پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 834 |
| تعداد مقالات | 8,015 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,852,487 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,586,510 |
تصحیح و تحلیل رسالۀ موسیقی نظامالدین احمد گیلانی، حکیمالملک دربار قطبشاهیان هند | ||
| مطالعات شبه قاره | ||
| مقاله 5، دوره 16، شماره 46، خرداد 1403، صفحه 79-98 اصل مقاله (1.1 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jsr.2022.29987.1953 | ||
| نویسندگان | ||
| سهند سلطاندوست1؛ مهدی کشاورز افشار* 2 | ||
| 1دانشجوی دکتری پژوهش هنر، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. | ||
| 2استادیار گروه پژوهش هنر دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| نظامالدین احمد گیلانی مشهور به حکیمالملک، حکیم قرن یازدهم هجری، از حلقههای پیوند فرهنگی میان ایران و هند در دورۀ حکومت صفویان بر ایران و سلطنت سلسلۀ قطبشاهی در حیدرآباد دکن است. حکیمالملک در میان آثار پرشمار خود در زمینههای مختلف علوم و فنون که عمدتاً در دوران خدمت نزد عبدالله قطبشاه نوشته شده، صاحب رسالهای موجز در باب موسیقی است که تاکنون به چاپ و تصحیح انتقادی نرسیده است. در این پژوهش، ضمن تحقیق دربارۀ حیات مؤلف این اثر و تلاش برای رفع پارهای ابهامات پیرامون او، متن رسالۀ یادشده از روی یکی از دو نسخۀ خطی موجود از آن، به روش تصحیح انتقادی متون و در قیاس با متون منبع آن، ارائه و تحلیل میشود. تصویری از نسخه نیز پیوست مقاله است. مهمترین مسئلۀ تحقیق این است که رسالۀ موجز گیلانی چه ویژگیها و جایگاهی در سیر مکتوبات موسیقایی فارسی دارد. نتیجه آنکه این رساله، مانند بسیاری دیگر از رسالات موسیقی این دوره، عمدتاً حاوی مطالبی از آثار پیشینیان است؛ اما چگونگی گزینش مؤلف از بخش موسیقی جامعالعلوم فخر رازی و رسالۀ کرامیه از دورۀ سفرهچی، خود بهروشنی نمودار گرایش تازۀ نویسندگان موسیقی این دوره به موضوعات شبهعلمی است که با سنّت یونانی-عربی مکاتب اسکولاستیک و سیستماتیست در تئوری موسیقی فاصله دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نظامالدین احمد گیلانی؛ رساله موسیقی؛ قطبشاهیان؛ تصحیح متن؛ موسیقی قدیم ایران | ||
| مراجع | ||
|
ابن خلکان، احمد بن محمد. (1364). وفیات الأعیان و أنباء أبناء الزمان، محقق: احسان عباس، جلد ۵، قم: الشریف الرضی.
برکشلی، مهدی. (۱۳۹۴). اندیشههای علمی فارابی دربارۀ موسیقی (مجموعه سخنرانیها)، چاپ سوم. تهران: فرهنگستان هنر.
پناهی، وجیهه. (1392). رساله فی شرح هلیلج از حکیمالملک، نظامالدین احمد گیلانی، پیام بهارستان، 6(22): ۳۶۳-۳۴۹.
جابرینسب، نرگس. (1388). مهاجرت ایرانیان به هند، فصلنامۀ مطالعات شبهقاره، 1(1): ۲۵-۵۶.
جعفرپور، جلال؛ طهماسبی، ساسان. (1396). معرفی و شناسایی مهاجران گیلانی هند، با تکیه بر دکن (۱۴۰۰-۱۷۰۰م)، فصلنامۀ مطالعات شبهقاره، 9(31): ۶۲-۴۵.
دانشپژوه، محمدتقی. (1390). فهرست آثار خطی در موسیقی (فارسی، عربی و ترکی)، بهکوشش قدرتالله پیشنماززاده، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
دورۀ سفرهچی، رسالۀ کرامیه [ن.خ]، تهران: کتابخانۀ مجلس، ش. ۴۸۵۴، تاریخ کتابت ۱۰۴۶ق
ذکاء، یحیی. (1350). رساله در باب معرفت علم موسیقی، زیر نظر حبیب یغمائی و ایرج افشار، نامۀ مینوی (مجموعۀ سیوهشت گفتار...)، تهران: چاپخانۀ کاویان، ۱۹۸-۱۸۹.
