| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 834 |
| تعداد مقالات | 8,015 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,852,482 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,586,507 |
نقش محرک های مکانی در نوسازی شهری: تحلیلی فضایی در خرم آباد با استفاده از مدلهای رگرسیونی | ||
| مجله جغرافیا و توسعه | ||
| مقاله 8، دوره 23، شماره 81، دی 1404، صفحه 195-224 اصل مقاله (1.37 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/gdij.2025.49201.3663 | ||
| نویسندگان | ||
| عنایت اله میرزایی* 1؛ الهه بلواسی2 | ||
| 1استادیار گروه مهندسی شهرسازی، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران | ||
| 2کارشناس مهندسی شهرسازی، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران | ||
| چکیده | ||
| شهر به مثابه موجودی زنده در طول زمان دچار فرسودگی میشود و عناصر آن از جمله ساختمانها به منظور حفظ پایداری محیطی و اجتماعی نیازمند نوسازی است؛ از اینرو تاکنون مطالعات قابل توجهی در زمینة نوسازی شهری صورت پذیرفته است اما همچنان شناخت و درک بهتر عوامل و سازوکارهای مؤثر بر نوسازی به منظور طراحی و تدوین یک سیستم سیاستگذاری و برنامهریزی فضایی مؤثر نیازمند پژوهش بیشتر است. در شهر خرمآباد بهدلیل موقعیت جغرافیایی و محدودیتهای طبیعی و فرسودگی بخش قابل توجهی از بافت موجود، روند نوسازی در شهر قابل توجه بوده بهطوریکه در شش سال گذشته 1359 پروانة تخریب و نوسازی توسط شهرداری صادر شده است. در این راستا، هدف مقالة پیشرو، تدوین یک چهارچوب علمی برای تبیین عوامل مکانی (خرد مقیاس) مؤثر بر نوسازی شهری و تحلیل تأثیرگذاری موضعی آنها در مقیاس شهر خرمآباد میباشد. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت و روش در دسته مطالعات کمّی قرار داشته و برای تحلیل دادهها از روشهای آماری-توصیفی و استنباطی (رگرسیون پایه) استفاده شده است. دادههای پژوهش از جمله عوامل و متغیرهای مکانی مؤثر بر نوسازی شهری، نشأتگرفته از سه رویکرد: تولیدمحور، مصرفمحور و دولتمحور است و میزان زیربنای نوسازیشده، طی ششسال گذشته (بهعنوان متغیر وابسته) با استفاده از نرمافزار «ArcGIS Pro» از سطح 4180 بلوک شهری واقع در شهر خرمآباد استخراج شدهاند. برای تحلیل ارتباط بین متغیرها، دو مدل رگرسیون خطی تعمیمیافته (در مقیاس جهانی) و رگرسیون وزنی جغرافیایی (در مقیاس محلی) بهکار گرفته شد. مقایسة مدلها نشانمیدهد که مدل محلی به مراتب عملکرد بهتری نسبت به مدل جهانی در تحلیل روابط بین متغیرها دارد. همچنین نتایج نشانمیدهد که روابط بین متغیرهای مکانی و نوسازی شهری در پهنة جغرافیایی شهر متغیّر و غیرایستا بوده و دو متغیر مرتبط با سطح تراکمی بلوکها (مرتبط با دیدگاه دولتمحور) و عرض معابر پیرامون آنها (مرتبط با دیدگاه تولیدمحور) مهمترین عاملهای تشویق کنندة نوسازی است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نوسازی شهری؛ عوامل مکانی خرد مقیاس؛ رگرسیون وزنی جغرافیایی؛ شهر خرم آباد | ||
| مراجع | ||
|
ارزمانی، میثم؛ مهدی وطنپرست؛ محمد معتمدی (1399). تحلیل بازآفرینی شهری با تأکید بر بعد کالبدی مطالعه موردی: شهر بجنورد، فصلنامه شهر پایدار. دوره 3. شماره 2. صفحات 104- 93.
جنتی، حسین؛ احمد استقلال؛ سیدعلی المدرسی؛ محمدرضا رضایی؛ ملیحه ذاکریان (1401). تبیین مؤلفههای کالبدی ارتقای زیستپذیری در بافتهای ناکارآمد شهری (نمونه موردی: بافت فرسوده شهر دوگنبدان)، فصلنامه پژوهش و برنامهریزی شهری. دوره 13. شماره 50. صفحات 146-131.
