| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 834 |
| تعداد مقالات | 8,015 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,852,914 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,586,822 |
نگرش منابع قرون نخستین اسلامی به قوم کوچ (قُفص) | ||
| نشریه پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام | ||
| مقاله 7، دوره 14، شماره 26، شهریور 1399، صفحه 141-162 اصل مقاله (1.1 M) | ||
| نوع مقاله: علمی و پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jhr.2020.29214.2572 | ||
| نویسنده | ||
| رضا صحت منش* | ||
| عضو هیئت علمی گروه تاریخ دانشگاه جیرفت دانشگاه | ||
| چکیده | ||
| قوم کوچ(قُفص) از ابتدای دوره اسلامی تا قرن هفتم قمری در زمینههای سیاسی، اقتصادی، نظامی و فرهنگی نقش محوری در جیرفت داشتند. در این فاصله زمانی منابع تاریخی و جغرافیائی ایران به نقش این قوم و ویژگیهای آنان توجه ویژهای نموده و آنان را به عنوان قومی خشن و راهزن معرفی نمودهاند. به همین دلیل پژوهش پیش رو نظریه غالب نسبت به قوم قفص را به بحث گذاشته است و با بازخوانی گزارشهای منابع قرون نخستین اسلامی، با روش توصیفی– تحلیلی و ابزار کتابخانهای، در پی پاسخی برای این پرسش است که: چرا منابع تاریخی و جغرافیایی دوران اسلامی غالبا نگرش منفی مبنی بر خشونت و راهزنی نسبت به کوچها داشتند؟ با مطالعه منابع تاریخی و جغرافیایی و آزمون فرضیه مبنی بر این که در منابع تاریخی و جغرافیایی قرون نخستین اسلامی نگاهی یکسویه و حکومتی نسبت به جامعه و قوم کوچ وجود دارد، این نتیجه حاصل شد که میتوان بین دو نوع دیدگاه بیرونی و درونی نسبت به قوم کوچ تمایز قائل شد. دیدگاه بیرونی که در منابع بازتاب یافته است، کوچها را دارای ویژگیهایی چون تمرد، راهزنی و خشونت میداند. این دیدگاه درباره کوچها، از عصر آلبویه در منابع منعکس شد. از منظر دیدگاه دوم کوچها را میتوان از درون جامعه آنان و با شیوهای همدلانه مورد بررسی قرار داد. بر اساس این دیدگاه کوچها در بحث قومی و نژادی از ویژگیهای زندگی قبیلهای مبنی بر روحیه تفَرُد و استقلالطلبی برخوردار بودند و تن به اطاعت از حکومتها نمیدادند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| منابع تاریخی و جغرافیایی؛ قرون نخستین اسلامی؛ کوچ؛ جیرفت | ||
| مراجع | ||
|
ابن بلخی (۱۳۸۵). فارسنامه. به سعی، اهتمام و تصحیح گای لسترنج و رینولد آل نیکلسون. چاپ اول. تهران: اساطیر. ابن اثیر، عزالدین (۱۳۸۳). تاریخ کامل. برگردان حمیدرضا آژیر. جلد ۱۲. چاپ اول. تهران: اساطیر. ابن حوقل، ابوالقاسم (۱۳۴۵). صورهالارض. ترجمه دکتر جعفر شعار. تهران: بنیاد فرهنگ ایران. ابوالفداء، عمادالدین (۱۳۴۹) تقویمالبلدا.، ترجمه عبدالمحمد آیتی. تهران: انتشارات بنیاد فرهنگ ایران. استخری، ابی اسحاق ابراهیم بن محمد (۱۳۴۷). مسالکالممالک. به اهتمام ایرج افشار. