پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 834 |
| تعداد مقالات | 8,015 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,852,494 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,586,515 |
زمینه ها و عوامل شورش خواجه مرجان در بغداد علیه جلایریان | ||
| نشریه پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام | ||
| مقاله 8، دوره 18، شماره 34، فروردین 1403، صفحه 204-227 اصل مقاله (537.04 K) | ||
| نوع مقاله: علمی و پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jhr.2024.46811.3623 | ||
| نویسندگان | ||
| علی قاسمی1؛ سجاد کاظمی* 2 | ||
| 1استادیار گروه تاریخ دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران | ||
| 2دانش آموخته دکتری تاریخ ایران دوره اسلامی و مدرس مدعو گروه تاریخ دانشگاه شهید چمران اهواز، ایران | ||
| چکیده | ||
| خواجهمرجان یکی از امرای اواخر دوره ایلخانی است، که به خدمت امیر حسن جلایری درآمد و در نتیجه نزاع میان مدعیان محلی بر سر قدرت، نقش مهمی در تثبیت حاکمیت جلایریان در بغداد ایفا کرد. اما در زمان سلطان اویس(776ـ 757ق) و در غیاب وی، به طور ناگهانی در بغداد شورش و علیه سلطان ولینعمت خویش اعلان جنگ نمود(766ـ 765ق). تحقیق حاضر با تکیه بر منابع تاریخی، ادبی و مطالعات سکهشناسی و با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی در پی پاسخ به این پرسش است، که دلایل شورش خواجهمرجان در بغداد علیه دولت ولینعمت خویش چه بود؟ تحلیلها بر این اساس استوار است، که در زمینه عوامل داخلی شورش خواجهمرجان در بستر خلاء قدرت و تداوم بیثباتی سیاسی ناشی از تجزیه حکومت متمرکز ایلخانان در درازمدت رخ داد. همچنین تأثیر الگوی حکومتداری جلایریان مبتنی بر قاعده سیورغال و رسم تحمیل عوارض مالیاتی بر اموال وقفی را نباید از نظر دور داشت. مهمتر آنکه در زمینه عوامل خارجی باید به نقش و دخالت مملوکان مصر اشاره کرد. در بُعد سیاسی مملوکان تشکیل یک دولت وابسته در بغداد را دنبال میکردند و در بُعد مذهبی شورش خواجهمرجان به واسطه دخالت آنان دارای ماهیت دینی با هدف احیای خلافت در بغداد بوده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| خواجه مرجان؛ جلایریان؛ سلطان اویس؛ بغداد؛ مملوکان مصر | ||
| مراجع | ||
|
ابنحجر عسقلانی، شهابالدین احمد بن علی(1414ق)، الدرر الکامنه، بیروت: دار الحیاء التراث العربی.
ابنقاضی شَهبَه، ابوبکر بن احمد(1418ق)، تاریخ، ج2، تحقیق، عدنان درویش، دمشق: المعهد العلمی الفرنسی للدراسات العربیه.
ابنکثیر، ابوالفدا اسماعیل(1407ق)، البدایه و النهایه، ج14، بیروت: دار الفکر.
ارجح، مریم(1393)، «خواجه مرجان»، دانشنامه جهان اسلام، ج16، زیر نظر غلامعلی حداد عادل، تهران: بنیاد دایرة المعارف اسلامی، صص 251ـ 250.
برادبریج، آن. اف(1399)، پادشاهی و ایدئولوژی در دنیای اسلامی ـ مغولی، ترجمه جواد عباسی، تهران: پژوهشکده تاریخ اسلام.
بیانی، شیرین(1382)، تاریخ آل جلایر، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
پطروشفسکی، ایلیا پاولوویچ(1344)، کشاورزی و مناسبات ارضی در ایران، ترجمه کریم کشاورز، تهران: انتشارات مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی.
تتوی، قاضی احمد و آصف خان قزوینی(1382)، تاریخ الفی، ج7، به تصحیح غلامرضا طباطبایی مجد، تهران: علمی و فرهنگی.
جوینی، علاءالدین عطاملک(1385)، تاریخ جهانگشای جوینی، ج1، به تصحیح محمد قزوینی و سید شاهرخ موسویان، تهران: دستان.