حبیبی، منوچهر؛ نفیسه مرصولی؛ اسماعیل علی اکبری (1402) شناسایی و الویتبندی راهبردهای مناسب جهت ساماندهی بافت فرسوده بخش مرکزی شهر قزوین با رویکرد بازآفرینی شهری پایدار با استفاده از تکنیکهای SWOT–AHP، فصلنامه تخصصی انسان و محیط زیست، دوره 3. شماره 1. صفحات 75-59.
حقپناه، مریم؛ باقر کریمی؛ جمالالدین مهدی نژاد (1399). تأثیرات عوامل کالبدی و اجتماعی بر بهسازی مشارکتی بافتهای فرسوده (مورد مطالعاتی: محلۀ نادر کاظمی شهر شیراز)، مجله معماری و شهرسازی آرمانشهر. شماره 37. صفحات 251-239.
حیدری، محمدتقی؛ محسن احدنژادروشتی؛ محمد رسولی؛ شراره سعیدپور (1401). تبیین شاخصهای بازآفرینی بافتهای فرسوده شهر ارومیه با روش تلفیقی (BWM-IPA)، مجله جغرافیا و توسعه ناحیهای، دوره 2. شماره 39. صفحات 166-141.
رضایی، سهیلا؛ مریم کریمیانبستانی؛ غلامرضا میری (1401). شاخصهای پیشران در بازآفرینی سکونتگاههای غیررسمی شهر زاهدان، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، دوره 37. شماره 4. صفحات 473-465.
رضوانی، لیلا؛ حسن احمدزاده؛ احسان هوشیار (1401). واکاوی پیشرانهای کلیدی مؤثر بر بازآفرینی بافتهای ناکارامد شهری (موردپژوهی: بافت فرسوده شهر ارومیه)، فصلنامه پژوهش و برنامهریزی شهری. دوره 13. شماره 50. صفحات 269-255.
سعیدپور، شراره؛ فریدون باباییاقدم؛ ایرج تیموری (1402). ارزیابی عوامل مؤثر در بازآفرینی بافتهای ناکارآمد شهری (مطالعه موردی: شهر سقز)، فصلنامه توسعه پایدار شهری. سال چهارم. دوره 4. شماره 13. صفحات 21-1.
شاهینیفر، مصطفی؛ نادر شوهانی (1399). تحلیل نقش عوامل مؤثر بر بازآفرینی فضاهای شهری از منظر کاربران (مطالعه موردی: بافت مرکزی شهر کرمانشاه)، مجلّة جغرافیا و توسعة فضای شهری. دوره 7. شماره 2. صفحات 167-149.
صفاییپور، مسعود؛ نازنین حاجیپور (1401). تحلیلی بر بازآفرینی بافتهای فرسوده کلانشهر اهواز با رویکرد آیندهپژوهی و سناریونویسی، فصلنامه آمایش جغرافیایی فضا. دوره 12. شماره 4. صفحات 58-39.
صفورا آبخشت، معصومه؛ حافظ رضازاده؛ محمودرضا انوری (1403). واکاوی عوامل و محرکهای موثر در ساماندهی بافتهای فرسوده و ناکارآمد حاشیه شهر زاهدان، مجلّۀ جغرافیا و توسعۀ ناحیهای. دوره 3. شماره 22. صفحات 36-1.
عبدالهی، رقیه؛ حسین حقشناس؛ ریحانه ریختهگران (1398). مدلسازی همزمان تأثیر عوامل هندسی، توپوگرافی و دسترسی راه در تصادفات راههای برونشهری با عاملسازی و رگرسیون خطی تعمیمیافته (مطالعه موردی: راههای استان کرمان)، مجله مهندسی ترافیک. دوره 1. شماره 42. صفحات 19-1.
قاسمزاده، فاطمهسادات؛ محمدرحیم رهنما؛ مصطفی امیرفخریان (1401). ارائه سناریوهای احیای بافت فرسوده شهر قاین، مجله جغرافیا و توسعه ناحیهای. مقاله آماده انتشار.
