| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 834 |
| تعداد مقالات | 8,015 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,855,506 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,588,353 |
تبیین پدیدهی پراکندهرویی در منطقههای کلانشهری؛ مورد پژوهی: منطقهی کلانشهری شیراز | ||
| مجله جغرافیا و توسعه | ||
| مقاله 11، دوره 15، شماره 47، تیر 1396، صفحه 185-212 اصل مقاله (2.21 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/gdij.2017.3190 | ||
| نویسندگان | ||
| سحر نداییطوسی* 1؛ باقر باقری2 | ||
| 1استادیار اقتصاد، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج | ||
| 2دانشجوی کارشناسی ارشد اقتصاد، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج | ||
| چکیده | ||
| پدیدهی پراکندهرویی، توسعهی کالبدی کمتراکم، بدون برنامه و جستهگریختهای که با گسترش نامحدود به نواحی پیرامونی غالباً دارای ارزش طبیعی شهر مشخص میشود، در سالهای اخیر به یکی از چالشهای اصلی برنامهریزی توسعهی فضایی شهرهای سرتاسر جهان مبدل شده است. در این رابطه پژوهش پیشِِرو بر آن است تا با هدف برنامهریزی رویارویی با پدیدهی پراکندهرویی در موردپژوهی منطقهی کلانشهری شیراز، از طریق شناسایی پیشرانهای اثرگذار، چارچوب جامع و یکپارچهای پیشنهاد دهد. روش اصلی منتخب مقاله، که پژوهشی تبینی به شمار میرود، با نیت شناسایی روابط سببی اثرگذار بر وقوع پدیدهی پراکندهرویی، روش آماری مبتنی بر تحلیل مسیر در کنار روشهای تحلیل فضایی همچون تحلیل هولدرن و ANN است. دادههای مورداستفاده از نوع دادههای ثانویه و در قالب سری زمانی بوده که بخشی از سرشماریهای نفوس و مسکن مرکز آمار ایران و بخشی نیز از طرحهای جامع، مجموعه شهری و ناحیه شیراز بهرهگیری شده است. نتایج تحلیلهای صورتپذیرفته، نشانگر آن است که شدت پراکندهروییِ به وقوع پیوسته رابطهی مستقیمی با فاصله از مرکز کلانشهر شیراز دارد. بررسی شاخصها و پیشرانهای اثرگذار بر وقوع پدیدهی پراکندهرویی در منطقهیکلانشهری شیراز گویای آن است که برخلاف بسیاری از تجارب مرور شده، عامل "سرانهی مصرف زمین" عامل اصلی نبوده و "رشد جمعیّت" ناشی از فرصتهای شغلی، بالاتر بودن درآمد نسبی خانوار، سیاستهای توسعهی مسکن ارزانقیمت پیرامون کلانشهر شیراز در قالب شهرکهای متعدد مسکونی از عوامل اصلی قلمداد میشوند. همچنین جذب جمعیّت خلاق، ناشی از توسعهی اقتصادِ دانشی و نیز پیشرفت زیرساختهای فناوری اطلاعات و ارتباطات، اثرگذاری معکوسی بر وقوع پراکندهرویی داشته است؛ توسعهی شهری مبتنی بر اتومبیل نیز در نهایت از طریق تحریک پراکنش شهری در نواحی ارزشمند طبیعی و روستایی باعث تشدید این پدیده شده است. براساس پیشنهادهای نهایی مقاله در خصوص رویارویی با پدیده پراکندهرویی، توسل یکسویه بر راهکارهای مرسومی همچون افزایش تراکم ساختمانی و توسعهی میانافزا و در نتیجه کاهش سرانهی مصرف زمین به تنهایی مؤثر نخواهد بود؛ بلکه در نظر گرفتن نقش عوامل شناساییشده در اولویّتهای برنامهای و تخصیص منابع، همزمان با توجه به روابط سببی برقرار میان آنها، ضروری است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| پراکندهرویی؛ سرانهی مصرف زمین؛ تحلیل مسیر؛ منطقهی کلانشهری شیراز | ||
| مراجع | ||
|
- اوری، جان (1393). جامعه و تغییر آب و هوا، ترجمه: صادق صالحی، تهران. مرکز نشر دانشگاهی. - آقامحمدی،علی(1385).بررسی رفتارهای محیط زیستی معلمان آموزش ابتدایی (موردمطالعه:استان مازندران)، پایاننامه کارشناسی ارشد. بابلسر. دانشگاه مازندران. - خاکساری، علی؛ سما کوش، سعید ابراهیمنیا؛ محمد دامادی؛ وحید معزز (1392).ارزیابی تأثیرات اجتماعی- فرهنگی گردشگری شهری بر نحوهی زندگی مردم بابلسر، مجله برنامهریزی و توسعهی گردشگری. سال دوم. شماره هفتم. صفحات 147- 126. - خانی، فضیله؛ ابوطالب قاسمی؛ سمیه جانی؛ علی قنبری نسب (1388). بررسی آثار گردشگری ساحلی با تکیه بر نظرسنجی از خانوارهای روستایی (مطالعه موردی: روستای چمخاله، شهرستان لنگرود)، فصلنامه علمی- پژوهشی جغرافیای انسانی. سال اول. شماره چهارم. صفحات 64-51. - شبیری، سیدمحمد (1393). حفاظت از محیطزیست در برابر توسعهی گردشگری ناپایدار (مطالعه موردی: منطقه دربند تهران)، مجله برنامهریزی و توسعهی گردشگری. سال سوم. شماره 10. صفحات 48-33. - صالحی، صادق؛ زهرا پازوکینژاد (1393). تحلیل جامعهشناختی سفرهای پایدار در صنعت گردشگری، مجله برنامهریزی و توسعه گردشگری. سال سوم. شماره 10. صفحات181-162. - صالحی، صادق؛ زهرا قائمیاصل (1392). بررسی رابطه آموزش محیطزیستی و رفتارهای حفاظت از محیط زیست(موردمطالعه: دانشآموزان دبیرستانهای دخترانه شهر بابل)، فصلنامه آموزش محیطزیست و توسعهی پایدار. سال 1. شماره 3. صفحات 79-67. - صالحی، صادق؛ مصطفی قدمی؛ زهرا همتیگویمی (1391). بررسی رفتارهای محیط زیستی در بین گردشگران ساحلی (مطالعه موردی: گردشگران ساحلی شهر بوشهر در ایام نوروز)، مجله برنامهریزی و توسعه گردشگری. سال اول. شماره 1. صفحات 85- 35. - فاضلی، محمد؛ سحر جعفرصالحی (1392). شکاف نگرش، دانش و رفتار محیطزیستی گردشگران، فصلنامه علمی- پژوهشی مطالعات مدیریت گردشگری. سال هشتم. شماره 22. صفحات 161-137 . - متقی، افشین؛ زهرا همتیگویمی (1391). گردشگری و محیطزیست (بررسی فرصتها، نگرانی و رفتار محیط زیستی در بین گردشگران شهر بوشهر)، برنامهریزی و توسعهی گردشگری. شماره 3. صفحات 165- 148. - محسنی، رضا علی (1388). گردشگری پایدار در ایران؛ کارکردها، چالشها و راهکارها، جغرافیا. شماره 28. صفحات 172-149. - محمودی، حسین؛ زهرا پازوکینژاد (1392). تغییرات آبوهوا و سیاستهای مقابله در صنعت گردشگری، مجله برنامهریزی و توسعه گردشگری. سال دوم. شماره 6. صفحات 108- 93. - Chiu, Y-T Helena; Lee Wan and Chen H- T. (2014). Environmentally Responsible Behavior in Ecotourism: Exploring the Role of Destination Image and Value Perception, Asia pacific journal of tourism Research. 19(8): 876-889.
- Cohen, E. (1979). A Phenomenology of Tourist Experiences, Sociology. 13: 179-201.
- Edensor, T. (2001). Performing Tourism, Staging Tourism, Tourist Studies. 1 (1): 59-81.
- Fraj,E.,Matute, J&Melero,I(2015).Environmental strategies and organizational competitiveness in the hotel industry: The role of learning and innovation as determinants of environmental success. Tourism Management. 46: 30-42.
- Frick, Jacqueline, G. Kaiser, Florian & Wilson, Mark (2004). Environmental knowledge and conservation behavior: exploring prevalence and structure in a representative sample, Personality and Individual Differences. 37:1597-1613.
- Gray,H.P(1970).InternationalTravel-International Trade, Heath Lexington books, Lexington.
- Holden, Andrew (2000). Environment and Tourist, London and New York: Rutledge.
- Kaiser, F. G., Wolfing, S. & Fuhrer, U (1999). Environmental Attitude & Ecological Behavior, Journal of Environmental Psychology. 19: 1-19.
- Kollmuss, Anja & Agyeman, Julian (2002). Mind the Gap: Why do people act environmentally and what are the barriers to pro-environmental behavior? Environmental Education Research, Vol. 8, No. 3, PP: 239- 260.
- Lickorish, J. L & Jenkins, L. C (1997). An Introduction to Tourism, Butterworth-einemann.
- World Travel and Tourism Council (2015). Travel and Tourism Economic Impact, PP: 1- 20.
- Witherspoon, J et al (1995).Control& Production of toxic air emissions by publicly owned treatment works odor control equipment, Water Environment Research Foundation.
- McCabe, Scott (2000). Who is a Tourist? A Critical Review, Tourist Studies, 5: 85-106.
- MacCannell, D (1973). Staged Authenticity: Arrangements of Social Space in tourist Settings, American Journal of Sociology. 79(3): 589-603.
- McKercher, B., Prideaux, B., Cheung, C., & Law, R. (2010). Achieving voluntary reductions in the carbon footprint of tourism and climate change. Journal of Sustainable Tourism.18(3):297-317.
- Mehmetoglu, Mehmet(2010).Factors Influencing the Willingness to Behave Environmentally Friendly at Home&Holiday Settings,Scandinavian Journal of Hospitality & Tourism.10(4):430-447.
- Olander,F & Thogersen, J (1995). Understanding of consumer behavior as a prerequisite for environmental protection. Journal of Consumer Policy, 18, 317-357.
- Pietikäinen, Johanna (2007). Slow Start at the Beginning of the Recycling Chain - How to Make Consumers Recycle Their Mobile Phones? Master’s Thesis, University of Helsinki, Faculty of Biosciences, Department of Biological and Environmental Sciences.
- Stern P. C., T. Dietz & G. A. Guagnano (1995). The New Ecological Paradigm in Social-Psychological Content,Environment & Behavior. 27(6): 723-43.
- UNCSD NGO (1992). Tourism and Sustainable Development, Department of economic and social Affairs, Commission on Sustainable Development, Seventh Session, New York.
- Vega, E (2006). A preliminary evaluation of awareness, knowledge, and attitude in environmental education specialists, instructors, student, and parent's in Southwest Florida, Environmental Education, 69: 166-178.
- Witherspoon, J et al (1995).Control & production of toxic air emissions by publicly owned treatment works odor control equipment, Water Environment Research Foundation.
- World Tourism Organization Business Council (2015). World Tourism Organization. Available at: http://www.world-tourism.org.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,457 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,872 |
||