حافظ ابرو، عبدالله بن لطفالله(1380)، زبدة التواریخ، ج1، به تصحیح سید کمال حاج سید جوادی، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
ــــــ، ذیل جامع التواریخ رشیدی(1350)، به اهتمام خان بابا بیانی، تهران: سلسله انتشارات انجمن آثار ملی.
خواندمیر، غیاثالدین(1380)، تاریخ حبیب السیر، ج3، مقدمه جلالالدین همائی، تهران: خیام.
راقم سمرقندی، میر سید شریف(1380)، تاریخ راقم، به تصحیح منوچهر ستوده، تهران: بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار.
ساوجی، سلمان(1371)، دیوان سلمان ساوجی، مقدمه و تصحیح ابوالقاسم حالت، به کوشش احمد کرمی، تهران: سلسله نشریات «ما».
سمرقندی، دولتشاه بن بختیشاه(1382)، تذکرة الشعرا، به اهتمام ادوارد براون، تهران: اساطیر.
سمرقندی، کمالالدین عبدالرزاق(1383)، مطلع السعدین و مجمع البحرین، ج1، به تصحیح عبدالحسین نوایی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
صفدی، صلاحالدین خلیل(1418ق)، أعیان العصر و أعوان النصر، ج2، تحقیق علی ابوزید، نبیل ابوعمشه، محمد موعد، محمود سالم محمد، دمشق: دارالفکر.
عزاوی، عباس(1425ق)، موسوعه تاریخ العراق بین احتلالین، ج2، بیروت: دار العربیه للموساعات.
غیاثی، عبدالله بن فتحالله بغدادی(2010م)، تاریخ غیاثی، تحقیق طارق نافع حمدانی، بیروت: دار و المکتبه الهلال.
قاشانی، ابوالقاسم(1348)، تاریخ اولجایتو، به اهتمام مهین همبلی، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
قطبی اهری نجم، ابوبکر(1389)، تواریخ شیخ اویس، به کوشش ایرج افشار، تبریز، ستوده.
قلقشندی، احمد(1333ق)، صبح الاعشی، ج7، قاهره: دار الکتب السلطانیه.
گوتفرید، هرمان(1379)، «فرمان سلطان حسین جلایری به تاریخ 780ق/1378م»، ترجمه علی عبدالهی، وقف میراث جاویدان، س8، ش1. صص 122ـ 115.
لمبتون، ا. ک. س(1377)، مالک و زارع در ایران، ترجمه منوچهر امیری، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
مستوفی قزوینی، زینالدین بن حمدالله(1372)، ذیل تاریخ گزیده، به کوشش ایرج افشار، تهران: بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار.
مقریزی، احمد بن علی(1970م)، السلوک لمعرفه دول الملوک، ج3، تحشیه سعید عبدالفتاح عاشور، قاهره: مطبعه دار الکتب.
میرخواند، محمد بن خاوندشاه(1385)، تاریخ روضه الصفا، ج5، به تصحیح و تحشیه جمشید کیانفر، تهران: اساطیر.
نطنزی، معینالدین(1383)، منتخب التواریخ معینی، به تصحیح پروین استخری، تهران: اساطیر.
نوایی، عبدالحسین(1379)، رجال کتاب حبیب السیر، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
وصاف شیرازی، شرفالدین عبدالله(1383)، تحریر تاریخ وصاف، به تصحیح و قلم عبدالمحمد آیتی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
همدانی، رشیدالدین فضلالله(1358ق)، تاریخ مبارک غازانی، به تصحیح کارل یان، هرتفرد: استفن اوستین.
هندوشاه نخجوانی، محمد(1976م)، دستور الکاتب فی تعیین المراتب، ج1 و 2، به تصحیح عبدالکریم علی اوغلی علیزاده، مسکو: فرهنگستان علوم جمهوری شوروی سوسیالیستی آذربایجان.
Akopyan, A and Farbod Mosanef(2012), “Anonymous Coins from the time of the Jalayrid Rebel, Khwaja Marjan”, Journal of the Oriental Numismatic Society, No. 210. pp 17-19.
Wing, Patrick (2016), The Jalayirids, Edinburgh: Edinburgh University Press.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 706 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 270 |
||