محمدی، جمال؛ زهر سالاری (1402). شناسایی و تدوین راهبردهای نوسازی بافت فرسوده با تلفیق مدلهای استراتژیک و تحلیل شبکه (SWOT - ANP) (مطالعه موردی: محله دردشت اصفهان)، فصلنامه مطالعات توسعه پایدار شهری و منطقهای. دوره 4. شماره 1. صفحات 48-30.
نصیریهندهخاله، اسماعیل؛ مضیه سالارینیا (1396). تحلیل عوامل موثر در بازآفرینی بافتهای فرسوده شهری مطالعه موردی محله 20 منطقه 17 شهر تهران، فصلنامه جغرافیایی سرزمین. دوره 14. شماره 55. صفحات 148-135.
نعمتاللهی، مجید؛ محمودرضا انوری؛ مریم کریمیانبستانی (1401) بررسی و تحلیل عوامل مؤثر بر ساماندهی بافتهای فرسوده شهری (مورد مطالعه: شهر سراوان)، فصلنامه علمی و پژوهشی نگرشهای نو در جغرافیای انسانی. دوره 14. شماره 2. صفحات 86-71.
https://journals.iau.ir/article_696815.html
Aditjandra, P. T., Mulley, C., & Nelson, J. D. (2013). The influence of neighbourhood design on travel behaviour: Empirical evidence from North East England. Transport Policy, 26, 54-65. https://ideas.repec.org/a/eee/trapol/v26y2013icp54-65.html Anselin, L. (1988). Spatial econometrics. In Methods and Models; Kluwer Academic Publishers: Dordrecht, The Netherlands.
Boyko, C. T., Gaterell, M. R., Barber, A. R. G., Brown, J., Bryson, J. R., Butler, D., Caputo, S., Caserio, M.,Coles, R., Cooper, R., Davies, G., Farmani, R., Hale, J., Hales, A. C., Hewitt, C. N., Hunt, D. V. L., Jankovic, L., Jefferson, I., Leach, J. M., … Rogers, C. D. F. (2012). Benchmarking sustainability in cities: The role of indicators and future scenarios. Global Environmental Change-Human and Policy Dimensions, 22, 245-254. Braimoh, A. K., & Onishi, T. (2007). Spatial determinants of urban land use change in Lagos, Nigeria. Land Use Policy, 24, 502–515. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0264837706000846 Brunsdon, C., Fotheringham, A. S., & Charlton, M. E. (1996). Geographically weighted regression: a method for exploring spatial nonstationarity. Geographical analysis, 28(4), 281-298. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/j.1538-4632.1996.tb00936.x Cao, K., Deng, Y., & Song, C. (2023). Exploring the drivers of urban renewal through comparative modeling of multiple types in Shenzhen, China. Cities, 137, 104294. Clark, E. (1995). The rent gap re-examined. Urban Studies, 32, 1489–1503. https://journals.sagepub.com/doi/10.1080/00420989550012366 Deng, Y., Fu, B. J., & Sun, C. Z. (2018). Effects of urban planning in guiding urban growth: Evidence from Shenzhen, China. Cities, 83, 118–128. Deng, Y., Qi, W., Fu, B., & Wang, K. (2019). Geographical transformations of urban sprawl: Exploring the spatial heterogeneity across cities in China 1992–2015. Cities, 102415. Fotheringham, A. S., Brunsdon, C., & Charlton, M. E. (1998). Geographically weighted regression. The Sage handbook of spatial analysis, 1, 243-254. Frantal, B., Greer-Wootten, B., Klusacek, P., Krejci, T., Kunc, J., & Martinat, S. (2015). Exploring spatial patterns of urban brownfields regeneration: The case of Brno, Czech Republic. Cities, 44, 9–18. Galdini, R. (2019). Urban re-use practices in contemporary cities: Experiences in Europe. Cities, 87, 103-105. Ghesmi, A., Farhudi, R., & Ezzati, E. (2017). Factors Affecting the Urban Renewal Process From Sustainability View: A Case Study of (District 11 of Municipality in Mashhad). International Journal of Architecture and Urban Development, 7(1), 33-46.
