| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 834 |
| تعداد مقالات | 8,015 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,852,490 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,586,513 |
واکاوی نقش برنامه ریزی کاربری زمین به منظور تابآوری اجتماعات شهری (مورد پژوهی: محلة آبکوه شهر مشهد) | ||
| مجله جغرافیا و توسعه | ||
| مقاله 1، دوره 24، شماره 82، فروردین 1405، صفحه 1-24 اصل مقاله (1.01 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/gdij.2025.50407.3698 | ||
| نویسندگان | ||
| کرامت اله زیاری* 1؛ ابوالفضل منصوری اطمینان2 | ||
| 1استاد گروه جغرافیا انسانی و برنامهریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| 2دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامهریری شهری، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| امروزه تابآوری شهرها و محلات آنها در مواجهه با بحرانها و بلایا از اصولی است که بهطور معمول در فرآیند توسعة شهری، نادیده یا کماهمیّت تلقی شده است. در این میان، برنامهریزی کاربری زمین بهعنوان ابزاری کلیدی، میتواند به بهینهسازی فضایی و ایجاد جوامع پایدار و تابآور کمک نماید. طوریکه با ایجاد تنوع و انعطافپذیری در کاربریها، همجواری مناسب، طراحی فضاهای عمومی، سبز و غیره در محلات، میتوان موجبات تقویت تابآوری و کاهش آسیبپذیری آنها در برابر بلایا را فراهمنمود. بههمین منظور، پژوهش حاضر در راستای بررسی نقش برنامهریزی کاربری زمین در سطح محلة آبکوه شهر مشهد در راستای تابآوری آن انجام شده است. در این پژوهش، با روش کمّی-کیفی، ماهیت توصیفی- تحلیلی و مبتنی بر چهارچوب سنجشی، پرسشنامههایی محققساخته براساس «طیف لیکرت» و با استفاده از فرمول «کوکران» بین 385 نفر از ساکنان محلة آبکوه و همچنین با استفاده از روش «گلولهبرفی» بین 20 نفر از متخصصان و نخبگان آشنا به این محله توزیع شده و برونداد آنها با استفاده از آزمون «تی تک نمونهای»، آزمون «همبستگی پیرسون» و تحلیل رگرسیون چندگانه مورد تجزیهوتحلیل قرار گرفته است. نتایج این پژوهش بیانگر آن است که بین مؤلفههای سازندة برنامهریزی کاربری زمین محلة آبکوه (شامل مؤلفههای اجتماعی، اقتصادی، کالبدی- زیرساختی و نهادی) و تابآوری آن، رابطهای معنادار، مستقیم و قوی وجود دارد که این امر نشانگر آن است که الگوی بهینة کاربری زمین در سطح این محله در عمل میتواند در ارتقای تابآوری آن مثمرثمر باشد. همچنین با توجه به سطح معناداری و ضریب رگرسیون استانداردشده، مؤلفه کالبدی- زیرساختی (با ضریب 296/0) در قیاس با سایر مؤلفهها، میتواند تأثیر بیشتری بر ارتقای تابآوری در سطح محلة آبکوه شهر مشهد داشته باشد اما با اینوجود، برنامهریزی کاربری زمین محله (پایینبودن میانگین آن از 3) از تابآوری لازم برخوردار نیست. | ||
| کلیدواژهها | ||
| برنامهریزی کاربری زمین؛ تابآوری شهری؛ اجتماعات شهری؛ محله آبکوه شهر مشهد | ||
| مراجع | ||
|
پاکرو، نازلی؛ میرسعید موسوی (1402). ارزیابی تابآوری شهری در برابر زلزله (مطالعه موردی: منطقه یک شهر تبریز)، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی. سال بیستوسوم. شماره 68. صفحات 135-115.
حاتمی، احمد؛ سمیه پرویزیمریوانی؛ بهاره اکبریمنفرد (1401). ارزیابی ابعاد و شاخصهای تابآوری شهری در بافت فرسوده شهر بروجرد، فصلنامه پژوهشهای جغرافیای اقتصادی. دوره 3. شماره 9. صفحات 58-39.
حکمتنیا، حسن؛ اسماعیل نصیریهندهخاله؛ محمد اسکندرینوده؛ ریحانه یونسیسندی (1402). تبیین معیارهای کالبدی مؤثر در ارتقای تابآوری سکونتگاههای غیررسمی در برابر مخاطرات محیطی (موردمطالعه: شهر همدان)، مجله علمی پژوهشی مخاطرات محیط طبیعی. دوره 12. شماره 35. صفحات 94-79.
رضایی، الناز؛ اسماعیل صالحی؛ اکرمالملوک لاهیجانیان؛ امیرهوشنگ احسانی (1400). ارزیابی و تحلیل تابآوری کاربری اراضی شهری (مطالعه موردی: منطقه 22 شهر تهران)، فصلنامه جغرافیایی سرزمین. سال هیجدهم. شماره 71. صفحات 44-23.
رنجبر، زینب؛ پری شکریفیروزجاه؛ غلامرضا جانبازقبادی (1401). تحلیل فضایی تابآوری کالبدی با تاکید بر بازآفرینی شهری؛ مطالعه موردی: شهرهای ساحلی استان مازندران، فصلنامه پژوهشهای بومشناسی شهری. سال 13. شماره 4. پیاپی 29. صفحات 36-19.
https://doi.org/10.30473/grup.2022.56544.2575
سلطانی، علی؛ هانیه خضرایی؛ سیدبهاره موسوی (1396). برنامهریزی کاربری زمین به منظور ارتقای تابآوری شهرها در برابر مخاطرات طبیعی، نشریه طراحی مهندسی و اکولوژیکی منظر. سال دوم. شماره 3. صفحات 8-1.
محمدپور، صابر؛ مهرداد مهرجو (1400). کاربست سیاستهای کاربری زمین در راستای ارتقای تابآوری شهری؛ مطالعه موردی: شهر رودبار، فصلنامه شهر پایدار. دوره 4. شماره 3. صفحات 54-39.
https://doi.org/10.22034/jsc.2021.229769.1241
مرکز آمار ایران. (1395). نتایج هشتمین سرشماری عمومی نفوس و مسکن.
مرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهران. (1399). اقدامات شهرهای بزرگ جهان و کلانشهرهای ایران در مقابله با ویروس کرونا، شهرداری تهران. تهران.
https://rpc.tehran.ir
معرب، یاسر؛ امید حیدری؛ اسماعیل صالحی؛ پیمان گلچین (1398). بررسی و ارزیابی میزان تابآوری ساختاری- کالبدی کاربری اراضی شهری در برابر بلایا (مطالعه موردی: منطقه یک شهرداری تهران)، فصلنامه جغرافیا و برنامهریزی شهری چشمانداز زاگرس. دوره 11. شماره 39. صفحات 157-135.
هندیانی، عبدالله؛ غلامرضا سروشان؛ پروانه زیویارپردهای؛ علی توکلان (1401). بررسی تاثیر حکمروایی شهری بر تابآوری شهرها (مورد مطالعه: شهر تهران)، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی. سال بیست و دوم. شماره 67. صفحات 437-413.
