| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 834 |
| تعداد مقالات | 8,015 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,853,142 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,586,956 |
بازشناسی تطبیقی پردازش اشاری تفاسیر عارفان در تفسیر روح المعانی | ||
| مطالعات ادیان و عرفان تطبیقی | ||
| مقاله 2، دوره 7، شماره 2، اسفند 1402، صفحه 17-40 اصل مقاله (425.93 K) | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jrm.2024.47473.1154 | ||
| نویسندگان | ||
| سید مهدی رحمتی* 1؛ فاطمه حاجی اکبری2؛ فردین جمشیدی مهر3 | ||
| 1استادیار گروه الهیات (علوم قرآن و حدیث) دانشگاه گنبد کاووس،ایران | ||
| 2دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه کوثر بجنورد،بجنورد. ایران | ||
| 3استادیار گروه الهیات دانشگاه گنبد کاووس، ایران | ||
| چکیده | ||
| دریافت لطایف معنایی قرآن کریم در تمام عرصههای هدایتی کلام وحی با گسترهی اعتقادات، احکام، اخلاق و مسائل فردی و اجتماعی کوششی فراگیر از سوی دانشمندان مسلمان است. تلاشهایی که گاه به صورت مستقل و در عنوان تفسیر انجام گشته و گاه در خلال آثار اخلاقی و عرفانی متبلور شده است. تفسیر روح المعانی به عنوان یکی از تفاسیر ارزشمند سدههای متأخر اسلام با رویکرد جامع و جلوههای اشاری قابل توجّه است. نسبت صوفیانه به آلوسی، تأثیر باورهای صوفیانه او در تفسیر روح المعانی، جایگاه تفسیر او در میان تفاسیر قرآن، تأثیری که تفاسیر پس از او از روح المعانی پذیرفتهاند و کاربرد رویکرد صوفیانه در تفسیر او، مطالعه روی این تفسیر با نگاه تأثیرپذیری از رویکرد صوفیانه را ضروری میکند. بررسیهایی که بر تفاسیر انجام میشود در دو قالبِ بررسی پیشاتفسیری و از نوع روش تفسیری، منبع و مبانی در تفسیر و مسائلی از این دست است. گونه دیگر بررسی محتواهای تفسیری است. نوشتار پیش رو که موضوع بازشناسی پردازش اشاری تفاسیر عارفان در تفسیر روح المعانی را دنبال کرده از جنس مطالعه نوع دوم است و قصد دارد تا چگونگی بازتاب و تبیین تفاسیر عارفانه توسط آلوسی را بررسی کند. در راستای این هدف با رویکردی توصیفی تحلیلی ابتدا شیوههای بیان اقوال عرفانی در تفسیر روح المعانی را استخراج میکنیم. پس از آن مفاهیم و اصطلاحات مهم نزد صوفیه را استخراج و بررسی میکنیم که کدام یک در تفسیر آلوسی به کار رفته و در آخر نیز خوانش آلوسی از این گزارهها را بیان خواهیم کرد. در راستای رسیدن به این هدف گزارههایی را توصیف و بخشی را تحلیل میکنیم. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تفسیر اشاری؛ عرفان؛ آلوسی؛ روح المعانی؛ تفسیر عرفانی | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم
آتش، سلیمان.(1381ش). «مکتب تفسیر اشاری»، ترجمه توفیق هـ سبحانی، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
آلوسی، محمود بن عبد الله. (1415ق). «روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم و السبع المثانی»، بیروت: دار الکتب العلمیة.
ابوزهره، محمد .(1384ش). «تاریخ مذاهب اسلامی»، ترجمه علیرضا ایمانی، قم: مرکز مطالعات و تحقیقات ادیان.
ابوغزالة، حازم نایف .(1412ق). «أسئلة و أجوبة عن التصوف»، عمّان ـ اردن: دار الامام النووی.
اسعدی، محمد. (1390ش). »آسیبشناسی جریانهای تفسیری، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
اشعری قمی، سعد بن عبدالله. (1360ش). «المقالات و الفرق»، تهران: انتشارات علمی فرهنگی.
بابایی، علی اکبر. (1386ش). «مکاتب تفسیری»، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و سازمان سمت.
بخاری، عبد الله بن بوشعیب.(1420ق).«جهود ابی الثناء الآلوسی فی الرد علی الرافضة»، القاهرة: دار ابن عفان.
البیطار، عبد الرزاق. (1413ق). «حلیة البشر فی تاریخ القرن الثالث عشر»، بیروت: دار صادر.