Gotham, K. F. (2005). Tourism gentrification: The case of New Orleans' vieux carre (French Quarter). Urban Studies, 42, 1099-1121. https://journals.sagepub.com/doi/10.1080/00420980500120881 Gregório, V., & Seixas, J. (2017). Energy savings potential in urban rehabilitation: A spatial-based methodology applied to historic centres. Energy and Buildings, 152, 11-23. He, S. (2012). Two waves of gentrification and emerging rights issues in Guangzhou, China. Environment and Planning a-Economy and Space, 44, 2817–2833. Hersperger, A. M., Oliveira, E., Pagliarin, S., Palka, G., Verburg, P., Bolliger, J., & Gradinaru, S. (2018). Urban land-use change: The role of strategic spatial planning. Global Environmental Change-Human and Policy Dimensions, 51, 32–42. https://tarjomefa.com/wp-content/uploads/2020/01/F1664-TarjomeFa-English.pdf https://jupm.marvdasht.iau.ir/article_5735_b23bcace754a90fd3d75f5d00e99ce8a.pdf Lai, Y., Tang, B., Chen, X., & Zheng, X. (2021). Spatial determinants of land redevelopment in the urban renewal processes in Shenzhen, China. Land Use Policy, 103. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0264837721000533 Liang, Z.-X., & Bao, J.-G. (2015). Tourism gentrification in Shenzhen, China: Causes and socio-spatial consequences. Tourism Geographies, 17, 461–481. Liu, G., Chen, S., & Gu, J. (2019). Urban renewal simulation with spatial, economic and policy dynamics: The rent-gap theory-based model and the case study of Chongqing. Land Use Policy, 86, 238–252. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0264837719300882 Lopez-Morales, E., Sanhueza, C., Espinoza, S., Ordenes, F., & Orozco, H. (2019). Rent gap formation due to public infrastructure and planning policies: An analysis of greater Santiago, Chile, 2008–2011. Environment and Planning a-Economy and Space, 51, 1536–1557. https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/0308518X19852639 Mayer, I. S., van Bueren, E. M., Bots, P. W. G., van der Voort, H., & Seijdel, R. (2005). Collaborative decisionmaking for sustainable urban renewal projects: A simulation-gaming approach. Environment and Planning B: Planning and Design, 32, 403–423. https://journals.sagepub.com/doi/10.1068/b31149 Razzaghi Asl, S. (2023). To What Extent Have Nature-Based Solutions Mitigated Flood Loss at a Regional Scale in the Philadelphia Metropolitan Area?. Urban Science, 7(4), 122. https://www.mdpi.com/2413-8851/7/4/122 Smith, N. (1979). Toward a theory of gentrification a Back to the City movement by capital, not people. Journal of the American Planning Association, 45, 538–548. https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/01944367908977002 The Urban Task Force. (2003). Towards an urban renaissance. Routledge. https://www.researchgate.net/publication/275676625_Urban_task_force
Turcu, C. (2012). Local experiences of urban sustainability: Researching housing market renewal interventions in three english neighbourhoods. Progress in Planning, 78, 101-150. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0305900612000554 Van Gent, W., & Boterman, W. (2019). Gentrification of the changing state. Tijdschrift Voor Economische En Sociale Geografie, 110, 35–46. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/tesg.12331 Weber, R. (2002). Extracting value from the city: Neoliberalism and urban redevelopment. Antipode, 34, 519-540. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/1467-8330.00253 https://books.google.com/books/about/Rehabilitating_the_Old_City_of_Beijing.html?id=yWYXfAXLpJkC Wu, Y., Galdini, R., Hui, E. C. M., & Long, H. (2020). Urban regeneration and re-use: China and Europe. Cities, 106. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0264275120312117 Zhang, Y., & Fang, K. (2004). Is history repeating itself ? From urban renewal in the United States to inner-city redevelopment in China. Journal of Planning Education and Research, 23, 286-298. Zheng, H. W., Shen, G. Q., Song, Y., Sun, B., & Hong, J. (2014). Neighborhood sustainability in urban renewal: An assessment framework. Environment and Planning B: Urban Analytics and City Science, 44(5), 903-924. https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/0265813516655547 Zijun, YU. (2019). Review of the Basic Theory and Evaluation Methods of Sustainable Urban Renewal. IOP Conf. Series: Earth and Environmental Science, 281. Zukin, S. (1987). Gentrification: Culture and capital in the urban core. Annual Review of Sociology, 13, 129-147. https://www.annualreviews.org/content/journals/10.1146/annurev.so.13.080187.001021
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 547 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 136 |
||