https://doi.org/10.52547/jgs.22.67.413
Baker, M. (2024). Land-use planning. In Encyclopedia of Quality of Life and Well-Being Research. Cham: Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-031-17299 Cheshmehzangi. A. (2020). The city in need: urban resilience and city management in disruptive disease outbreak events. Springer, Singapore. https://doi.org/10.1007/978-981-15-5487-2 Cvetković, V. M., Renner, R., Aleksova, B., & Lukić, T. (2024). Geospatial and Temporal Patterns of Natural and Man-Made (Technological) Disasters (1900-2024): Insights from Different Socio-Economic and Demographic Perspectives. Applied Sciences, 14(18), 8129. https://doi.org/10.3390/app14188129 Da Silva, C .A., Dos Santos, E. A., Maier, S. M., & Da Rosa, F. S. (2020). Urban resilience and sustainable development policies: An analysis of smart cities in the state of São Paulo. Revista de Gestão, 27(1), 61-78. https://doi.org/10.1108/REGE-12-2018-0117 Datola, G. (2023). Implementing urban resilience in urban planning: A comprehensive framework for urban resilience evaluation. Sustainable Cities and Society, 98, 104821. https://doi.org/10.1016/j.scs.2023.104821 Drewes, J. E., van Aswegen, M., & Richter, M. (2018). Towards more resilient cities: land use and urban efficiency. ARCHive-SR, 2(1), 1-12. https://doi.org/10.21625/archive.v2i1.231 Effiong, C., Ngang, E., & Ekott, I. (2024). Land use planning and climate change adaptation in river-dependent communities in Nigeria. Environmental Development, 49, 100970. https://doi.org/10.1016/j.envdev.2024.100970 Irajifar, L., Alizadeh, T., & Sipe, N. (2016). The impact of urban form on disaster resiliency: A case study of Brisbane and Ipswich, Australia. International Journal of Disaster Resilience in the Built Environment, 7(3), 1-13. https://doi.org/10.1108/IJDRBE-10-2014-0074 March, A., & Gonzalez-Mathiesen, C. (2020). Land Use Planning for Disaster Resilient Communities. Australian Institute for Disaster Resilience, Melbourne. Meerow, S., & Newell, J. P. (2019). Urban resilience for whom, what, when, where, and why?. Urban geography, 40(3), 309-329. https://doi.org/10.1080/02723638.2016.1206395 Meerow, S., Newell, J. P., & Stults, M. (2016). Defining urban resilience: A review. Landscape and Urban Planning, 147, 38-49. https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2015.11.011 Meshkini, A., Hajilou, M., Jokar, S., & Esmaeili, A. (2021). The role of land use patterns in earthquake resilience: a case study of the Ahvaz Manba Ab neighborhood. Natural Hazards, 109, 2027-2051. https://doi.org/10.1007/s11069-021-04909-0 Monstadt, J., & Schmidt, M. (2019). Urban resilience in the making? The governance of critical infrastructures in German cities. Urban Studies, 56(11), 2353-2371. https://doi.org/10.1177/0042098018808483 OECD. (2022). Resilient Cities. https://www.oecd.org/cfe/resilient-cities Pahl-Wostl, C., Odume, O. N., Scholz, G., De Villiers, A., & Amankwaa, E. F. (2023). The role of crises in transformative change towards sustainability. Ecosystems and people, 19(1), 2188087. https://doi.org/10.1080/26395916.2023.2188087 Ribeiro, P. J. G., & Gonçalves, L. A. P. J. (2019). Urban resilience: A conceptual framework. Sustainable Cities and Society, 50, 101625. https://doi.org/10.1016/j.scs.2019.101625 Richter, M. M. (2017). Land use and urban efficiency: towards more resilient cities (Doctoral dissertation, North-West University, Potchefstroom Campus). http://hdl.handle.net/10394/25790 Sicuaio, T., Zhao, P., Pilesjo, P., Shindyapin, A., & Mansourian, A. (2024). Sustainable and resilient land use planning: A multi-objective optimization approach. ISPRS International Journal of Geo-Information, 13(3), 99. https://doi.org/10.3390/ijgi13030099 Siddika, S., & Sresto, M. A. (2025). Assessing urban resilience of Khulna City in response to environmental and socioeconomic challenges. DYSONA-Applied Science, 6(1), 134-144. https://doi.org/10.30493/das.2024.481910 Silva, C. A. D., Santos, E. A. D., Maier, S. M., & Rosa, F. S. D. (2019). Urban resilience and sustainable development policies. Revista de Gestão, 27(1), 61-78. http://doi.org/10.1108/REGE-12-2018-0117 Yin, Z., Liu, Z., Liu, X., Zheng, W., & Yin, L. (2023). Urban heat islands and their effects on thermal comfort in the US: New York and New Jersey. Ecological Indicators, 154, 110765. https://doi.org/10.1016/j.ecolind.2023.110765 Zuniga-Teran, A. A., Gerlak, A. K., Mayer, B., Evans, T. P., & Lansey, K. E. (2020). Urban resilience and green infrastructure systems: Towards a multidimensional evaluation. Current Opinion in Environmental Sustainability, 44, 42-47. https://doi.org/10.1016/j.cosust.2020.05.001
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 474 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 146 |
||