پورت، جان دیون .(1382ش). «عذر تقصیر به پیشگاه محمّد و قرآن»، ترجمه سیّد غلامرضا سعیدی، تهران: اطلاعات.
جرجانی، علی بن محمد. (1283ق). «التعریفات»، مصر: المطبعة الوهبیة.
جنید، عبد الله ربیع .(1432ق). «منهج الشیخ الآلوسی فی تفسیره روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم و سبع المثانی»، الجامعة الاسلامیة غزة کلیة اصول الدین قسم التفسیر و علوم القرآن، رسالة الماجستیر.
حاجی اکبری، فاطمه، مهدوی راد، محمد علی، ستار، حسین.(1397ش). «بررسی اصطلاح تطبیق در تأویلات کاشانی»، مطالعات عرفانی، دانشکده ادبیات و زبانهای خارجی دانشگاه کاشان، شماره 27، ص 31ـ54.
حمدان، اکرم علی. (2006). «الجانب الصوفی فی تفسیر روح المعانی»، مجلة الجامعة الإسلامیة (سلسلة الدراسات الإسلامیة)، المجلد الرابع عشر، العدد الثانی، ص 75ـ128.
الخانی، عبد المجید بن محمد. (1997م). «الکواکب الدریه علی حدایق الوردیه»، دمشق: دار البیروتی.
الدروبی، ابراهیم عبدالغنی. (1958). «البغدادیون أخبارهم ومجالسهم»، بغداد: مطبعة الرابطة.
الذهبی، محمد حسین. (1396ق). «التفسیر و المفسرون»، بیروت: دار المعرفة.
رادفر، ابوالقاسم. (1382ش). «آن نایب مریم صفیه، آن مقبول رجال، رابعه عدویه»، فصلنامه فرهنگ پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، شماره 48، ص 3ـ20.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد. (1412ق). «مفردات الفاظ القرآن»، بیروت: دار الشامیة.
رحمتی، سید مهدی، جمشیدی مهر و محبتی. (1402ش). «تحلیل عبارات متضمّن تحقیر در آیات قرآن با تأکید بر آراء ادبی ـ تفسیری آلوسی»، دو فصلنامه مطالعات سبکشناختی قرآن کریم، سال هفتم شماره اول، پیاپی دوازدهم.
الزرقانی، محمد عبد العظیم.(1372ق).«مناهل العرفان فی علوم القرآن»، قاهره: دار احیاء الکتب العربیة.
الزرکلی، خیر الدین. (2002). «الأعلام»، بیروت: دار العلم للملایین.
زهد، عصام و جمال الهوبی .(1419ق). «التفسیر و مناهج المفسیرین»، غزه: مطبعة المقداد.
سفارینی، محمد بن احمد .(1402ق). «لوامع الأنوار البهیة و سواطع الأسرار الأثریة لشرح الدرة المضیة فی عقد الفرقة المرضیة:»، دمشق: مؤسسة الخافقین و مکتبتها.
سندوز، کریستین. (1397ش). «تفاسیر صوفیانه قرآن؛ از سده چهارم تا نهم»، ترجمه زهرا پوستیندوز، تهران: حکمت.
شیخو، الاب رزق الله. (1991). «تاریخ الآداب العربیة فی القرن التاسع عشر والربع الأول من القرن العشرین»، بیروت: دار المشرق.
صفدی، صلاح الدین .(1420ق). «الوافی بالوفیات»، بیروت: دار إحیاء التراث.
عبدالقادر، عیسی. (1413ق). «حقائق عن التصوف»، بغداد: مطبعة النواعیر.
عطار نیشابوری، محمد بن ابراهیم. (1386ش).«تذکرة الاولیاء»، تهران: زوار.
غزالی، ابوحامد محمد .(1346ق). «احیاء علوم الدین»، بیروت: دارالمعرفة.
الفاروقی التهانوی، محمد بن علی.(1996م).«کشاف اصطلاحات الفنون و العلوم»، بیروت: مکتبة لبنان ناشرون.
محسن عبد الحمید.(1992). «الإمام أبو الثناء الآلوسی»، بغداد: دار الشؤون الثقافیة.
معرفت، محمد هادی. (1379ش). «تفسیر و مفسران»، قم: مؤسسه فرهنگی التمهید.
مکارم شیرازی، ناصر. (1371ش). «تفسیر نمونه»، تهران: دار الکتب الاسلامیة.
نویا، پل.(1373ش).«تفسیر قرآنی و زبان عرفانی»، ترجمه اسماعیل سعادت، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 741 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 444 |
||