اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات31
تعداد شماره‌ها834
تعداد مقالات8,015
تعداد مشاهده مقاله14,852,917
تعداد دریافت فایل اصل مقاله9,586,823
ذبیح نیا عمران, آسیه. (1400). علل رویکرد تعلیمی در منظومۀ دولرانی و خضرخان امیرخسرو دهلوی. نشریه علمی دانشگاه سیستان و بلوچستان, 13(41), 113-128. doi: 10.22111/jsr.2021.6459
آسیه ذبیح نیا عمران. "علل رویکرد تعلیمی در منظومۀ دولرانی و خضرخان امیرخسرو دهلوی". نشریه علمی دانشگاه سیستان و بلوچستان, 13, 41, 1400, 113-128. doi: 10.22111/jsr.2021.6459
ذبیح نیا عمران, آسیه. (1400). 'علل رویکرد تعلیمی در منظومۀ دولرانی و خضرخان امیرخسرو دهلوی', نشریه علمی دانشگاه سیستان و بلوچستان, 13(41), pp. 113-128. doi: 10.22111/jsr.2021.6459
ذبیح نیا عمران, آسیه. علل رویکرد تعلیمی در منظومۀ دولرانی و خضرخان امیرخسرو دهلوی. نشریه علمی دانشگاه سیستان و بلوچستان, 1400; 13(41): 113-128. doi: 10.22111/jsr.2021.6459

