پهنه‌بندی فرسایش حوضۀ آبریز رزن با استفاده از مدل‌های منطق فازی، EPM و BLM در محیط GIS

عابدینی, موسی; ابوالفتحی, داریوش; رئیسی, مریم

doi:10.22111/gdij10.22111.2022.7002

تعداد نشریات	31
تعداد شماره‌ها	834
تعداد مقالات	8,015
تعداد مشاهده مقاله	14,854,098
تعداد دریافت فایل اصل مقاله	9,587,295

	پهنه‌بندی فرسایش حوضۀ آبریز رزن با استفاده از مدل‌های منطق فازی، EPM و BLM در محیط GIS
مجله جغرافیا و توسعه
مقاله 4، دوره 20، شماره 68، مهر 1401، صفحه 62-86 اصل مقاله (1.13 M)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/gdij10.22111.2022.7002
نویسندگان
موسی عابدینی^* ¹؛ داریوش ابوالفتحی²؛ مریم رئیسی³
¹استاد گروه جغرافیای طبیعی،گرایش ژئومورفولوژی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
²فارغ‌التحصیل دکتری ژئومورفولوژی دانشگاه محقق اردبیلی، عضو هیأت علمی دانشگاه پیام نور نهاوند، ایران
³دانش‌آموخته کارشناسی ارشد رشته آبخیزداری دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران
چکیده
آگاهی از میزان خطر فرسایش، امکان شناسایی نواحی بحرانی و اولویت‌بندی برنامه‌های مدیریتی و حفاظتی را فراهم می‌کند. این مطالعه با هدف استفاده از مدل‌های منطق فازی، EPM و BLM دربرآورد شدت فرسایش و محاسبۀ کل رسوب تولیدشده در مدت یک سال در حوضۀ آبریز رزن، به کمک فناوری سنجش از دور و GIS انجام گرفته است و سپس دقت هر یک از مدل‌‌های مورد مطالعه با یکدیگر مقایسه شد. براساس نتایج به‌دست‌آمده از مدل BLM، بیشتر منطقۀ مورد مطالعه در تیپ فرسایش کم قرار دارد. در ادامه با استفاده از مدل EPM مقدار کل رسوب تولیدشده در حوضۀ آبریز رزن محاسبه شد. بنا بر نتایج به‌دست‌آمده از مدل EPM، شدت فرسایش در منطقۀ مورد مطالعه در کلاس فرسایش متوسط قرار دارد. همچنین نتایج حاصل از عملگر گامای فازی 98/0 فازی فرسایش منطقۀ مورد مطالعه را در 5 دسته از خطر خیلی کم تا خیلی زیاد نشان داد. درنهایت نتایج اعتبار‌‌سنجی مدل‌‌ها نشان داد که نتایج مدل EPM با داده‌های برداشت‌‌شده در مطالعۀ میدانی مطابقت بیشتری دارد که نشان‌دهندۀ دقت مدل EPM در بررسی فرسایش در منطقۀ مورد مطالعه است. براساس پهنه‌بندی صورت‌گرفته با استفاده از مدل EPM به‌ترتیب 44/28، 16/32، 40/39 درصد از مساحت منطقه در کلاس‌های خطر خیلی‌کم، کم، متوسط قرار گرفته است.
کلیدواژه‌ها
فرسایش؛ مدل منطق فازی؛ مدل BLM؛ مدل EPM؛ حوضه آبریز رزن و GIS

