پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 834 |
| تعداد مقالات | 8,015 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,854,270 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,587,426 |
ارزیابی کیفیت زیباییشناختی چشماندازهای طبیعی مبتنی بر GIS (نمونۀ موردی: شهرستان ورزقان) | ||
| جغرافیا و آمایش شهری منطقهای | ||
| مقاله 1، دوره 12، شماره 45، دی 1401، صفحه 1-22 اصل مقاله (1.35 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/gaij.2022.37356.2878 | ||
| نویسندگان | ||
| حسن محمودزاده* 1؛ آذر پویان جم2؛ علی محمد خورشید دوست3 | ||
| 1دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز | ||
| 2کارشناسی ارشد سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، دانشگاه تبریز | ||
| 3استاد دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز | ||
| چکیده | ||
| چشمانداز یا منظر، متشکل از دو بُعد طبیعی و انسانساخت بوده و یکی از مهمترین مؤلفههای نمایش بصری رابطۀ انسان با محیط است که طی قرن اخیر و با رشد جمعیت و در پی آن افزایش مناظر انسانساخت، چشماندازهای طبیعی دستخوش تغییرات زیادی قرار گرفته است. هدف از این پژوهش، ارزیابی کیفیت زیبایی چشماندازهای طبیعی در سالهای 1363، 1381، 1398 است. ماهیت تحقیق توسعهای-کاربردی و توصیفی-تحلیلی است. دادهها از طریق مطالعات کتابخانهای، پرسشنامه، بررسیهای میدانی گردآوری شد و بررسی کیفیت زیبایی چشماندازها با مدلDEMATEL -ANP صورت گرفت که با درنظرگرفتن سه معیار (منحصربهفرد بودن، طبیعیبودن و تنوع) و نُه زیرمعیار، در لایههای: «اماکن گردشگری، معادن و صنایع، محدودۀ جنگل ارسباران»، برای معیار اول، «پوشش سطح زمین، مراکز فعالیت، دمای سطح زمین» برای معیار دوم و «تنوع پوشش زمین، تنوع ساختاری زمین، تنوع پستی و بلندی» برای معیار سوم تهیه شد. روابط تأثیرپذیری و تأثیر گذاری حاکم بر زیرمعیارها با روش دیمتل مشخص شدند و سپس با روشANP در نرمافزار Super Decision، مورد تجزیهوتحلیل قرار گرفتند و درنهایت با استفاده از نرمافزار ArcMap نقشۀ کیفیت زیبایی چشماندازها ترسیم شد. نتایج بهدستآمده از وزن نهایی عوامل مؤثر با روش ANP_DEMATEL نشان میدهد که بیشترین ضریب متعلق به عامل طبیعیبودن پوشش زمین با وزن 385736/0 و منحصربهفرد بودن پوشش زمین با وزن 169653/0 است که خود حاکی از نمایش بارز پوشش سبز چشماندازهای این منطقه از دید کارشناسان بهعنوان نمونهای از جامعه است. و نقشههای بهدستآمده با عنوان کیفیت زیبایی چشماندازها، روند کاهش کیفیت را از غرب به شرق شهرستان نشان میدهد که این کاهش کیفیت در اراضی قرار گرفته در نزدیکی معدن مس سونگون و دو شهر پرجمعیت ورزقان و خاروانا قابللمس است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ارزیابی کیفیت؛ زیباییشناسی؛ چشماندازهای طبیعی؛ DEMATEL – ANP | ||
| مراجع | ||
|
احمدی میرقائد، فضلالله؛ محمدزاده، مرجان؛ سلمان ماهینی، عبدالرسول و میرکریمی، سید حامد. (1395). تلفیق عناصر بصری و محیطزیستی با استفاده از روشهای فازی و چندمعیاری در ارزیابی کیفیت زیباشناختی حوزۀ آبخیز قرهسو، استان گلستان، نشریۀ سنجشازدور و سامانۀ اطلاعات جغرافیایی در منابع طبیعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بوشهر ، دورۀ هفتم، شمارۀ 3، صص 60-46.http://girs.iaubushehr.ac.ir/article_526583.html
جهانی، علی. (1396). مدلسازی ارزیابی کیفیت زیباییشناختی منظر جنگل استفاده از شبکۀ عصبی مصنوعی، نشریۀ پژوهشهای علوم و فناوری چوب و جنگل، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، جلد بیستوچهارم، شمارۀ 3، صص 17-35. https://dx.doi.org/10.22069/jwfst.2017.11235.1590
جهانی، علی؛ محمدیفاضل، اصغر. (1395). مدلسازی کیفیت زیباییشناختی منظر در فضای سبز شهری با استفاده از شبکۀ عصبی مصنوعی، نشریۀ محیطزیست طبیعی، منابع طبیعی ایران، دورۀ نودوششم، شمارۀ 4، صص.https://dx.doi.org/10.22059/jne.2017.127667.949
حافظزاده، محمد. (1376). ارسباران در گذر تاریخ و حماسه، جلد دوم، تبریز، انتشارات محمد آزادی. https://www.gisoom.com/book/1139332
خیرالدین، رضا؛ میرزایی، عنایتاله. (1394). تحلیل تأثیر ویژگیهای محیطی گسترشهای جدید شهری بر رفتار سفرهای با مقصد مشخص و بدون ،مقصد مشخص، نشریۀ هنرهای زیبا- معماری و شهرسازی، پردیس هنرهای زیبا دانشگاه تهران، دورۀ بیستم، شمارۀ ۳، صص 59-70. https://dx.doi.org/10.22059/jfaup.2015.56878
خورشیددوست، علی محمد. (1386). زمینههای جایگاه بهبود محیطزیست در رویکردهای اقتصادی و توسعهای، نشریۀ سیمای اقتصاد، شمارۀ 235-236، صص 148-159. http://ensani.ir/fa/article/88685