علل رویکرد تعلیمی در منظومۀ دولرانی و خضرخان امیرخسرو دهلوی

مطالعات شبه قاره
دوره 13، شماره 41، مهر 1400، صفحه 113-128    اصل مقاله (328.67 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jsr.2021.6459
نویسنده
آسیه ذبیح نیا عمران*
دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور یزد (نویسنده مسئول)
چکیده
امیرخسرو دهلوی (651-725ﻫ.ق) از شاعران عارف فارسی‌گوی نیمۀ دوم قرن هفتم و نیمۀ اول قرن هشتم هجری هندوستان است. منظومۀ ادبی-تاریخی «‌دُوَل‌رانی‌خَضَر‌خان» از مثنوی‌های اوست که مشتمل‌بر 4519 بیت است. این مثنوی به بحر هزج مثمن مقصور یا محذوف در داستان واقعی عشق خضر‌خان، پسر علاء‌الدیّن‌محمّد‌شاه‌خلجی با «دیول‌دی» دختر راجه‌گجرات است. امیرخسرو ابتدا این داستان را به نثر فارسی نوشت و سپس به دستور سلطان آن را در 715 ﻫ.ق به نظم در آورد. توجه به آموزه‌های تعلیمی به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم از زبان شخصیت‌‌های داستانی دولرانی و خضرخان بیان شده است. این پژوهش، به شیوة توصیفی- تحلیلی و استواری بر چارچوب نظری می‌کوشد به این پرسش پاسخ دهد که شاخص‌‌ترین انواع مضامین اندرزی و همچنین علل و انگیزۀ تعلیم در منظومۀ غنایی دولرانی و خضرخان در چیست؟ مطابق با دستاوردهای تحقیق، اصلی‌‌ترین علت و انگیزۀ انعکاس مضامین تعلیمی در داستان دولرانی و خضرخان، تنبه و عبرت است. همچنین در منظومۀ غنایی دولرانی و خضرخان، پیوستگی و آمیزش مضامین غنایی و تعلیمی به روشنی نشان می‌‌دهد، امیرخسرو در پی طرح این موضوع بوده است که برای رسیدن به کمال در یک رابطۀ عاشقانه، توجه به آموزه‌‌های تعلیمی جایگاه مهم و بلندی دارد.
کلیدواژه‌ها
آموزه‌‌های اخلاقی؛ دولرانی؛ خضرخان؛ منظومۀ غنایی
مراجع
  1. دهلوی، امیرخسرو، دولرانی خضر خان. دهلی: اداره ادبیات، 1988.
  2. ـــــــــــــــــ ، دولرانی خضرخان. دهلی: نسخه خطی با مقدمه اردو، 1916.
  3. ـــــــــــــــــ ، متن انتقادی دولرانی و خضرخان. به کوشش محمدوفا بقایوف. با مقدمه عبدالغنی میرزا یوف، دوشنبه، 1975.
  4. العاکوب، عیسی، تأثیر پند فارسی بر ادب عرب، ترجمۀ عبدالله شریفی خجسته، چاپ اول، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی. 1374.
  5. باباصفری، علی‌اصغر، فرهنگ داستان‌‌های عاشقانه در ادب فارسی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. 1392.
  6. بقایوف، محمدوفا. داستان دولرانی و خضرخان. مجلۀ شرق سرخ. شمارۀ 5-6، صص 84-97، 1957.
  7. تهرانی، آقابزرگ. الذریعه الی تصانیف شیعه. نجف: دارالکتب العلمیه، 1355.
  8. خرمشاهی، بهاءالدین. حافظ‌نامه. تهران: علمی و فرهنگی، 1366.
  9. دولتشاه سمرقندی، تذکرۀ‌الشّعرا، تهران‌: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1386.
  10. ذوالفقاری، حسن، یکصد منظومۀ عاشقانۀ فارسی. تهران: نشر چرخ، 1392.
  11. رزمجو، حسین. انواع ادبی، مشهد‌: دانشگاه فردوسی، 1370.
  12. زرّین‌کوب، عبد‌الحسین، پله‌پله تا ملاقات خدا، چاپ هفتم. تهران: علمی، 1373.
  13. ـــــــــــــــــــــ ، از گذشتۀ ادبی ایران، چاپ سوم، تهران: سخن، 1385.
  14. صفا، ذبیح‌الله. تاریخ ادبیات در ایران، تهران‌: نشر فردوسی، 1371.
  15. فتوحی، محمود، بلاغت تصویر، چاپ چهارم، تهران: سخن، 1395.
  16. قاطعی هروی، تذکره مجمع‌الشعرای جهانگیرشاهی. به تصحیح محمد سلیم اختر. کراچی: مؤسسه تحقیقات علوم آسیای میانه غربی، 1979.
  17. محمدصادقی، ریحانه، بررسی برخی از عناصر داستان در منظومه دولرانی و خضرخان امیرخسرو دهلوی، همایش ملی ادبیات غنایی، اصفهان، گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف‌آباد، 1395.
  18. مشار، خان بابا، فهرست کتاب‌‌های چاپی فارسی. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1337.
  19. معین، محمد، فرهنگ فارسی، تهران: امیرکبیر، 1375.
  20. میلر، جرج آرمیتاژ، روان‌‌شناسی و ارتباط، ترجمۀ محمدرضا طالب نژاد، تهران: مرکز نشر دانشگاهی، 1368.
  21. نصر، سیدحسین، سه حکیم مسلمان، ترجمۀ احمدآرام، تهران: شرکت سهامی کتاب‌‌های جیبی، 1352.
  22. همایی، جلال‌الدین، فنون بلاغت و صناعات ادبی. تهران: موسسة نشر هما، 1370.
  23. یلمه‌‌ها، احمدرضا، شگردها و علل وانگیزه‌‌های کاربرد مضامین تعلیمی در منظومه‌‌های غنایی با تکیه بر منظومۀ نویافتۀ ناز و نیاز. پژوهشنامۀ ادبیات تعلیمی، سال 9، شمارۀ 34. صص 1-28، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد دهاقان: تابستان 1396.
  24. ـــــــــــــــ ، بررسی تطبیقی اشعار تعلیمی فردوسی و حافظ، پژوهشنامۀ ادبیات تعلیمی، سال 3، شمارۀ 11. صص 153-170، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد دهاقان: پاییز
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 885
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 650


سامانه مدیریت نشریات علمی. طراحی و پیاده سازی از سیناوب