پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 834 |
| تعداد مقالات | 8,015 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,852,499 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,586,520 |
ایران زمین در تاریخنگاری ایلخانان و ممالیک | ||
| نشریه پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام | ||
| مقاله 9، دوره 8، شماره 15، مهر 1393، صفحه 171-190 اصل مقاله (244.87 K) | ||
| نوع مقاله: علمی و پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jhr.2014.2049 | ||
| نویسنده | ||
| احمد فضلی نژاد | ||
| استادیار گروه تاریخ دانشگاه شیراز | ||
| چکیده | ||
| قرن هفتم و هشتم هجری، دورة رشد و بالندگی تاریخ نگاری در ایران و جهان اسلام است. در آستانة قرن هشتم، دولت ایلخانی در ایران پس از سالها کشمکش و درگیری میان طرفداران شیوة صحراگردی و غارتگری(مغولها) و مدافعان مدنیّت و تمرکزگرایی سیاسی (ایرانیان)، به مرحلهای از ثبات و آرامش نسبی رسید. اسلام آوردن غازان دولت ایلخانی را نیز در شمار دولتهای جهان اسلام قرار داد. این دوره، همچنین شاهد ادامة جنگهای خارجی ایلخانان با همسایگان آنان به ویژه سلاطین مصر و شام است که از ابتدای تأسیس دولت ایلخانی آغاز شده بود.به این ترتیب جنبش تاریخنگاری، در ایران و دیگر مناطق جهان اسلام به ویژه در مصر و شام، به مناسبات خارجی دولتهای اسلامی توجه ویژهای نمود. تاریخنگاران ایرانی در این دوره با رویکردی جدی به ایران، جایگاه ایران زمین در تاریخ و محدودة جغرافیایی آن را مورد توجه قرار دادند. احیای این نگرش که از زمان فردوسی تا این زمان بیسابقه بود، به بازخوانی تاریخ روابط ایران و اعراب در برخی از متون و منظومههای تاریخی انجامید. هم زمان، مورخان عرب مانند قلقشندی و عمری نیز از ایران به عنوان کشوری مستقل نام برده و دولت ایلخانی را در امتداد پادشاهیهای باستانی این سرزمین قرار دادند. در این پژوهش با توجه به انعکاس منازعات ایلخانان و مملوکان در منابع تاریخی، به تفسیر رویکرد مورخان ایرانی و عرب در مورد مفهوم ایران زمین و تحلیل این منابع از منظر هویت ایرانی پرداخته میشود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ایران زمین؛ محدوده جغرافیایی ایران؛ ایلخانان؛ ممالیک؛ تاریخنگاری قرن هفتم و هشتم؛ ایرانیان و اعراب | ||
| مراجع | ||
|
آقسرایی، محمودبن محمد (1362) تاریخ سلاجقه یا مسامره الاخبار و مسایره الاخیار. به اهتمام و تصحیح عثمان توران. چاپ دوم. تهران: شرکت انتشارات اساطیر، چاپ رشدیه.
العمری، شهابالدین احمد بن یحیی بن فضلالله (2010) مسالک الابصار فی ممالک الامصار. المحقق کامل سلمان الجبوری و مهدی النجم. الجزءالاول و الجزءالثالث، الطبعه الاولی. بیروت: دارالکتب العلمیه.
ابن اثیر، عزالدین علی(2535) الکامل، تاریخ بزرگ اسلام و ایران. ترجمه ابوالقاسم حالت. جلد دوازدهم و بیست و ششم. تهران: مؤسسه مطبوعاتی علمی.
ابن العبری، غریغوریوس ابوالفرج اهرون (1364) تاریخ مختصرالدول. ترجمه محمد علی تاج پور و حشمت الله ریاضی. چاپ اول. تهران: انتشارات اطلاعات.
ابن بطوطه، شرف الدین ابوعبدالله محمدبن عبدالله بن محمدابراهیم لواطی طبخی(1348) سفرنامه ابن بطوطه (رحله ابن بطوطه). ترجمه محمد علی موحد. جلد اول و دوم. تهران: انتشارات کتابفروشی خیام.
ابن طقطقی، محمدبن علی بن طباطبا (1350) تاریخ فخری در آداب ملکداری و دولت های اسلامی. ترجمه محمد وحید گلپایگانی. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
ابن کثیر دمشقی، ابوالفداء الحافظ(1407ق/1987م) البدایه و النهایه. الجزء السابع. الطبعه الثانی. لبنان. بیروت: دارالکتب العلمیه.
اللهیاری، فریدون (1382) بازنمایی مفهوم ایران در جامعالتواریخ رشیدالدین فضلالله همدانی. فصلنامه مطالعات ملی. 15، سال چهارم. شماره 1، 67-47.
امام الذهبی، شمس الدین محمد به احمد بن عثمان الذهبی(1421ق / 2000م) نزهه الفضلا تهذیب سیر اعلام النبلا. الجزء التاسع عشر. مملکه العربیه السعودیه: دارالاندلس الخضراء.
بارتولد، وو (1358) خلیفه و سلطان و مختصری درباره برمکیان. ترجمه سیروس ایزدی. تهران: انتشارات امیر کبیر.
بیضاوی، ناصرالدین عبدالله بن عمر(1382) نظام التواریخ. به کوشش میر هاشم محدث. تهران.
