| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 834 |
| تعداد مقالات | 8,015 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,854,270 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,587,426 |
تحلیل« رویکرد روشنفکری» در اشعار ناصرخسرو قبادیانی | ||
| پژوهشنامه ادب غنایی | ||
| مقاله 13، دوره 18، شماره 34، فروردین 1399، صفحه 247-269 اصل مقاله (654.9 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jllr.2020.5305 | ||
| نویسندگان | ||
| مرتضی هادیان* 1؛ عبدالحسین فرزاد2 | ||
| 1دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب | ||
| 2دانشیار زبان و ادبیات فارسی ، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی | ||
| چکیده | ||
| این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانهای به تبیین مؤلفههای جنبش خردگرای ایرانی-شعوبیه- و مفهوم روشنفکری میپردازد و در پی پاسخ به این پرسشهاست: رویکرد روشنفکری ناصرخسرو چگونه صورتبندی میشود و اندیشههای او در دیوان قصاید تا چه اندازه با جنبش فکری شعوبیه نزدیک است؟ و شیوه ایفای نقش روشنفکری ناصرخسرو در زمینهی تاریخ سیاسی – اجتماعی ایران آن روزگار چگونه است؟ رویکرد روشنفکری ناصرخسرو در دو بحثِ نظری و نقش عملگرایانهی روشنفکری قابل تحلیل است. ژرفساخت روشنفکری در آراء ناصرخسرو بر مینای اندیشهی خردگرایانهی ایرانی شکل میگیرد و بر همین اساس در دفاع از حقوق و مقام انسان، معتقد به آزادی اراده، خردگرایی، تکریم مقام انسان و فردیت است. ناصرخسرو برای برون رفت از وضعیت نامطلوب روزگارش، اندیشههای روشنگرش را طرح میکند. مهمترین نقشهای روشنفکری ناصرخسرو در سه ساحت سیاسی-اقتصادی، فرهنگی و دینی در تقابل با قدرت سیاسی سلاطین سلجوقی و دستگاه عقیدتی خلفای بغداد، قابل تحلیل است. او تلاش میکند با یادآوری داشتههای فرهنگی و تلاش برای بازگشت به خویشتن به احیای هویت بپردازد. موانع از دیگر نقشهای روشنفکری او نقد موانع آزادی، نواندیشی دینی، اعتراض به سلطهی سیاسی سلجوقی و حاکمیت عقیدتی خلافت عباسی است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| روشنفکر؛ شعوبیه؛ ناصرخسرو؛ دیوان قصاید | ||
| مراجع | ||
|
منابع ۱-احمدی، بابک؛ کار روشنفکری؛ چ دوم، تهران: انتشارات مرکز، 1387. ۲-اخلاق، حسن؛ سنت روشنگری در اسلام و غرب؛ چ نخست، تهران: امیر کبیر، 1388. ۳-اسلامی ندوشن، محمدعلی؛پیوند شعر و فکر نزد ناصرخسرو؛ در مجموعه مقالههای یادنامه ناصرخسرو؛ انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد، صص31-59. ۱۳۵۵. ۴-پیگولوسکایا، ن و دیگران ؛ تاریخ ایران از دوران باستان تا پایان سدهی هیجدهم، ترجمه کریم کشاورز؛ ؛ چ چهارم، تهران: انتشارات پیام، 1354. ۵-حلبی، علی اصغر؛ تاریخ فلسفه در ایران و جهان اسلامی؛ چ دوم، تهران: انتشارات اساطیر، 1386. ۶-دهخدا، علی اکبر، لغت نامه، دانشگاه تهران: مؤسسهی دهخدا، 1337. ۷-راوندی، مرتضی؛ تاریخ اجتماعی ایران، ج2؛ چ سوم، تهران: انتشارات امیر کبیر، 2536. ۸-سارتر، ژان پل؛ در دفاع از روشنفکران؛ ترجمهی رضا حسینی؛ چ دوم، تهران: نیلوفر،1385. ۹-سعید، ادوارد؛ نشانههای روشنفکران؛ ترجمهی محمد افتخاری؛ چ دوم، تهران: آگاه، 1383. ۱۰-صفا، ذبیح اله؛ تاریخ ادبیات در ایران؛ ج2؛ چ پانزدهم، تهران: انتشارات فردوس،1381 . ۱۱-فرزاد، عبدالحسین؛ نقد و بررسی اندیشه خردگرایی و آزاد اندیشی در شعر متنبی شاعر عرب و ناصرخسرو قبادیانی، مجله علمی پژوهشی شناخت؛ شماره 45 و 46 بهار و تابستان: تهران، 1384. ۱۲-کاسیرر، ارنست؛فلسفه روشنگری؛ ترجمهی یداله موقن؛ چاپ سوم ،تهران: نیلوفر،1389. ۱۳-مجلسی، محمد تقی؛بحار الانوار؛ج4،لبنان،بیروت:دار احیاء التراث العربی، 1404. ۱۴-ممتحن، حسینعلی؛ نهضت شعوبیه؛ چ سوم، تهران: انتشارات علمی فرهنگی، 1385. ۱۵-ناصرخسرو، ابومعین؛ دیوان اشعار؛ تصحیح مجتبی مینوی و مهدی محقق؛ چ پنجم،تهران: انتشارات دانشگاه تهران. ۱۳۷۸. ۱۶-نوروزی، محمدجواد؛ مبانی فکری سکولاریسم؛ معرفت، سال (5و6) (پیاپی22) قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، پاییز، صص22- 34. ۱۳۷۶. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 873 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 730 |
||