سعیدی، سپیده؛ محمدزاده، مرجان؛ سلمانماهینی، عبدالرسول؛ میرکریمی، سیدحامد. (1395). عوامل عینی و ذهنی مؤثر بر درک ارزش زیباییشناختی سیمای سرزمین، نشریۀ حفاظت و بهرهبرداری از منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، جلد پنجم، شمارۀ 1، صص 17-37. https://dx.doi.org/10.22069/ejang.2016.3351
شیخالاسلامیبورقانی، مریم؛ سیدمحمد، شبیری. (1395). جایگاه آموزش محیطزیست در سند چشمانداز 1404 و قانون اساسی ایران، نشریۀ راهبرد، پژوهشکده تحقیقات راهبردی، دورۀ بیستوپنجم، شمارۀ 80، صص 321-341.https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=290689
علیپور، ابراهیم؛ خالقی، عقیل؛ طالبیفرد. (1394). تحلیل توانمندیهای توسعۀ گردشگری شهرستان ورزقان، فصلنامۀ میراث و گردشگری، مرکز گردشگری علمی– فرهنگی دانشجویان ایران وابسته به جهاد دانشگاهی، دورۀ یک، شمارۀ 1، صص 96-118.https://www.sid.ir/fa/Journal/ViewPaper.aspx?id=265354
فرجی سبکبار حسنعلی، عزیزی قاسم .(1385). ارزیابی میزان دقت روش های درونیابی فضایی مطالعه موردی: الگوسازی بارندگی حوزه کارده مشهد. پژوهشهای جغرافیایی، دانشگاه تهران، صص 1-15. https://www.sid.ir/paper/429362/fa
محمود زاده، حسن، پویان جم، آذر، اصغر زاده، سلیمه. (1398). مدلسازی مکانی حریم ایمنی و آسیبپذیری زیرساختهای شهری مشهد در برابر حملات هوایی؛ از منظر پدافند غیرعامل. جغرافیا و مخاطرات محیطی، دانشگاه فردوسی مشهد، (4)8، 191-203.https://dx.doi.org/10.22067/geo.v0i0.82738
مخدوم، مجید؛درویش صفت، علیاصغر؛ جعفرزاده، هورفر؛ مخدوم، عبدالرضا. (1391). ارزیابی و برنامهریزی محیطزیست با سامانههای اطلاعات جغرافیایی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران. https://www.gisoom.com/book/1826711
نوری، میخوش. (1383). سیمای تاریخی ورزقان. تبریز: انتشارات پریور.https://www.gisoom.com/book/1284931
هادیان، فاطمه، بشری، حسین، جعفری، رضا. (1391). بررسی تاثیر سطح نمونه برداری در میزان همبستگی تاج پوشش و شاخص گیاهی NDVI با استفاده از تصاویر سنجنده های TM و AWiFS در تیپ های مرتعی با وضعیت مختلف. سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی در منابع طبیعی، (2)3، 85-97.https://www.sid.ir/paper/397372/fa
Abu Hammad, A., Tumeizi, A. (2012). Land degradation: socioeconomic and environmental causes and consequences in the eastern Mediterranean. Land Degradation and Development, 23(3), pp. 216–226. https://doi.org/10.1002/ldr.1069
Chen, H., Hao, Y., Li, J., Song, X. (2018). The impact of environmental regulation, shadow economy, and corruption on environmental quality: theory and empirical evidence from China. Journal of Cleaner Production, 195, pp. 200–214. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2018.05.206
Cheng, X., Chen, L., Sun, R., Kong, P. (2018). Land use changes and socio-economic development strongly deteriorate river ecosystem health in one of the largest basins in China. Science of The Total Environment, 616-617, pp. 376–385. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2017.10.316
Friesen, J., Rodriguez Sinobas, L., Foglia, L., Ludwig, R. (2017). Environmental and socioeconomic methodologies and solutions towards integrated water resources management. Science of The Total Environment, 581-582, pp. 906–908.https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2016.12.051
Grooms, B.P., Urbanek, R.E. (2018). Exploring the effects of non-consumptive recreation, trail use, and environmental factors on state park avian biodiversity. Journal of Environmental Management, 227, pp. 55–61. DOI: 10.1016/j.jenvman.2018.08.080
Girvetz, Evan. H., Thorne, James. H., Berrya, Alison. M. and Jaeger, Jochen. A. G., 2008. Integration of landscape fragmentation analysis into regional planning: A statewide multi-scale case study from California, USA. Landscape and Urban Planning (86), p 205-218. DOI: 10.1016/j.landurbplan.2008.02.007
Hermes, J., Christian, A., Haaren, C.V. (2018). Assessing the aesthetic quality of landscapes in Germany. Journal of Ecosystem Services, 31, pp. 1-12. https://doi.org/10.1016/j.ecoser.2018.02.015