مراجع
احمدی، حسن (1378). ژئومورفولوژی کاربردی، دانشگاه تهران. چاپ سوم. جلد اول (فرسایش آبی). 688 صفحه. https://www.gisoom.com/book/1168291 احمدی، حسن؛ محمدرضا ثروتی؛ علی محمد نورمحمدی (1386). برآورد رسوب و فرسایش با مدلهای EPM و MPSIAC با استفاده از روش ژئومورفولوژی و GIS در حوضه آبخیز باغره (تربتحیدریه) مجله علوم جغرافیایی، شماره 7 و 8 پاییز و زمستان 86. صفحات 52-35. https://journals.tabrizu.ac.ir/article_3543.html خدابخش، سعید؛ اکبر محمدی؛ بهروز رفیعی؛ عیسی بزرگزاده (1388). مقایسه برآورد میزان فرسایش و رسوبزایی در زیرحوضه سزار (حوضه آبخیز سد دز) با استفاده از مدلهای تجربی ای پی ام و ام پسیاک با کمک دانش فازی، فصلنامه زمینشناسی ایران. سال سوم. شماره دوازدهم. صفحات 61-51. https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?ID=130269 خیام، مقصود؛ غنمی جابر، مصطفی؛ رسول صمدزاده، (1392). مقایسه کارآیی مدلهای MPSIAC و EPM در برآورد فرسایش و رسوبزایی حوضه آبخیز سقزچای نمین، دو فصلنامه ژئومورفولوژی کاربردی ایران.شماره اول.صفحات 15-1. https://www.sid.ir/fa/journal راستگو، سعید؛ بیژن قهرمان؛ کامران داوری (1383). مقایسه موردی چهار روش MPSIAC، EPM، FAO و BLM در برآورد فرسایش و رسوب حوضه آبخیز تنگ‌کنشت، دومین کنفرانس ملی دانشجویی منابع آب‌و‌خاک. دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز. صفحات 10-1. https://journals.ui.ac.ir/article_18554.html رفاهی، حسینقلی (1379). فرسایش آبی و کنترل آن، انتشارات دانشگاه تهران. چاپ سوم. 551 صفحه. https://www.gisoom.com/book/11133577 سلیمانی، مینا (1392). بررسی مسائل هیدروژئومورفولوژی در حوضه آبخیز لای چای با تاکید بر فرسایش خاک و تولید رسوب با استفاداز مدل وپ. پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه محقق اردبیلی. https://elmnet.ir/article/10532690-87129/ طولابی، سوسن (1392). مدل‌‌سازی فرسایش خاک و رسوب با مدل‌‌های WEPP و EPM در محیط GIS (حوضۀ آبخیز سولاچای- اردبیل)، پایان‌‌نامۀ کارشناسی ارشد جغرافیای طبیعی. دانشگاه محقق اردبیلی. https://www.virascience.com/thesis/596580 عابدینی، موسی (1400). بررسی کمّی فرسایش خندقی و رسوبدهی با استفاده از شاخص های فرسایندگی باران، مورفومتری و رگرسیون‌خطی در حوضه آبخیز هرزندچای(1400)، نشریه تخریب و احیاء اراضی طبیعی.شماره3.صفحات 111 - 100. http://drnl.sanru.ac.ir/article-۱-۱۹۰-fa.html عابدینی، موسی؛ حسین دانشورگبلو؛ اباذر اسمعلی‌عوری (1394). برآورد فرسایش خاک و تولید رسوب در حوضه آبخیز عنبران با استفاده از مدل WEPP و GIS، کنفرانس بین‌المللی توسعه با تمرکز بر کشاورزی. محیط زیست و توریسم. صفحات14-1. https://civilica.com/doc/468348 عابدینی، موسی؛ شنو شبرنگ؛ اباذر اسمعلی‌عوری (1392). بررسی میزان فرسایش خاک و رسوبدهی در حوضه آبخیز مشکین‌چای به روش EPM، جغرافیا و توسعه. شماره 30. صفحات 100- 87. https://gdij.usb.ac.ir/m/article_245.html علیزاده، امین (1389). هیدرولوژی کاربردی، آستان قدس رضوی. چاپ 28. 870 صفحه. https://www.gisoom.com/book/174677 کردوانی، پرویز (1387). حفاظت خاک، انتشارات دانشگاه تهران. چاپ نهم. 264 صفحه. https://press.ut.ac.ir/?search&au=1930&aun=%20 نوجوان، مهدی؛ علی‌اصغر محمدی؛ وحید غلامی (1391). تعیین شدت فرسایش با استفاده از مدلهای Fargas و BLM مورد: حوضه‌ی آبخیز بندره، جغرافیا و توسعه. شماره 29. صفحات 130- 119. https://gdij.usb.ac.ir/article_127.html هاشمی، سیدعلی اصغر؛ محمود عربخدری (1386). ارزیابی مدل EPM از طریق رسوبسنجی مخازن سدهای کوچک، علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی. شماره 42. https://www.sid.ir/fa/Journal/ViewPaper.aspx?ID=77087 Refrences Demirel, T. and Tüzün, T. (2011). Multi Criteria Evaluation of the Methods for Preventing Soil Erosion Using Fuzzy ANP: The Case of Turkey, Proceedings of theWorld Congress on Engineering, 2(3): 6-8 pp. https://www.academia.edu/3405803/ Eisazadeh, L., Sokouti, R.,Homaee, M. and Pazira, E (2012). Comparison of empirical models to estimate soil erosion and sediment yield in micro catchments. Eurasian Journal of Soil Science. 1-6 pp. https://www.researchgate.net/ Feng, X. Wang, Y. Cheng, L. Fu, B. Bai, G (2010). Modeling soil erosion and response to land - use change in hilly catchments of the Chinese loss plateau, 118 pp. https://www.semanticscholar.org/ Ghobadi, Y., Pirasteh, S., Pradhan, B., Ahmad, N. B., Shafri,Z. B. M., Sayyad, Gh. A. and Kabiri, K (2011). Determine of Correlation Coefficient between EPM and MPSIAC Models and Generation of Erosion Maps by GIS Techniques in Baghmalek Watershed, Khuzestan, Iran. 5th Symposlum on Advances in Science & Technology, Mashhad. Iran. 1-12 pp. https://www.yumpu.com/ Hasanzadeh, A., Ziapour, A. and Javanmiri, M (2013). Estimating of Sediments using EPM Method in Chelleh Watershed Area of Gilan-Gharb.Journal of Science and today's world. 2(9): 1257-1266 pp. https://www.yumpu.com/ Taher Nezami, M. and Izadi, M (2013). Estimating the amount of erosion using the EPM and MPSIAC models in the basin of Karaj Dam’s Shahrestanak. IJACS Journal. 6-12 pp. www.yumpu.com
آمار تعداد مشاهده مقاله: 915 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 760

سامانه مدیریت نشریات علمی. طراحی و پیاده سازی از سیناوب

پیوندهای مفید

اخبار و اعلانات

آمار

پهنه‌بندی فرسایش حوضۀ آبریز رزن با استفاده از مدل‌های منطق فازی، EPM و BLM در محیط GIS