پطروشفسکی، ایلیا پاولویچ. « دولت در عهد ایلخانان، مفهوم رشیدالدین از دولت»، در ایلیا پاولویچ پطروشفسکی و ای.م.ارانسکی (1359) ایران شناسی در شوروی. ترجمه یعقوب آژند. چاپ اول. تهران.
پیگولوسکایا، ن و همکاران (1354) تاریخ ایران از دوران باستان تا پایان سده هجدهم میلادی. ترجمه کریم کشاورز. چاپ چهارم. تهران: انتشارات پیام.
حسن الامین (1414) المغول بین الوثنیه والنصرانیه و الاسلام. بیروت: دارالتعارف للمطبوعات.
جوزجانی، منهاج الدین عثمان بن سراج الدین(1363) طبقات ناصری یا تاریخ ایران و اسلام. تصحیح و مقابله و تحشیه عبدالحی حبیبی. جلد دوم (دو جلد در یک مجلد). چاپ اول. تهران: انتشارات دنیای کتاب.
جوینی، علاءالدین عطاملک بن بهاءالدین محمدبن محمد (1375) تاریخ جهانگشای. به تصحیح محمدبن عبدالوهاب قزوینی. جلد سوم. چاپ اول. تهران: انتشارات دنیای کتاب.
همدانی، رشیدالدین فضل الله (1338) جامع التواریخ. به کوشش بهمن کریمی. جلد دوم. تهران: انتشارات اقبال.
(1364) مکاتبات رشیدی. به سعی و اهتمام و تصحیح محمد شفیع. پنجاب: ایجوکیشنل پریس لاهور.
(1940م) تاریخ مبارک غازانی. به سعی و اهتمام و تصحیح کارل یان. هرتفورد. ستفن اوستین.
رضوی، ابوالفضل (1377) نگاهی گذرا بر تاریخنگاری مملوکان و تعارض با ایلخانان. کتاب ماه تاریخ و جغرافیا. دی ماه 1377. 39-38.
(1387) هویت تاریخی ایرانیان. کتاب ماه تاریخ و جغرافیا. فروردین و اردیبهشت 1387. 15-10.
سازمان نقشه برداری کشور (1384) اطلس تاریخ ایران. چاپ دوم. تهران.
سیفی هروی، سیف بن محمدبن یعقوب (1352) تاریخ نامه هرات. به تصحیح محمد زبیر الصدیقی و سعی و اهتمام خان بهادر خلیفه محمد اسدالله. چاپ دوم. تهران: انتشارات کتابفروشی خیام.
الصیاد، فؤاد عبدالمعطی (1970) المغول فی التاریخ. الجزءالاول. بیروت: دارالنهضه العربیه.
العرینی، السیدالباز (1386) الممالیک، الفروسیه فی عصر سلاطین الممالیک. بیروت: دارالنهضه العربیه.
فردوسی، ابوالقاسم (1384) شاهنامه. بر پایه چاپ مسکو. جلد اول و دوم. چاپ دوم. تهران: انتشارات هرمس.
القاشانی، ابوالقاسم عبدالله بن محمد (1384) تاریخ اولجایتو. به اهتمام مهین همبلی. چاپ دوم. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
القلقشندی، ابوالعباس احمدبن علی(1407) صبح الاعشی فی کتابه الانشاء. شرحه و علق علیه و قابل نصوصه: محمد حسین شمس الدین. الجزءالرابع و الجزءالسابع. الطبعه الاولی. بیروت، لبنان: الدار الکتب العلمیه.
کرافولسکی، دورویتا (1413) العرب و ایران. الطبعه الاولی. دارالمنتخب العربی لدراسات و النشر و التوزیع.
مرتضوی، منوچهر (1385) مسائل عصر ایلخانان. چاپ اول. تهران: بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار یزدی.
مستوفی، حمدالله بن ابی بکر بن محمد بن نصر (1377) ظفرنامه. جلد اول و دوم. چاپ اول. تهران: مرکز نشر دانشگاهی. چاپ عکسی از روی نسخه خطی مورخ 807 هجری قمری در کتابخانه بریتانیا (Or.2833).
(1381) نزهت القلوب. با مقابله و حواشی و تعلیقات محمد دبیر سیاقی. بخش نخست مقاله سوم. چاپ اول. قزوین: انتشارات حدیث امروز.
المقریزی، تقی الدین احمدبن علی (1958) السلوک المعرفه دول الملوک. الجزءالثانی. القسم الثالث. الطبعه الاولی. مطبعه لجنه التألیف و الترجمه و النشر.
نوری اژدری (1381) غازان نامه منظوم. به کوشش محمد مدبری. تهران: بنیاد موقوفات محمود افشار یزدی.
وصاف الحضره، فضل الله بن عبدالله شیرازی (1269) تجزیه الامصار و تزجیه الاعصار (تاریخ وصاف الحضره در احوال سلاطین مغول). به اهتمام محمد مهدی اصفهانی. 5 جلد در یک مجلد، بمبئی.
Amitai-Preiss, Reuven (2004) Mongols and Mamluks: the Mamluk-Ilkhanid War, 1260-1281, Cambridge University Press.
Glubb, sir john (1967) The Lost Centuries, from the Muslim Empires to the Renaissance of Europe 1145-1453, London: Holder and Stoughton.
Soudavar, Abolala(2008) "In Defense of Rashid-od-din and his Letters", http://www.Soudavar.com.
(1996) "The Saga of Abu-Said Bahador khan: The Abu Saidnameh", http://www.Soudavar.com.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 5,687 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 2,388 |
||