| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 834 |
| تعداد مقالات | 8,015 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,854,650 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,587,698 |
ارزیابی و پهنهبندی خطر سیلاب با استفاده از تکنیک چند معیاره آراس و هیدروگراف واحد (مطالعهی موردی:حوضه بالادست ایستگاه هیدرومتری پل سلطان مشکینشهر) | ||
| مخاطرات محیط طبیعی | ||
| مقاله 7، دوره 12، شماره 35 - شماره پیاپی 1، فروردین 1402، صفحه 115-138 اصل مقاله (7.16 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jneh.2022.40684.1863 | ||
| نویسندگان | ||
| موسی عابدینی* 1؛ مهدی فعال نذیری2؛ الناز پیروزی2 | ||
| 1دانشیار ژئومورفولوژی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی | ||
| 2دانشجوی دکتری، گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی | ||
| چکیده | ||
| یکی از بزرگترین و رایجترین اشکال مخاطرات طبیعی سیلاب میباشد و شناخت نواحی مستعد وقوع سیلاب، از اقدامات اساسی در مدیریت منابع طبیعی و برنامهریزی توسعهای محسوب میگردد. بنابراین هدف تحقیق حاضر، پهنهبندی حوضه بالادست ایستگاه هیدرومتری پل سلطان مشکینشهر، از لحاظ پتانسیل وقوع سیلاب میباشد. برای رسیدن به این هدف با بررسیهای میدانی و مرور منابع، ابتدا 11 عامل موثر وقوع سیلاب منطقه شامل شیب، طبقات ارتفاعی، لیتولوژی، فاصله از گسل، بارش، کاربریاراضی، فاصله از رودخانه، سرعت جریان، زمان جریان و خاک، شناسایی و در محیط GIS، استخراج شدند. استانداردسازی نقشهها با استفاده از روش فازی انجام و سپس به منظور وزندهی معیارهای مطرح، از روش کرتیک استفاده گردید و تحلیل و مدل سازی نهایی با استفاده از مدل آراس، انجام شد. نتایج مطالعه نشان داد، عوامل شیب، لیتولوژی، کاربری و ارتفاع به ترتیب با مقادیر وزنی؛ 164/0، 156/0، 118/0 و 116/0 بیشترین تأثیر را بر ایجاد سیل در منطقه مطالعاتی دارند. همچنین، با توجه به نتایج به دست آمده به ترتیب 46/20 و 02/32 کیلومترمربع از مساحت محدوده، در طبقه بسیار پرخطر و پرخطر قرار دارندکه نشانگر پتانسیل بالای این حوضه برای وقوع سیلاب می-باشد. ضمنا نتایج نشان داد، زمان لازم برای جریان آب به خروجی از 0 ثانیه (بارانی که بر خود خروجی می بارد) تا 68000 ثانیه (در طول 17 ساعت)، متغیر است. در این صورت مناطق صاف و هموار در نزدیکی حوضه با بیشترین زمان و کمترین سرعت و همینطور در مراتع در سمت شمال شرقی با کمترین زمان و بیشترین سرعت به نقطه خروجی ابخیز میرسد. لذا پهنهبندی خطر سیلاب، میتواند در انجام اقدامات حفاظتی، آبخیزداری و مدیریتی این حوضه کمک موثری را داشته باشد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| پهنهبندی؛ خطر سیلاب؛ تحلیل چند معیاره؛ مشکینشهر | ||
| مراجع | ||
|
اسفندیاری درآباد فریبا، لایقی صدیقه، مصطفی زاده رئوف، حاجی خدیجه، (1400)؛ پهنهبندی پتانسیل خطر وقوع سیلاب حوضه آبخیز قطورچای با روشهای تصمیمگیری چندمعیاره ANP و WLC ، تحلیل فضایی مخاطرات محیطی، دوره 8، شماره 2، صص:۱۵۰-۱۳۵.
اوزی، رمضان، (1390)؛ جغرافیای مخاطرات (مخاطرات طبیعی و انسانی)، انتشارات دانشگاه تبریز، تبریز.
