| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 864 |
| تعداد مقالات | 8,349 |
| تعداد مشاهده مقاله | 16,829,728 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 11,260,293 |
بازشناسی طریقت، شریعت و حقیقت از منظر مجالس نظامالدین اولیاء | ||
| مطالعات شبه قاره | ||
| مقاله 8، دوره 18، شماره 50، فروردین 1405، صفحه 143-162 اصل مقاله (1.19 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jsr.2025.50020.2460 | ||
| نویسندگان | ||
| زهره رحیمی زارع1؛ یحیی کاردگر* 2؛ محمد فولادی3 | ||
| 1دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه قم،قم ایران | ||
| 2استاد گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه قم،قم،ایران(نویسنده مسئول) | ||
| 3دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه قم،قم،ایران | ||
| چکیده | ||
| چشتیه، مانند دیگر فرقههای تصوف، آداب و رسوم و عقاید خاصی داشتند. در نظر ایشان، شریعت بر طریقت رجحان دارد. نظامالدین اولیاء یکی از بزرگان این فرقه در هند است. اصول فرقه چشتیه در مجالس و ملفوظاتش انعکاس ویژهای دارد و از تکنگاریهای مجالس او به خوبی میتوان اندیشه-های او را دریافت. امیرحسن سجزی و امیرخسرو دهلوی، از مریدان او، سخنان شیخ خود را با عنوان فوایدالفؤاد، افضلالفواید و راحةالمحبین گرد آوردهاند. مقاله با رویکردی توصیفی، تحلیلی افکار عرفانی، آموزههای اخلاقی وکلامی شیخ را بر مبنای این آثار تحلیل کردهاست. پژوهش حاضر نشان میدهد که نظامالدین عارفی، حنفی مذهب است و از دیدگاه کلامی در بحث جبر، اختیار و رؤیت خدا دنبالهرو مکتب اشعری است. محوریترین آموزههای نظامالدین، تأکید فراوان او در پایبندی به شریعت است. تأکید به انجام فرایض و مستحبات، تلاوت قرآن و توجه به اذکار از پایبندی او به شریعت حکایت میکند. بیان مقامات سلوک، تبیین دقیق موانع سلوک، توجه فراوان به آموزههای اخلاقی و اجتماعی، از مهمترین نکاتی است که در مجالس شیخ برجسته شده است. از این رو می-توان گفت: شریعت، طریقت، اخلاق، انسان و اجتماع واژههای کلیدی مجالس شیخ هستند؛ که از وسعت دید شیخ و آموزههای فرقه چشتیه حکایت دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نظامالدین اولیاء؛ تک نگاری؛ فوایدالفؤاد؛ افضلالفواید؛ راحةالمحبین | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم
آریا، غلامعلی. (1365). طریقة چشتیه در هند و پاکستان و خدمات پیروان این طریقه به فرهنگ اسلامی و ایرانی، چاپ اول، تهران: زوار.
آریا، غلامعلی. (1375). کلیاتی در مبانی عرفان و تصوف، چاپ اول، تهران: انتشارات پایا.
الرحمن، عتیق. (1397). خدمات سلسلة چشتیه به زبان و ادب فارسی در شبه قاره هند. قند پارسی. شماره 75-78، صص99-118.
اسماعیلی، محمد. (1394). نقش آموزۀ زهد در سلوک نظامالدین اولیاء و تأثیر آن بر نظام فکری چشتیان، پایاننامة کارشناسیارشد، دانشگاه خوارزمی.
اشرفخان، علیم. (1380). فوائدالفؤاد و تعلیمات حضرت نظامالدین اولیاء، تحقیقات فارسی، شماره 1.
اشرفخان، علیم. (1384). ملفوظات حضرت نظامالدین اولیاء و اخوت جهانی، قند پارسی، شماره 31.
الهدیه، شیخ عبدالرحیم. (1386). خواجگان چشت، سیرالاقطاب، مقدمه تصحیح، فهرست و توضیح محمد سرور مولایی، تهران: علم.
انوشه، حسن. (1381). فرهنگنامة ادبی فارسی، دانشنامة ادب فارسی جلد2 ، چاپ دوم، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
پرغو، محمدعلی. (1401). نحوه و علل گسترش تشیع در هند (از قرن هفتم تا دهم هجری قمری)، فصلنامة مطالعات شبه قاره، دورة ۱4، شمارة43 ، صص57-70.
جامی، نورالدین عبدالرحمن. (1384). نفحاتالانس. تصحیح محمود عابدی، تهران: نشر سخن.
چیتیک، ویلیام. (1389). درآمدی بر تصوف و عرفان اسلامی، ترجمة جلیل پروین، چاپ دوم، تهران: انتشارات حکمت.
حاکمی، اسماعیل. (1373). سماع در تصوف، چاپ پنجم، دانشگاه تهران.
دهخدا، علیاکبر. (1377). لغتنامه، جلد 14، چاپ دوم، تهران: دانشگاه تهران.
دهلوی، خواجهحسن. (1377). فوایدالفؤاد، ملفوظات خواجه نظامالدین اولیاء بدیوانی، تصحیح محمدلطیف ملک، بهکوشش دکتر محسن کیانی، چاپ اول، روزنه.
