پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 864 |
| تعداد مقالات | 8,349 |
| تعداد مشاهده مقاله | 16,828,246 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 11,259,171 |
خوانش مجلس 'تلمیذه سریّ سقطی' در نسخه مصور گورکانیِ نفحاتالانس جامی (کتابخانه بریتانیا) با رویکرد نشانهشناسی تصویری | ||
| مطالعات شبه قاره | ||
| مقاله 4، دوره 18، شماره 50، فروردین 1405، صفحه 63-84 اصل مقاله (1.86 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jsr.2025.51379.2489 | ||
| نویسندگان | ||
| ناهید جعفری دهکردی* 1؛ مرجان دهقانی پور مطلق2؛ شهریار شادیگو3 | ||
| 1استادیار گروه صنایع دستی، دانشکده هنر و علوم انسانی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.(نویسنده مسئول) | ||
| 2دانش آموخته کارشناسی ارشد نسخه شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، ایران | ||
| 3استادیار گروه اموزش زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| این جستار به تحلیل یکی از نگارههای نسخه هندی نفحاتالانس جامی میپردازد که در دربار اکبرشاه تدوین شده است و اکنون با شماره دسترسیQr_1362 در کتابخانه بریتانیا نگهداری میشود. مجلس نگارگری "سری سقطی در حال تماشای مادری که فرزندش را از رودخانه بیرون میکشد"؛ به داستان شاگرد زن او، "تلمیذه"، مربوط است. هدف از این پژوهش، واکاوی لایههای معنایی و بصری این مجلس و کشف ارتباط میان عناصر تصویری آن و مفاهیم متن ادبی است. پرسش اصلی تحقیق چنین مطرح میشود" چگونه ساختار روایی متن جامی در نگاره بازنمایی شده است؟" این پژوهش بنیادی با رویکرد توصیفی-تحلیلی و نشانهشناسی تصویری انجام گرفته است. تحلیل نشانهشناختی این مجلس نشان میدهد که این تصویرسازی نگاره صرفاً تزیینی نیست، بلکه ابزاری برای تعمیق مفاهیم عرفانی است. در این نگاره، ترکیببندی، رنگها و نمادهای صوفیانه همچون تسبیح و جریان آب، بهشکلی هماهنگ آموزههای عرفان اسلامی را بازتاب میدهند. تحلیل نشانهشناختی این مجلس نشان میدهد که این تصویرسازی نگاره صرفاً تزیینی نیست، بلکه ابزاری برای تعمیق مفاهیم عرفانی است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نفحاتالانس جامی؛ شبه قاره هند؛ تلمیذه سریّ سقطی؛ نشانهشناسی دیداری؛ نقاشی گورکانی | ||
| مراجع | ||
|
آریا، غلامعلی. (1382). طریقة چشتیه در هند و پاکستان، تهران: زوار.
الیاده، میرچا. (1372). رساله در تاریخ ادیان، ترجمة جلال ستاری، تهران: سروش.
باخرزی، ابوالمفاخر یحیی. (1345). اورادالحباب و فصوصالآداب، ج 2، بهکوشش ایرج افشار، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
بیانی، مهدی. (1346). احوال و آثار خوشنویسان نستعلیقنویسان، بخش دوم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
جامی، مولانا عبدالرحمنبناحمد. (1336). نفحاتالانس من حضراتالقدس، بهتصحیح و مقدمه و پیوست مهدی توحیدیپور، تهران: کتابفروشی محمودی.
جامی، نورالدین عبدالرحمنبناحمد. (1368). غزلیات جامی، بهکوشش بدرالدین یغمایی، تهران: انتشارات شرق.
جعفریدهکردی، ناهید و نادریگرزالدینی، مرجانه. (1401). نشانهشناسی تصویری شاهزادة ایرانی در نگارههای هندی «دارابنامه» نسخة کتابخانه بریتانیا، پیکره، 11(29): 46-58.
چندلر، دانیل. (1397). مبانی نشانهشناسی، ترجمه: مهدی پارسا، تهران: پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی، شرکت انتشارات سوره مهر.
خسروپناه، عبدالحسین. (1385). تحلیلی از تصوف با تأکید بر فرق ذهبیه، فصلنامة انتقادی، فکری و فرهنگی، 39: 129-136.
خوارزمی، کمال الدینحسین. (1384). جواهرالاسرار و زواهرالانوار، تصحیح محمدجواد شریعت، تهران: نشر: اساطیر.
دانسی، مارسل. (1387). نشانهشناسی رسانهها، ترجمة گودرز میرانی و بهزاد دوران، تهران: چاپار.
دهخدا، علیاکبر. (1377). لغتنامة دهخدا، ج 9، تهران: لغتنامة دهخدا و مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
راجرز، ام. جی. (1382). عصر نگارگری، سبک مغول هند، ترجمة جمیله هاشمزاده، تهران: دولتمند.