Jeswani, H.K., Hellweg, S., Azapagic, A. (2018). Accounting for land use, biodiversity and ecosystem services in life cycle assessment: impacts of breakfast cereals. Science of The Total Environment, 645, pp. 51–59. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2018.07.088
Kerebel, A., Gélinas, N., Déry, S., Voigt, B., Munson, A. (2019). Landscape aesthetic modelling using Bayesian networks: Conceptual framework and participatory indicator weighting, Landscape and Urban Planning, 185, pp. 258–271.https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2019.02.001
Koopman, K.R., Straatsma, M.W., Augustijn, D.C.M., Breure, A.M., Lenders, H.J.R., Stax, S.J., Leuven, R.S.E.W. (2018). Quantifying biomass production for assessing ecosystem services of riverine landscapes. Science of The Total Environment, 624, pp. 1577–1585. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2017.12.044
Leitao, André. Botequilha. and Ahren, Jack., 2002. Applying Landscape Ecological Concepts and Metrics in Sustainable Landscape Planning Landscape and Urban Planning (59), p 65-93.https://doi.org/10.1016/S0169-2046(02)00005-1
Leite, A., Caceres, A., Melo, M., Mills, M.S.L., Monteiro, A.T. (2018). Reducing emissions from Deforestation and forest Degradation in Angola: insights from the scarp forest conservation ‘hotspot’. Land Degradation and Development, 29, pp. 4291–4300. https://doi.org/10.1002/ldr.3178
Makhdoum, Majid. F., 2008. Landscape ecology or environmental studies (Land Ecology) (European Versus Anglo-Saxon School of thoughts). Journal of International Environmental Application and Science (3), p 147-160.https://www.researchgate.net/publication/259738634
Martin-Lopez, B., Gomez-Baggethun, E., Lomas, P.L., Montes, C. (2009). Effects of spatial and temporal scales on cultural services valuation. Journal of Environmental Management, 90(2), pp. 1050–1059.https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2008.03.013
Ouedraogo, I., Barron, J., Tumbo, S.D., Kahimba, F.C. (2016). Land cover transition in northern Tanzania. Land Degradation and Development, 27(3), pp. 682–692. https://doi.org/10.1002/ldr.2461
Partl, A., Vackarova, D., Louckova, B., Lorencova, E.K. (2017). A spatial analysis of integrated risk: vulnerability of ecosystem services provisioning to different hazards in the Czech Republic. Natural Hazards, 89(2), pp. 1185–1204. DOI: 10.1007/s11069-017-3015-z
Pouwels, R., Sierdsema, H., Foppen, R.P.B., Henkens, R.J.H.G., Opdam, P.F.M., Van Eupen, M. (2017). Harmonizing outdoor recreation and bird conservation targets in protected areas: applying available monitoring data to facilitate collaborative management at the regional scale. Journal of Environmental Management, 198, pp. 248–255. DOI: 10.1016/j.jenvman.2017.04.069
Saha, S., Das, D., Dasgupta, D., Patel, P.P. (2020). Application of ecological and aesthetic parameters for riparian quality assessment of a small tropical river in eastern India. Journal of Ecological Indicators, 117, pp. 296-307.https://doi.org/10.1016/j.ecolind.2020.106627
Wang, R. Li, F., Hu, D., Li, B.L. (2011). Understanding eco-complexity: social-economic-natural complex ecosystem approach. Ecological Complexity, 8(1), pp. 15–29.https://doi.org/10.1016/j.ecocom.2010.11.001
Wang, W.J., He, H.S., Thompson III, F.R., Fraser, J.S., Dijak, W.D. (2017). Changes in forest biomass and tree species distribution under climate change in the northeastern United States. Landscape Ecology, 32, pp. 1399–1413. DOI: 10.1007/s10980-016-0429-z
Zhang, Y., Liu, Y., Zhang, Y., Liu, Y., Zhang, G., Chen, Y. (2018). On the spatial relationship between ecosystem services and urbanization: a case study in Wuhan, China. Science of The Total Environment, 637–638, pp. 780–790.DOI: 10.1016/j.scitotenv.2018.04.396 | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,150 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 634 |
||