دهلوی، خواجهحسن. (1385). فوایدالفؤاد. تصحیح توفیق سبحانی، تهران: زوار.
دهلوی، امیرخسرو. (1288). افضلالفواید، نسخه خطی، شمارة میکروفیلم3/30، تاریخ کتابت: 1288.
دهلوی، امیرخسرو. (1288). افضلالفواید، نسخه خطی، میکروفیلم6/66، تاریخ کتابت:1080، شماره کتابخانه5/1475.
دهلوی، امیرخسرو. (1290). راحهالمحبین، نسخه خطی، تاریخ کتابت: 1290، میکروفیلم۳۲۰۳: فهرست میکروفیلمهای کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران، جلد ۲، تألیف محمدتقی دانشپژوه صفحه ۹۸که اصل آن در کتابخانة بانکیپور هند به شمارة ۱۶۴۲ (قسمتی از رساله) جلد ۱۷ صفحه114 است.
ذکاوتیقراگزلو، علیرضا. (1377). ملفوظات خواجه نظامالدین اولیا، تصحیح محمدلطیف ملک، نشریة کتاب ماه ادبیات، شمارة ۱۴، صص29-30.
رضوی، سید اطهرعباس. (1380). تاریخ تصوف در هند، ترجمة منصور معتمدی، چاپ اول، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
سبحانی، ه. توفیق. (1377). نگاهی به تاریخ ادب فارسی در هند، چاپ اول، انتشارات شورای گسترش زبان و ادبیات فارسی.
سجادی، سید ضیاءالدین. (1388). مقدمهای بر مبانی عرفان و تصوف، چاپ پانزدهم، تهران: سمت.
شمس، محمدجواد. (1401). دانشنامة جهان اسلام، جلد 7، تهران: بنیاد دایرهالمعارف اسلامی.
شهرستانی، ابوالفتح محمدبنعبدالکریم. (1335). الملل و نحل، ترجمة افضلالدین صدر ترکه اصفهانی بهتصحیح و تحشیة سید محمدرضا جلالی نایینی، چاپ دوم، چاپخانة تابان.
صابراقکند، زینب. (1391). بررسی تطبیقی تعالیم عرفانی در فیهمافیه مولوی و فوایدالفواد نظامالدین اولیا، پایاننامه کارشناسیارشد، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان.
صفا، ذبیحالله. (1369). تاریخ ادبیات در ایران (جلد3، بخش2)، چاپ هفتم، تهران: انتشارات فردوس.
طاهری، سیدمهدی. (1389). بررسی جریان تصوف در شبه قاره، فصلنامة مطالعات شبه قاره. شمارة 5، صص 29-54.
عباسی، بابک. (1401). دانشنامة جهان اسلام، جلد ۸ ، تهران: بنیاد دایرهالمعارف اسلامی.
عمید زنجانی، عباسعلی. (1366). پژوهشی در پیدایش و تحولات تصوف و عرفان، تهران: امیرکبیر.
غلامرضایی، محمد. (1388). سبکشناسی نثرهای صوفیانه از قرن پنجم تا اوایل قرن هشتم، تهران: دانشگاه شهید بهشتی.
کاشانی، عزالدین محمودبنعلی. (1394). مصباحالهدایه و مفتاحالکفایه، تصحیح جلالالدین همایی، چاپ دوازدهم، تهران: سخن.
کیخای فرزانه، احمدرضا و سودابه سلیمیخراشاد. (1394). دیدگاه عرفانی خواجه معین چشتی بر اساس دیوان منسوب به وی، فصلنامة مطالعات شبه قاره، شمارة ۲۳، صص97-116.
لعل بدخشی، لعلبیک. (1376). ثمراتالقدس من شجراتالانس، مقدمه تصحیح و تعلیقات دکتر سیدکمال حاج سیدجوادی، چاپ اول، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
محدثدهلوی، عبدالحق. (1383). اخبارالاخیار فی اسرارالابرار، تصحیح و توضیح علیم اشرفخان، چاپ اول، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
معین، محمد. (1375). فرهنگ فارسی، جلد 1و2، چاپ دهم، تهران: امیرکبیر.
نجفیبرزگر، کریم. (1394). مونسالارواح، اثری ارزشمند در شرح احوال مشایخ سلسله چشتیه. فصلنامة مطالعات شبه قاره، شمارة 25، صص121-132.
نراقی، مهدی. (1366). جامعالسعاده، ترجمة سید جلالالدین مجتبوی، جلد 2، تهران: حکمت.
هاشمی، سیدرضا. (1401). دانشنامة جهان اسلام، جلد ۵، تهران: بنیاد دایرهالمعارف اسلامی.
Ahmed,Shaikh Ishtiaque, Emeers And Disciples of Hazrat Nizamuddin.
Auliya ,University of Jawaharlal Nehru,India,Journal of Subcontinent Researches,Vol.2,No.4, 2010.
Gautam, Chakravarty ,Reading Fawid_al_Fuad:Text,Testimony and history, University of Delhi,India,Journal of Subcontinent Researches,Vol.2,No.4, 2010. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 583 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 219 |
||