشریه پژوهش‌های تاریخی ایران و اسلام | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 20 آبان 1405 | ||
| نوع مقاله: علمی و پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jhr.2026.56642.3970 | ||
| نویسنده | ||
| عظیم شه بخش* | ||
| گروه تاریخ دانشگاه سیستان و بلوچستان | ||
| چکیده | ||
| شاهنشاهی ساسانی (حک. ۲۲۴‑۶۵۱ م) به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین و پایدارترین امپراتوری‌های دوران باستان متأخر، از سه رکن بنیادینِ سیاسی‑اداری، اقتصادی‑کشاورزی و نظامی‑لجستیک بهره می‌گرفت. آنچه این سه رکن را به یکدیگر پیوند می‌داد و به این ساختار امکان صعودی سریع و چشمگیر بخشید، تمرکز بی‌نظیر هر سه مؤلفه در قلمرو جغرافیایی بین‌النهرین بود. پژوهش حاضر با اتخاذ رویکردی سیستمی و بهره‌گیری از روش تاریخ‌نگاری ساختاری، به تحلیل نقش بین‌النهرین به‌عنوان پیشرانه صعود ساسانیان می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که انتخاب راهبردی تیسفون به‌عنوان پایتخت اداری و سیاسی، همراه با تمرکز خزانه و دیوانسالاری در این شهر، بین‌النهرین را به مرکز تصمیم‌گیری و کنترل منابع شاهنشاهی تبدیل کرد. از سوی دیگر، سرمایه‌گذاری‌های عظیم ساسانیان در شبکه‌های آبیاری (از جمله کانال نهراوان و سدهای خوزستان)، جلگه‌های میانرودان را به «انبار غله» این شاهنشاهی و مبنای تولید مازاد اقتصادی بدل ساخت. در بعد نظامی نیز، جمعیت متراکم روستایی بین‌النهرین منبع اصلی تأمین نیروی پیادگان ارتش ساسانی بود و نزدیکی این منطقه به مرزهای غربی، آن را به پایگاه لجستیک اصلی لشکرکشی‌ها علیه بیزانس مبدل کرد. این سه مؤلفه در قالب یک «چرخه بازخورد مثبت» عمل می‌کردند: تولید مازاد کشاورزی جمعیت و بودجه را افزایش می‌داد، بودجه و جمعیت ارتش را تقویت می‌کرد، و ارتش امنیت لازم برای ادامه فعالیت‌های اقتصادی و سیاسی را تضمین می‌نمود. بین‌النهرین در دوران صعود ساسانیان نه صرفاً یک استان، بلکه هسته مرکزی و عامل اصلی پیشرانش قدرت شاهنشاهی بود. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| "؛ شاهنشاهی ساسانی"؛ بین‌النهرین"؛ ،"؛ تیسفون"؛ نظام آبیاری"؛ ، "؛ اقتصاد مازادمحور" | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 3 |
||