| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 834 |
| تعداد مقالات | 8,015 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,853,134 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,586,946 |
بررسی طالعهای نحس نجوم احکامی در اشعار انوری، نظامی و مسعود سعد سلمان | ||
| پژوهشنامه ادب غنایی | ||
| دوره 23، شماره 44، فروردین 1404، صفحه 137-154 اصل مقاله (1.08 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jllr.2024.46194.3177 | ||
| نویسندگان | ||
| رحمان زارع1؛ محمد حسین کرمی* 2 | ||
| 1دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی ، دانشگاه شیراز. شیراز، ایران | ||
| 2استاد گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شیراز، شیراز،ایران | ||
| چکیده | ||
| توجه گستردۀ پیشینیان به افلاک و حوادث فلکی موجب باور به تاثیر افلاک در زندگی انسانها شد و این امر تا جایی پیش رفت که تمام شئونات زندگی، مانند سرنوشت انسانها، پیروزیها و شکستها، خوشبختی و بدبختی، ترسالی و خشکسالی و.. را در بر گرفت و موجب پدید آمدن مباحث گستردهای چون سعد و نحس نجوم و طالع بینیها و اختیارات نجومی شد. این باور عمومی به ویژه پس از نیمههای سدۀ پنجم هجری بسیار مورد توجه شاعران ایرانی قرار گرفت؛ به گونهای که تفسیر بسیاری از ابیات شاعران بزرگ این دوران، بدون آگاهی کافی از دانش نجوم، باورها و احکام نجومی ناممکن است. در این پژوهش طالعهای نحس را در اشعار انوری، نظامی و مسعود سعد که هر سه از حکیمان آگاه به نجوم بودهاند، بررسی کردهایم. در نتیجۀ این پژوهش سیزده طالع نحس را از اشعار این شاعران استخراج کرده و با مراجعه به آثار معتبر و کهن نجومی، علت نحس خوانده شدن آنها را توضیح دادهایم. برای سخن گفتن از طالعهای نحس، نیاز بود طالعهای سعد را نیز معرفی کنیم؛ اما به سبب گستردگی مطالب، در مقالهای دیگر آنها را بررسی کردهایم. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نجوم احکامی؛ تصاویر نجومی؛ طالعبینی؛ نجوم در شعر فارسی؛ سعد و نحس نجوم | ||
| مراجع | ||
|
ابن سینا، حسین بن عبدالله. (بیتا). کنوزالمعزمین. با مقدمه و حواشی و تصحیح جلالالدین همایی. تهران: انتشارات انجمن آثار ملی.
ابوریحان بیرونی، محمد بن احمد. (1362). التفهیم لاوائل صناعه التنجیم. به تصحیح جلال همایی. تهران: چاپخانۀ بهمن.
ابومعشر، جعفربن محمد. (1388). الاحکام علی قرانات الکواکب. به کوشش یوسف بیگ باباپور، فضلالله رضویپور و اباذر فتحاللهزاده. قم: انجمن ذخایر اسلام.
اخروی، مهدی؛ واعظی، مرادعلی؛ رحیمی، سید مهدی. (1400). عوامل خلق شعر در نظریۀ ادبی نظامی گنجوی. پژوهشنامۀ ادب غنایی. دورۀ نوزدهم، شمارۀ 36، صص 29-54.
اذکایی، پرویز. (1384). حکیم رازی. تهران: طرح نو.
انوری، اوحدالدین. (1337). دیوان اشعار. جلد اول: قصاید. به اهتمام محمد تقی مدرس رضوی. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
انوری، اوحدالدین. (1340). دیوان اشعار. جلد دوم: مفطعات، غزلیات، رعیات. به اهتمام محمدتقی مدرس رضوی. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
جلالوند، علی. (1396). اصطلاحات نجومی در شعر مسعود سعد سلمان. تهران: نگار کمال.
حسینی، قاسم بن محمد. (بیتا). قوت و ضعف کواکب. بینا: بیجا.
خزائلی، محمد. (1385). اعلام قرآن. قم: بوستان کتاب.
رستم الحکما، محمدهاشم. (1382). رستم التواریخ. گردآوری: میترا مهرآبادی. تهران: دنیای کتاب.