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب. اشپولر، برتولد (۱۳۷۳). تاریخ ایران در قرون نخستین اسلامی. ترجمه جواد فلاطوری. چاپ چهارم. جلد اول. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی. اعتمادالسلطنه، محمد حسن خان (۱۳۶۷). مرآتالبلدان. تصحیحات، حواشی و فهارس عبدالحسین نوایی و میرهاشم محدث. ج ۴-۱. تهران: دانشگاه تهران. امیرحاجلو، سعید (۱۳۹۳). «تبیین نقش متغیرهای بومشناسی در حیات شهر اسلامی جیرفت.» پژوهشهای باستانشناسی ایران. شماره ۷، دوره چهارم. پاییز و زمستان. ۱۹۴-۱۷۳. بارتولد، و (۱۳۰۸). تذکره جغرافیای تاریخی ایران. ترجمه حمزه سردادور (طالب زاده). چاپ اول. تهران: چاپ اتحادیه تهران. باستانی پاریزی، محمد ابراهیم (۱۳۷۷). یعوب لیث. چاپ هفتم. کرمان: مرکز کرمانشناسی. باسورث، ادموند کلیفورد (۱۳۷۰). تاریخ سیستان از آمدن تازیان تا برآمدن صفاریان. ترجمه حسن انوشه. چاپ اول. تهران: امیرکبیر. باسورث، ادموند کلیفورد (۱۳۸۳). بنی الیاس در کرمان. ترجمه نصرالله صالحی. رشد آموزش تاریخ،. شماره ۱۵. ۴۷-۳۸. بلاذری، احمدبن یحیی (۱۳۴۶). فتوحالبلدان. ترجمهی آذرتاش آذرنوش. تهران: بنیاد فرهنگ ایران. جیهانی ابوالقاسمبن احمد (۱۳۶۸). اشکال العالم. ترجمهی علیبن عبدالسلام کاتب. با مقدمه و تعلیقات فیروز منصوری. چاپ اول. تهران: شرکت به نشر. حاجحسینی، محسن، محمدابراهیم زارعی و سمیرا شیخاکبری (۱۳۹۵). «رد پای فرقه اسماعیلیه در قلعه سموران جیرفت»: در جیرفت نامه. تدوین محبوبه شرفی. چاپ اول. تهران: انجمن ایرانی تاریخ. حافظ ابرو، شهابالدین عبدالله خوافی (۱۳۷۵). جغرافیای حافظ ابرو. تحقیق صادق سجادی. ج ۳. چاپ اول. تهران: میراث مکتوب. حموی، یاقوت (۱۳۸۰). معجمالبلدان. ترجمه علینقی منزوی. ۲ جلد. تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور. خیراندیش، عبدالرسول و مجتبی خلیفه (۱۳۸۶). «تجارت دریایی ایران در دوره سلجوقی، سدههای ۵ و ۶ هجری». فصلنامه علمی – پژوهشی علوم انسانی دانشگاه الزهرا (س). سال هفدهم. شماره ۶۵. تابستان ۱۳۸۶. ۹۲-۷۱. دهخدا، علی اکبر (۱۳۷۳). لغت نامه دهخدا. زیر نظر سید جعفر شهیدی و محمد معین. جلد اول. چاپ اول از دوره جدید. تهران: دانشگاه تهران. دینوری، احمدبن داوود (۱۳۴۶) اخبارالطوال. ترجمه صادق نشات. تهران: بنیاد فرهنگ ایران. روستا، جمشید و مهدیه محمودآبادی (۱۳۹۱). «خاندان بنوالیاس در کرمان و مناسبات آنها با سامانیان و آل بویه (۳۵۷-۳۱۷ ق).» دوفصلنامه پژوهشنامه تاریخهای محلی ایران. سال اول. شماره اول. پاییز و زمستان. ۴۴-۳۴. روستا، جمشید و الهام محمدی (۱۳۹۳). «تحلیل وضعیت تجاری و راههای تجاری کرمان در دوران حاکمیت سلجوقیان (۴۳۳ تا ۵۸۳ ق).» فصلنامه پژوهشهای تاریخی. سال پنجاه و یکم. دوره جدید، سال هفتم. شماره سوم (پیاپی ۲۷). پاییز. ۱۳۶-۱۱۹. زرینکوب، عبدالحسین (۱۳۶۲). تاریخ ایران بعد از اسلام، چاپ سوم، تهران، موسسه انتشارات امیرکبیر. سیدسجادی؛ سید منصور (۱۳۷۴). باستانشناسی و تاریخ بلوچستان. چاپ اول. تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور. صفا، عزیزالله (۱۳۹۰). تاریخ جیرفت و کهنوج، چاپ دوم، کرمان: مرکز کرمان شناسی. فردوسی طوسی، ابوالقاسم (۱۹۶۵). شاهنامه. تصحیح متن به اهتمام او. اسمیرنوا زیر نظر ع. نوشین. ج ۳. مسکو: آکادمی علوم اتحاد شوروی. فردوسی طوسی، ابوالقاسم (۱۹۶۵). شاهنامه. به اهتمام ر. علیاف. آ. برتلس. م. عثمانوف. زیر نظر ع. نوشین. ج ۴. مسکو: آکادمی علوم اتحاد شوروی. فردوسی طوسی، ابوالقاسم (۱۹۷۰). شاهنامه. به اهتمام رستم علیاف. زیر نظر ع. آذر. ج ۸. مسکو: آکادمی علوم اتحاد شوروی. کرمانی، افضلالدین ابوحامد (۱۳۵۵). عقدالعلی للموقفالاعلی، تصحیح علیمحمد عامری، مقدمه باستانی پاریزی، چاپ دوم، تهران: روزبهان. کرمانی، افضلالدین ابوحامد (۱۳۲۶). بدایعالزمان فی وقایع کرمان. فرآورده مهدی بیانی. تهران: دانشگاه تهران. لسترنج، گای (۱۳۸۶) جغرافیای تاریخی سرزمینهای خلافت شرقی. مترجم محمود عرفان. چاپ هفتم. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی. محمدبن ابراهیم (۱۳۴۳). تاریخ کرمان (سلجوقیان و غز در کرمان)، تصحیح و تحشیه و مقدمه باستانی پاریزی، تهران: انتشارات کتابفروشی طهوری. مسعودی، ابوالحسن علی بن حسین (۱۳۷۰). اخبارالزمان. ترجمه کریم زمانی. تهران: اطلاعات. مسکویه رازی، ابوعلی (۱۳۷۶). تجاربالامم، ترجمه علینقی منزوی، ج ۶، چاپ چهارم، تهران: توس. مشکور، محمد جواد (۱۳۷۱). جغرافیای تاریخی ایران باستان، تهران: دنیای کتاب. مقدسی، ابوعبدالله (۱۳۶۱). احسنالتقاسیم فی معرفهالاقالیم. ترجمه علینقی منزوی. ۲ ج. تهران: شرکت مولفان و مترجمان ایران. مولف ناشناخته (۱۳۷۲). حدودالعالم منالمشرق الی المغرب، ترجمه میر حسین شاه، مقدمه بارتولد، تعلیقات مینورسکی، تصحیح و حواشی مریم میراحمدی و غلامرضا ورهرام، چاپ اول، تهران: دانشگاه الزهرا. نظامالملک، ابوعلی حسن بن احمد طوسی (۱۳۴۷). سیرالملوک (سیاست نامه)، به اهتمام هیوبرت دارک، چاپ دوم، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب. وزیری، احمدعلی (۱۳۶۴). تاریخ کرمان (سالاریه). به کوشش محمد ابراهیم باستانی پاریزی. تهران: نشر علمی. وزیری، احمدعلی (۱۳۸۵). جغرافیای کرمان. تصحیح باستانی پاریزی، چاپ پنجم (اول ناشر)، تهران: نشر علمی.
Spooner, Brian (۱۹۶۴). Kuch u Baluch and Ichthrophaci. Journal Of the British Institute of Persian studies. Vol II. ۵۳-۶۸. Sajjadi, S. Mansur S. ۱۹۸۷: "Kuch in Early Islamic Kerman". Newsletter of Baloochistan Studies. No ۴. pp ۱۹-۳۸. Boyajian, Vahe (۲۰۰۳). Towards the Interpretation of the term Baloc in the Sahnameh, in: the Balooch and their neighbours Ethnic and linguistic Contact in Baloochistan in Historical and Modern Times. Reichert Verlag Wiesbaden. ۳۱۳-۳۲۲. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 880 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,055 |
||