سلطاندوست، سهند؛ کشاورز افشار، مهدی. (1400). معرفی و تحلیل رسالۀ کرامیه و لزوم تصحیح انتقادی آن، نشریۀ نثرپژوهی ادب فارسی، 24(49): 94-۷۱.
شیرازی، نظامالدین احمد. (1961). حدیقه السلاطین قطبشاهی. بهتصحیح و تحشی سیدعلی اصغر بلگرامی، حیدرآباد: انجمن انتشارات اسلامی.
صفا، ذبیحالله. (1369). تاریخ ادبیات در ایران، جلد ۵ (از آغاز سدۀ دهم تا میانۀ سدۀ دوازدهم هجری)، تهران: انتشارات فردوس.
فارابی، محمدبن محمد. (1392). کتاب الموسیقی الکبیر. ترجمۀ مهدی برکشلی. تهران: سروش.
فخر رازی، محمدبن عمر. (1382). جامعالعلوم (ستّینی)، بهتصحیح علی آل داود، تهران: بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار.
فلاحزاده، مهرداد. (1398). مکتوبات فارسی در باب موسیقی (قرن پنجم تا نهم هجری قمری). ترجمۀ سهند سلطاندوست. تهران: نشر مرکز.
قنوجی، پیرمحمدبن شیخ جلال. (1385). رسالهای در احوال و آثار شیخ بوعلی سینا، بهکوشش عارف نوشاهی و معین نظامی، آینۀ میراث، ۳۲: ۲۹۲-۲۷۷.
کریمی زنجانی اصل، محمد. (1389). رد تناسخ به روایت نظامالدین احمد گیلانی، اطلاعات حکمت و معرفت، 5(4): ۴۵-۴۰.
کنبو، محمدصالح. (1976). عمل صالح الموسوم به شاهجهاننامه، جلد ۳، ترتیب و تحشیه غلام یزدانی، ترمیم و تصحیح وحید قریشی، لاهور: مجلس ترقی ادب.
الگود، سیریل. (۱۳۵۷). طب در دورۀ صفویه، ترجمۀ محسن جاویدان، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
گیلانی، نظامالدین احمد. (1386). رسالۀ منافع موت، با مقدمه و تصحیح آزاده کرباسیان و محمد کریمی، اطلاعات حکمت و معرفت، 2(10): ۶۰-۵۸.
متقی، حسین. (1387). فلکنامه: کتابشناسی لاهیجی گیلانی، میراث شهاب. ۵۳: ۲۰۱-۱۲۴.
مراغی، عبدالقادر. (1387). جامعالألحان، تصحیح بابک خضرائی، تهران: فرهنگستان هنر.
مسعودیه، محمدتقی. (1391). فهرست نسخ خطی موسیقی ایرانی، بهکوشش قدسیه مسعودیه، ویراستار: محمدتقی حسینی، تهران: پژوهشکده هنر.
میثمی، سیدحسین. (۱۳۸۹). موسیقی عصر صفوی. تهران: فرهنگستان هنر.
نیر واسطی، حکیم. (۱۳۸۲). تاریخ روابط پزشکی ایران و پاکستان. تهران: دانشگاه علوم پزشکی ایران.
واثق عباسی، رضا؛ شمسالدین، حمید. (۱۳۹۶). پزشکان ایرانی در دربار گورکانیان هند. فصلنامۀ مطالعات شبهقاره، 9(33): ۲۶۳-۲۳۹.
هدایتزاده، نکیسا. (۱۳۹۵). تأثیر نهضت ترجمه در موسیقی جهان اسلام (قرن سوم تا پنجم هجری). تهران: انتشاراتِ سوره مهر.
Abdul Hameed, H. (1990). Exchanges Between India and Central Asia in the Field of Medicine Specially During the Mughal Period, Interaction Between Indian and Central Asian Science and Technology in Medieval Times, Vol. 2 (Medicine, Technology, Arts & Crafts, Architecture and Music), 20-47, New Delhi: Indian National Science Academy.
Bandy, H. (2016). Emotional Significance in 17th Century Indo-Iranian Philosophy, Association for Iranian Studies <https://associationforiranianstudies.org/content/emotional-significance-17th-century-indo-iranian-philosophy>
De Blois, F. (2004). Persian Literature: A Bio-Bibliographical Survey, Vol. V (2nd Revised Edition), GB, US, Canada: Routledge.
Hadi, N. (1995). Dictionary of Indo-Persian Literature, New Delhi: Abhinav Publications.
Storey, C. A. (1971). Persian Literature: A Bio-Bibliographical Survey, Vol. 2, Part 2, E. Medicine, London: Luzac. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,152 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 574 |
||