| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 834 |
| تعداد مقالات | 8,015 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,852,917 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,586,822 |
سبکشناسی سلطانیّات ابوالفضل علّامی | ||
| مطالعات شبه قاره | ||
| مقاله 9، دوره 17، شماره 49، مهر 1404، صفحه 147-164 اصل مقاله (594.89 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jsr.2024.45356.2338 | ||
| نویسندگان | ||
| فرزانه رضایی1؛ محمدرضا موحدی* 2؛ یحیی کاردگر3 | ||
| 1دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه قم، قم، ایران | ||
| 2دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه قم،قم،ایران | ||
| 3استاد گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه قم،قم،ایران | ||
| چکیده | ||
| ترسّل، یکی از گونههای پرکاربرد نثر فارسی است و منشآت، یکی از محصولات آن. از آثار شایان توجه در این حوزه، مجموعه مکاتبات ابوالفضل علّامی است. با بررسی سبکشناسانۀ «سلطانیات» بهعنوان دفتر اول این مجموعه، در لایههای آوایی، واژگانی، نحوی، بلاغی و فکری میتوان دریافت که ابوالفضل بهعنوان پیشاهنگ سرهنویسی، و مصلح نثر بیمار تیموری، شیوۀ منتخبش را در نگارش منشآت نیز به کار بسته است؛ از این رو تمایزی آشکار میان مکاتبات او با دیگر منشآت این دوره که اغلب در ردیف نثر مصنوع قرار میگیرند، دیده میشود. او در سلطانیات و در مدخل نامه، به اقتضای کلام و الزام رسم ترسّل، تمام ظرایف ادبی را به کار گرفته و نثری منشیانه و مسجّع را پدید آورده است؛ اما در رکن اصلی مکتوب، فارغ از این الزامات، او سبک خود را در نگارش به کار میبندد. با نظر به این بخش میتوان گفت آنچه سبب تشخص نثر منشآت ابوالفضل در برابر نثر سایر منشآت این عصر شده، تمایل او به فارسینویسی و ترکیبسازی فارسی و احتراز از تکلفات منشیانه در سطوح آوایی و بلاغی است که موجب سادگی و روانی نثر او در عین فصاحت و سلاست شده است. سطح محتوایی سلطانیات بهعنوان سفیر عقاید ابوالفضل و مخدوم او، بهصورت ضمنی و آشکار دربرگیرندۀ بزرگترین ایدئولوژی این عصر، یعنی فلسفۀ صلح کل بوده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| "ترسل"؛ "مکاتبات علامی"؛ "سلطانیات"؛ "سبکشناسی"؛ "ابوالفضل علامی" | ||
| مراجع | ||
|
احمدرازی، امین. (1378). تذکرۀ هفت اقلیم، تصحیح محمدرضا طاهری، چاپ اول، تهران: سروش.
اصغر، آفتاب. (1364). تاریخنویسی در هند و پاکستان، لاهور: خانۀ فرهنگ جمهوری اسلامی ایران.
افشار، ایرج. (1334). سیر کتاب در ایران، تهران: امیرکبیر.
بهار، محمدتقی. (2535). سبکشناسی؛ تاریخ تطور نثر فارسی، دورۀ سهجلدی، چاپ چهارم، تهران: امیرکبیر.
پورنامداریان، تقی. (1374). سفر در مه، چاپ اول، تهران: زمستان.
جهادی، امیر. (1393). «ترسّل در عصر تیموری»، کهننامۀ ادب پارسی، 5(2): 75-95.
حسن خان بهادر، محمدصدیق. (1385). تذکرۀ شمع انجمن، تصحیح و تعلیقات محمدکاظم کهدویی، چاپ اول، یزد: دانشگاه یزد.
خطیبی، حسین. (1386). فنّ نثر در ادب فارسی، چاپ سوم، تهران: زوار.
دانشگر، مریم. (1387). «ترسّل در شبهقاره»، در دانشنامۀ زبان و ادب فارسی در شبهقاره، ج 2، ص 1122-1126، چاپ اول، تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی.
رضایی، حمید. (1392). «بررسی سبکی نثر ترسّل و انشا در عصر صفوی با تأکید بر نامۀ نامی»، بهار ادب، 6(2)، پ 20: 225-241.
سیدجوادی، کمال؛ هادی، نبی. (1390). «ابوالفضل علّامی بن شیخ مبارک ناگوری»، در فرهنگنامۀ زبان و ادب فارسی در شبهقاره: براساس فرهنگ ادبی هند و فارسی، ص 18، چاپ اول، تهران: خان کتاب.
شمیسا، سیروس. (1373). کلیات سبکشناسی، چاپ دوم، تهران: فردوس.
صفا، ذبیحالله. (1370). تاریخ ادبیات در ایران، ج3/5، چاپ اول، تهران: فردوس.
صفرزایی، عبدالله؛ سرافرازی، عباس. (1394). «تأثیر تاریخنگاری ایرانی بر گونههای تاریخنویسی تیموریان هند»، مطالعات شبهقاره، 7(22): 25-48.
علّامی، ابوالفضل. (1879). اکبرنامه، به تصحیح مولوی عبدالرحیم، ج 2، بنگال: ایسیاتیک سوسایتی بنگال.
علّامی، ابوالفضل. (2005). آیین اکبری، تصحیح سر سید احمد، علیگر: سر سید اکیدمی.
علّامی، ابوالفضل. (ق 11). مکاتبات علّامی، نسخۀ خطی ش1320، تهران: مجلس.
قیاسی، وهاب. (1394). مکاتبات منثور و منظوم شعرا و فضلای ایران؛ اخوانیات و سلطانیات، چاپ اول، تهران: صراط.
گاوان، عمادالدین محمود. (1381). مناظرالانشاء، به تصحیح معصومه معدنکن، چاپ اول، تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی.
مردانی، فیروز. (1377). «ترسّل و نامهنگاری در ادب فارسی»، کیهان فرهنگی، ش 147: 37-43.
نعمتی، نورالدین؛ شیخالاسلامی، محمد، (1396)، بررسی اندیشههای تاریخی و ادبی شیخ ابوالفضل علّامی در اکبرنامه (تاریخ گورکانیان هند)، نامۀ فرهنگستان، ش7، ص9-26.
نوایی، عبدالحسین. (1367). شاه عباس؛ مجموعه اسناد و مکاتبات تاریخی همراه با یادداشتهای تفضیلی، ج 3، چاپ سوم، تهران: زرین.
نوشاهی، عارف اللهشاه رضا. (1396). فهرست نسخههای خطی پاکستان، ج 3، تهران: مرکز پژوهشی میراث مکتوب.
واحد، اسدالله. (1378). «ترسّل و انشای فارسی از آغاز تا قرن ششم»، نشریۀ دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تبریز، 42(172): 121-167. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 697 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 129 |
||