زارعیفرد، رها؛ رضایی، مهدی؛ دلاوری، منیژه. (1398). بررسی بازنمود واژههای زنانه در دو منظومۀ «ویس و رامین» و «خسرو و شیرین» از منظر زبان و جنسیت. پژوهشنامۀ ادب غنایی، دورۀ هفدهم. شمارۀ 33، صص 149-168.
سجادی، سید احمد؛ قاسمی، رحیم. (1383). میراث حوزۀ اصفهان. تهران: عترت.
سنایی، مجدود بن آدم. (1329). حدیقة الحقیقه. به تصحیح مدرس رضوی. تهران: چاپخانۀ سپهر.
شمسالدین محمد بن علی خواجه. (بیتا). زیج محقق سلطانی علی اصول الرصد الایلخانی. بیجا: بینا.
شهمردان ابن ابی الخیر رازی. (1382). روضة المنجمین. به تصحیح و تحقیق جلیل اخوان زنجانی. تهران: مرکز نشر میراث مکتوب.
شهیدی، سید جعفر. (1373). شرح مثنوی. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
صرفی، محمدرضا؛ افاضل، راضیه. (1389). بازتاب باورهای نجومی در خمسه خواجوی کرمانی. کهننامۀ ادب فارسی, دورۀ اول، شمارۀ 2، صص 53-76.
عبدالرزاق سمرقندی، کمالالدین عبدالرزاق بن اسحاق. (1383). مطلع سعدین و مجمع بحرین. دفتر دوم 772-807 ه.ق. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
فرصت شیرازی، محمد نصیر بن جعفر. (1377). آثار عجم. به کوشش منصور رستگار فسایی. تهران: امیرکبیر.
فرهادمیرزا قاجار. (1386). قمقام زخار و صمصام بتار. مصحح: محمود محرمی. تهران: کتابچی.
فرهمای، اکرم؛ زاده، اشرف. (1399). بررسی اصطلاحات نجوم در دیوان ابوالفرج رونی، ششمین همایش ملی پژوهشهای نوین در حوزۀ زبان و ادبیات ایران، تهران.، صص 1-20.
فولادیسپهر، راضیه؛ ماهیار، عباس. (1393). کیفیت تصویرپردازی از احکام نجوم در سخن انوری. زبان و ادبیات فارسی (مجلۀ دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه خوارزمی)، دورۀ بیستودوم، شمارۀ 76، صص 89-107.
گولپینارلی، عبدالباقی. (1378). ملامت و ملامتیان. با ترجمۀ توفیق هاشمپور سبحانی. تهران: روزنه.
لاهوری، محمدرضا بن محمد اکرم. (1377). مکاشفات رضوی در شرح مثنوی معنوی. تهران: روزنه.
ماهیار، عباس. (1382). از ثری تا ثریا (شرح مشکلات دیوان خاقانی). تهران: جام گل.
ماهیار، عباس. (1393). نجوم قدیم و بازتاب آن در ادب پارسی. تهران: اطلاعات.
مروزی بخاری، محمدبن مسعود. (بیتا). کفایه التعلیم فی صناعه التنجیم. بیجا: بینا.
مسعود سعد سلمان. (1400). دیوان اشعار. مقدمه، تصحیح و تعلیقات محمد مهیار. تهران: پژوهشگاه علوم و مطالعات فرهنگی.
مصفی، ابوالفضل. (1381). فرهنگ اصطلاحات نجومی همراه با واژههای کیهانی در شعر فارسی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
مولوی، جلالالدین محمد بلخی. (1387). مثنوی معنوی. به اهتمام شمسالدین خورشیدکلاه. تهران: صدای معاصر.
نصیرالدین طوسی، محمدبن محمود. (بیتا). شرح ثمرۀ بطلمیوس در احکام نجوم. گردآورنده جلیل اخوان زنجانی. تهران: دفتر میراث مکتوب، آینۀ میراث.
نظامی، الیاس بن یوسف. (1362). دیوان قصاید و غزلیات. به تصحیح سعید نفیسی. تهران: فروغی.
نظامی، الیاس بن یوسف. (1383). کلیات نظامی. به تصحیح و شرح وحید دستگردی. چاپ اول. تهران: طلایه. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 755 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 257 |
||