ربیعزاده، سمیرا و جعفریدهکردی، ناهید. (1399). نشانهشناسی تصویری سه نگاره از نبرد رستم با سهراب در شاهنامة طهماسبی. پژوهشنامة گرافیک نقاشی، 3(5): 77-90.
سجادی، سیدعلیمحمد. (1384). خرقه و خرقهپوشی جامة زهد، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، تهران.
شعیری، حمیدرضا. (1391). نشانه_معناشناسی دیداری، تهران: نشر سخن.
شوالیه، ژان و گربران، آلن. (1384). فرهنگ نمادها: اساطیر، رؤیاها، رسوم، ایماء و اشاره، اشکال و قوالب، چهرهها، رنگها، اعداد، ترجمة سودابه فضایلی، ج1، تهران: جیحون.
شوالیه، ژان و گربران، آلن. (1385). فرهنگ نمادها: اساطیر، رؤیاها، رسوم، ایماء و اشاره، اشکال و قوالب، چهرهها، رنگها، اعداد، ترجمة سودابه فضایلی، ج4، تهران: جیحون.
شیمل، آنهماری. (1397). رمزگشایی از آیات الهی (تبیین آیات خداوند) نگاهی پدیدارشناسانه به اسلام، ترجمة عبدالرحیم گواهی، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
شیرازی، محمدمعصوم. (1364). طرایقالحقایق، ج 2، تصحیح محمدجعفر محبوب، تهران: کتابخانه سنایی.
صدری، مینا. (1392). نگارههای عرفانی: مطالعة تطبیقی معانی عرفانی و نگارگری، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
صفا، ذبیحالله. (1364)، تاریخ ادبیات در ایران، ج 4، تهران: انتشارات فردوسی.
طرسوسی، ابوطاهر محمدبنحسن. (1356). دارابنامة طرسوسی، ج 1، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
عظیمی، حبیبالله. (1396). نسخهنامه: کانونهای استنساخ، عناصر نسخهشناسی، رویههای فهرستنویسی، شناخت جعل و اصالت نسخهها، مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی.
علامی، ابیالفضل. (۱۸۷۲م). آئین اکبری. کلکته: ایشیاتک سوسیتی اف بنگال.
علایی، سیروس. (1397). نظری به گنجینة کتابهای فارسی در کتابخانة بریتانیا. ایران نامگ، ۳(2): 135-159.
علمی، قربان؛ باغستانی، مرضیه؛ فتحی، معصومه. (1394). سیروسلوک عرفانی در اندیشة شیخ احمد سرهندی، مطالعات شبهقاره، 7(25): 45-68.
فروید، زیگموند. (1348). موسی و یکتاپرستی، ترجمة قاسم خاتمی، تهران: پیروز.
قشیری، عبدالکریمبنهوزان. (1391). رساله قشیریه، ترجمة ابوعلی حسنبنعثمانی، با تصحیحات و استدراکات بدیعالزمان فروزانفر، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
کاشفیسبزواری، مولانا حسین. (1350). فتوتنامه سلطانی، به اهتمام محمدجعفر محجوب، تهران: انتشارات بنیاد فرهنگ ایران.
کاکایی، قاسم. (1381). وحدت وجود به روایت ابنعربی و مایستر اکهارت، تهران: شرکت نشر کتاب هرمس.
کریون، رویسی. (1388). تاریخ مختصر هنر هند، ترجمة فرزان سجودی و کاوه سجودی، تهران: فرهنگستان هنر.
مایلهروی، نجیب. (1372). کتابآرایی در تمدن اسلامی، مشهد: موسسة چاپ و انتشارات آستان قدس رضوی.
مایلهروی، نجیب. (1379). تاریخ نسخهپرداری و تصحیح انتقادی نسخههای خطی، تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.
مهدوی، صایمه. (1394). تحلیل و بررسی نشانههای تصویری و ساختار کاشیهای ازاره حرم امامرضا (ع) با استفاده از روش نشانهشناسی پیرس، آستان هنر، 14 و 15: 54-64.
نظرلی، مائیس. (1390). جهان دوگانه مینیاتورایرانی، ترجمة عباسعلی عزتی، تهران: متن.
هال، جیمز. (1380). فرهنگ نگارهای نمادها در هنر شرقوغرب، ترجمة رقیه بهزادی، تهران: فرهنگ معاصر.
Randhawa, M. S. (1930). Kangra Valley Painting. Delhi: Ministtry of Informatino & Broadcasting.
URL1:https://www.bl.uk/manuscripts/Viewer.aspx?ref=or_1362 (Access date: 11/06/2022). | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 707 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 269 |
||