پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 28 |
| تعداد شماره‌ها | 871 |
| تعداد مقالات | 8,402 |
| تعداد مشاهده مقاله | 17,055,634 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 11,421,296 |
بررسی و تحلیل نظام هندسی حاکم بر ساختار غزل حافظ (براساس رویکرد جامعه شناسی دیالکتیکی) | ||
| پژوهشنامه ادب غنایی | ||
| دوره 23، شماره 45، شهریور 1404، صفحه 45-66 اصل مقاله (806.43 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jllr.2024.46429.3191 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد خسروی شکیب* 1؛ جواد دهقانیان2 | ||
| 1استاد گروه زبان و ادبیات فارسی ، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران(نویسنده مسئول) | ||
| 2دانشیار زبان و ادبیات فارسی ، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. | ||
| چکیده | ||
| جامعه شناسی دیالکتیکیِ ادبیات را میتوان رویکردی تاریخی و کارکردگرا تلقی کرد که به دنبال اثبات تاثیر رخدادهای اجتماعی و طبقاتی جامعه بر ساختار آثار ادبی برجسته است. این رویکرد کل نگر و تعادل گراست به این معناکه نه متن ادبی را اصل میداند و نه تاریخ اجتماعی و طبقاتی را؛ بلکه به دنبال نشاندادن دیالکتیک این دو برهم است. با کاربست جامعه شناسی دیالکتیکِ تاریخی، میتوان غزلهای حافظ را یک سند تاریخی دانست و گفت که ساختار گسسته نمای غزلهای حافظ حاصل پریشانی طبقاتی دوران شاعر است. طنز حافظ نیز محصول بن بست های سیاسی، مطلق گرایی همچنین مطالبه مردم است؛ به این معنا که در جوامع استبداد زده استفاده از طنز رواج بیشتری پیدا میکند. همچنین صورخیال غزل حافظ – تشبیه عکس، بدل بلاغی، استعاره، تناقض نمایی و ...- نیز نتیجۀ جابجایی و تحریف ارزش های اجتماعی و طبقاتی است. تلقیق غزل عاشقانه و عارفانه، ایهام، ابهام در غزل حافظ نیز به ریاکاری و نقاق گسترده و عمومی برمیگردد. جفت های متقابل در ساختار غزلها نیز نشان دهندۀ خصومت، ستیز و ناسازگاریهای آشکار طبقاتی و اجتماعی است. در این مقاله با روش نظری و بررسی کیفی، تاثیر جامعه و ساختارهای هنری، ادبی حافظ، مورد بررسی قرار خواهد گرفت. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| "غزل"؛ "ساختار"؛ "جامعه شناسی" | ||
| مراجع | ||
|
آشوری، داریوش، (1381)، عرفان و رندی در شعر حافظ (بازنگریسته هستی شناسی حافظ). چاپ سوم. تهران: انتشارات مرکز.
استعلامی، محمد، (1386)، درس حافظ نقد و شرح غزلهای حافظ، چاپ دوم، تهران: انتشارات سخن.
پرنوش، اشرف و همکاران، (1403)، بررسی تقابلهای دوگانۀ مکان و کارکرد معنایی آن در شعر ناجی علوش، پژوهشنامۀ ادب غنایی، دورۀ 22، شمارۀ 42. صص 67-76.
پورنامداریان، تقی، (1384)، گمشدة لب دریا (تأملی درمعنی وصورت شعرحافظ)، چاپ دوم. تهران: سخن.
پوینده، محمدجعفر، (1389)، درآمدی بر جامعه شناسی ادبیات، چاپ چهارم، تهران؛ انتشارات نقش جهان.
پیر، زیما، (1377)، روشهای تجربی و دیالکتیکی در جامعهشناسی ادبیّات، ترجمة محمدجعفر پوینده، تهران: انتشارات نقش جهان.
خرمشاهی، بهاءالدین، (1384)، ذهن و زبان حافظ، چاپ هشتم، ویراست سوم. تهران: انتشارات ناهید.
حق شناس، علی محمد، (1370)، مقالات ادبی و زبان شناختی، تهران: انتشارات نیلوفر.
حمیدیان، سعید، (1373)، بحثی در ساختار غزل فارسی، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مـشهد، سـال27، شـماره مسلـسل 107. صص 621-644.
حیدری، علی و همکاران، (1399)، بدل بلاغی؛ بستری برای آفرینش طنز در غزلیات حافظ، پژوهشنامۀ ادب غنایی، سال 18، شمارۀ 35. صص 47-64.
راوندی، مرتضی، (1374)، تاریخ اجتماعی ایران، جلدهشتم، تهران: انتشارات نگاه.
ریاحی، محمدامین، (1373)، گلگشت در شعر و اندیشه حافظ، چاپ دوم، تهران: انتشارات علمی.
زرین کوب، عبدالحسین، (1385)، از کوچۀ رندان: دربارة زندگی و اندیشۀ حافظ، چاپ هفدهم، تهران: انتشارات سخن.
صفا، ذبیحاله، (1369)، تاریخ ادبیات در ایران، جلد سوم، تهران: انتشارات فردوس.
شمسالدین شیرازی، حافظ، (1389)، دیوان، تصحیح علامه محمد قزوینی، چاپ بیست و یکم؛ تهران؛ انتشارات پیام عدالت.
عزیزی هابیل، مجید و همکاران، (1398)، بررسی شگردهای حافظ در چندمعنایی کردن متن؛ مجله متن پژوهی متن؛ شماره 79، دوره 23، صص 7-30.
فاضلی، فیروز؛ کریمپور، نسرین، (1389)، جامعهشناسی ادبیات؛ شاخهها و روشها، کتاب ماه ادبیات، شماره 45 (پیاپی 159)، صص 58-64.
گلدمن، لوسین، (1376)، جامعه، فرهنگ، ادبیات. ترجمه محمد جعفر پوینده. تهران: انتشارات چشمه.
گلدمن، لوسین، (1374)، جامعهشناسی ادبیات، ترجمه محمد جعفر پوینده، تهران: انتشارات چشمه.
مالمیر، تیمور، (1388)، ساختار منسجم غزلیات حافظ شیرازی، مجله فنون ادبی، سال اول، شماره 1، صص 41-56.
نبیلو، علیرضا، (1392)، بررسی تقابلهای دوگانه در غزلهای حافظ، مجله زبان و ادبیات فارسی، سال 21، شماره 74، صص 69-91.
مجتهدی، کریم، (1377)، منطق هِگل، تهران: انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
23- Bakhtin, M. (1990). The Dialogic Imagination: Four Essays. Trans. C. Emerson and M. Holquist. Ed. M. Holquist. Austin: University of Texas Press. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 746 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 405 |
||