آنامرادنژاد، رحیم بردی، نیکپور، عامر و زهره حسنی، (1397)؛ تحلیل کالبدی– فضایی نواحی شهری بر اساس شاخصهای رشد هوشمند شهری (مطالعه موردی: شهر بابل)، فصلنامه پژوهش و برنامهریزی شهری، دوره 9، شماره 34، صص: 30-19.
خورشیدی شهناز، رستمی، نورالدین و امین صالحپور جم، (1400)؛ اولویتبندی پتانسیل سیلخیزی در حوضههای آبخیز فاقد آمار با کاربرد روش) AHP-VIKOR مطالعه موردی: حوضه آبخیز حاجیبختیار، استان ایلام)، پژوهشهای فرسایش محیطی، دوره 2، شماره 11، صص: 92-66.
دیانی، لیلا، پورطاهری، مهدی، رکن الدین افتخاری، عبدالرضا و حسن احمدی، (1397)؛ رتبه بندی سازه های اصلی ساماندهی بافت های فرسوده روستاهای پیرامون کلان شهرها با استفاده از روش ارزیابی نسبت تجمعی (ARAS) (مطالعه موردی: پیرامون کلانشهر تهران)، برنامهریزی و آمایش فضا، دوره 22، شماره 3، صص: ۱۴۵-۱۸۱.
رضائیمقدم، محمدحسین، رضایی بنفشه درق، مجید، فیضیزاده، بختیار، حسین نظمفر، حسین، (1389)؛ طبقهبندی پوشش اراضی/کاربری اراضی بر اساس تکنیک شیگرا و تصاویر ماهوارهای، مطالعه موردی: استان آذربایجان غربی، پژوهشهای آبخیزداری (پژوهش و سازندگی، دوره 23، شماره 2، صص: 32-19.
رضائی مقدم، محمدحسین، مختاری، داود، شفیعی مهر، مجید، (1400)؛ پهنه بندی خطر سیلاب در حوضه آبریز شهر چای میانه با استفاده از مدل ویکور، هیدروژئومورفولوژی، دوره 8، شماره 28، صص: 37-19.
شکوهی، علیرضا و بهرام ثقفیان، (1385)؛ مقایسه روشهای استخراج خطوط همزمان پیمایش برای استفاده در روش روندیابی زمان – مساحت، تحقیقات منابع آب ایران، دوره 2، شماره 3، صص: 50-39.
عابدینی، موسی، (1395)؛ هیدروژئومورفولوژی شهری، انتشارات نگین سبلان.
عابدینی، موسی، پیروزی، الناز، آقایاری، لیلا و الناز استادی، (1396)؛ پهنهبندی خطر سیلاب در شهرستان مشکینشهر با استفاده از مدل ویکور، جغرافیایی سرزمین، دوره 14، شماره 56، صص: 34-21.
علیزاده رضا، ایزدی حسن و مجتبی آراسته، (1400)؛ رتبهبندی ظرفیت گردشگری طبیعتمحور در مناطق کوهستانی، نمونه موردی: منطقه شرقی استان لرستان، برنامهریزی و آمایش فضا، دوره 25، شماره1،صص: ۱۱۷-۱۴۲.
علیزاده، امین، (1390)؛ اصول هیدرلوژی کاربردی، چاپ سی و سوم، دانشگاه فردوسی مشهد، خراسان رضوی.
فیضیزاده، بختیار، جعفری، فیروز و حسین نظمفر، (1387)؛ کاربرد دادههای سنجش از دور در آشکارسازی تغییرات کاربریهای اراضی شهری (مطالعه موردی فضای سبز شهر تبریز) ، هنرهای زیبا، شماره 34، صص: 24-17.
موسوی، معصومه، نگهبان، سعید، رخشانی مقدم، حیدر و محسن حسینزاده، (1395)؛ ارزیابی و پهنهبندی خطر سیلاب با استفاده از منطق فازی TOPSIS در محیط GIS (مطالعه موردی: حوضه آبخیز شهر باغملک)، مجله مخاطرات محیط طبیعی، سال پنجم، شماره دهم، صص: 98-79.
نفرزادگان، علیرضا، محمدیفر، علیاکبر، وقارفرد، حسن و معصومه فروزانفرد، (1398)؛ ادغام مدلهای تصمیمگیری چندمعیاره و تکنیک تجزیهوتحلیل منطقهای سیلاب جهت اولویتبندی زیرحوزهها برای کنترل سیل (مطالعه موردی: حوزه آبخیز دهبار خراسان)، جغرافیا و مخاطرات محیطی, دوره 2، شماره 8، صص: 45-27.
Baumgertel, A., Luki´c, S., Belanovi´c Simi´c, S., Kadovi´c, R. (2019); Identifying Areas Sensitive to wind Erosion—A Case Study of the AP Vojvodina (Serbia), Appl. Sci., Vol 9: 1-12. Brahma, A.k., Mitra, D.K. (2019); Fuzzy AHP and Fuzzy VIKOR Approach modeling for flood control project selection. International Journal of Applied Engineering Research, 14 (17): 3579-35889. Chen, Y., Ye, Z., Liu, H., Chen, R., Liu, Z., Liu, H. A. (2021); GIS-Based Approach for Flood Risk Zoning by Combining Social Vulnerability and Flood Susceptibility: A Case Study of Nanjing, China. Int. J. Environ. Res. Public Health, Vol 18, 11597. Cho, Y., Engel, B.A., Merwade, V.M. (2018); A spatially distributed Clark’s unit hydrograph based hybrid hydrologic model (Distributed-Clark), Hydrological Sciences Journal, Vol 63: 1519-1539. Green, C., Diepernk, G., EK, K., Hegger, D., Pettersson, M., Priest, S., Tapsell, S. (2014). Flood risk management in Europe: the flood problem and interventions, Star flood. https://library.wmo.int/index.php?lvl=notice_display&id=15202 Hoseini, H. (2019); Use fuzzy interface systems to optimize land suitability evaluation for surface and trickle irrigation, Information Processing in Agriculture, Vol 6: 11-19. Kolawole, O.M., Olayami, A.B., Ajayi, K.T. (2011). Managing Flood in Nigerian Cities: Risk Analysis and Adaptation Options-Ilorin City as a Case Study. Scholars Research Library, Vol 3(1): 17-24. Samanta, S., Koloa, C., Kumar Pal, D., Palsamanta, B. (2016); Flood Risk Analysis in Lower Part of Markham River Based on Multi-Criteria Decision Approach (MCDA), Hydrology, 3 (29):1-13. Shivaprasad Sharma, S.V., Parth Sarathi, R., Chakravarthi, V., Srinivasa Rao, G. (2018); Flood risk assessment using multi-criteria analysis: a case study from Kopili River Basin, Assam, India, Geomatics, Natural Hazards and Risk, Vol 9(1): 79-93. Silalahia, F.E.S., Hidayatb, F. (2019); Modelbuilder and Unit Hydrograph for Flood Prediction and Watershed Flow Direction Determination at The West Branch of the Little River, Stowe, Lamoille County, Vermont, USA, Geoplanning: Journal of Geomatics and Planning, 6 (2): 89-98. Tuş, A, Aytaç Adalı, E, (2019); The new combination with CRITIC and WASPAS methods for the time and attendance software selection problem. Opsearch 56(3):528–538. Ward, P. J., Eisner, S., Florke, M., Dettinger, M. D., Kummu, M. (2014). Annual flood sensitivities to El Nino- Southern Oscillation at the global scale. Hydrology and Earth System Sciences, Vol 18: 47-66. Yoo, CH., Huy, P. D., Jun, CH., Na, W. (2021); Hillslope Contribution to the Clark Instantaneous Unit Hydrograph: Application to the Seolmacheon Basin, Korea, Water, 13 (12): 1-18. Zavadskas, E., Turskis, Z. (2010); a new additive ratio assessment (ARAS) method in multicriteria decision‐making, Technological and Economic Development of Economy, 16 (2): 159-172. Zhu, S., Li, D., Huang, G., Chhipi-Shrestha, G., Nahiduzzaman, K.M., Hewage, K., Sadiq, R. (2020); Enhancing urban flood resilience: a holistic framework incorporating historic worst flood to Yangtze River Delta, China, International Journal of Disaster Risk Reduction, Vol 61: 1-52. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,136 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 773 |
||