| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 864 |
| تعداد مقالات | 8,349 |
| تعداد مشاهده مقاله | 16,829,670 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 11,260,283 |
مواجهۀ گفتمانی با معشوق فرنگی در ادبیات فارسی | ||
| پژوهشنامه ادب غنایی | ||
| مقاله 10، دوره 24، شماره 46، فروردین 1405، صفحه 169-188 اصل مقاله (844.81 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jllr.2025.50676.3302 | ||
| نویسنده | ||
| اسماعیل علی پور* | ||
| استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران. | ||
| چکیده | ||
| معشوق در ادبیات فارسی غالباً هویت ایرانی دارد و رمزگان و نشانههای زیبایی پیکرین او هم برگرفته از معیارهای زیباییشناسی ایرانی است. با وجود این، گونههای دیگری از معشوق در جغرافیای خیال و ادبیات فارسی، غیرایرانی هستند که ممکن است عربی، هندی، ترکی یا فرنگی باشند. در گفتمان ملیگرایی از اینها به «دیگری» تعبیر میشود. بخشی از فرآیند شناخت ما از «دیگری» نسبت به «خود» برآیند بدنآگاهی و دریافتهای بدنمند است؛ چه بدن طبیعی باشد و چه بدنِ فرهنگی. با وجود پژوهشهای بسیاری که موضوع آنها بررسی سیمای معشوق در ادبیات فارسی است، هیچکدام آنها به چیستی و چگونگی گونۀ فرنگیِ آن نپرداختهاند. پرسشی که در آغاز این بحث ما را به کاوش واداشت، این بود که معشوق فرنگی کیست؟ و در ادبیات فارسی چگونه بازنمایی شدهاست؟ این پرسش، پرسشهای دیگری را هم به ذهن متبادر میکند که در ضمن مقاله به آنها میپردازیم. یافتههای تحقیق نشانمیدهد که تصویرِ معشوق فرنگی تفاوتی با معشوق ایرانی ندارد و همان رمزگان و نشانههای زیبایی پیکرین که معشوق ایرانی دارد برای معشوق فرنگی هم به-کاررفتهاست. افزون بر این، بیشترین نمود معشوق فرنگی در شاخۀ شعر و بهویژه زیرژانر غزل عاشقانه است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| غزل عاشقانه؛ معشوق فرنگی؛ زیبایی پیکرین؛ تحلیل گفتمان | ||
| مراجع | ||
|
آرزو، سراجالدین علی. (1399). مُثمِر (نخستین کتاب فارسی دربارۀ زبانشناسی و علم اللّغه)، تصحیح محمد راستگو، تهران: مرکز پژوهشی میراث مکتوب.
آژند، یعقوب. (1379). «نوآوری و تجدد در هنر صفوی»، هنرهای زیبا، ش 7، ص 4- 10.
آقاباباییخوزانی، زهرا. (1387). «نشانههای زیبایی پیکرین در ادب فارسی»، کهننامۀ ادب پارسی، س2، ش 1، بهار و تابستان، ص 1- 19.
ابوسعید ابوالخیر. (1334). سخنان منظوم ابوسعید ابوالخیر، تصحیح سعید نفیسی، تهران: کتابخانه شمس.
احمدی، بابک. (1384). ساختار و تأویل متن، چ 7، تهران: مرکز.
اسکندر بیگ منشی. (1314). تاریخ عالم آرای عباسی، ۳ ج. تهران: دار الطباعة آقا سیدمرتضی.
اسیر شهرستانی، جلالالدین محمدبنمؤمن. (1384). دیوان غزلیات اسیر شهرستانی، تصحیح غلامحسین شریفی ولدانی، تهران: مرکز پژوهشی میراث مکتوب.
افلاکی، احمدبناخى ناطور. (1959). مناقبالعارفین، 2ج، آنکارا: بینا.
انصاری، محمدباقر. (1384). «دری به خانۀ خورشید»، مجموعه مقالات کنگرۀ بزرگداشت شخصیت حضرت فاطمه معصومه (ع) و مکانت فرهنگی، ج 3، قم: زائر.
اوحدی بلیانی، تقیالدین محمدبنمحمد. (1389). عرفاتالعاشقین و عرصاتالعارفین، تصحیح ذبیحالله صاحبکار و آمنه فخراحمد، ۸ ج. تهران: مرکز پژوهشی میراث مکتوب.
ایرانمنش، مریم؛ طغیانی، اسحاق و محمدی فشارکی، محسن. (1393). «سازههای هنری عاشقومعشوق در دو اثر نظامی»، پژوهشنامۀ ادب غنایی، ش 22، ص 9- 30.
برقعی، محمدباقر. (1373). سخنوران نامی معاصر ایران. ۱۲ ج. قم: خرّم.
بیدل دهلوی، عبدالقادر بن عبدالخالق. (1384). دیوان بیدل دهلوی، تصحیح خلیلالله خلیلی، به اهتمام مختار اسماعیلنژاد، تهران: سیمای دانش.
پورنامداریان، تقی. (1384). در سایۀ آفتاب، چ 2، تهران: سخن.
جوانی، علیاصغر و آقاجانی اصفهانی، حسین. (1385). دیوارنگاری عصر صفویه در اصفهان، تهران: فرهنگستان هنر.
جویای تبریزی، میرزا داراب. (1337). کلیات جویای تبریزی، تصحیح محمدباقر، لاهور: دانشگاه پنجاب.
چرمگی عمرانی، مرتضی. (1392). «سیمای معشوق و عناوین و القاب شاعرانۀ او در اشعار بهجامانده از رودکی»، پژوهشنامۀ ادب غنایی، ش 21، ص 65- 82.
حزین لاهیجی، محمدعلی بن ابیطالب. (1384). دیوان محمدعلی حزین لاهیجی، تصحیح ذبیحالله صاحبکار، تهران: سایه.
خالقیمطلق، جلال. (1375 الف). «تنکامهسرایی در ادب فارسی»، ایرانشناسی، ش 8، ص 15- 54.
خالقیمطلق، جلال. (1375 ب). «زیبایی کمال مطلوب زن در فرهنگ ایران»، ایرانشناسی، ش 32، ص 703- 716.
خلیل عظیمآبادی، علیابراهیم بن حسنرضا. (1384). صحف ابراهیم (بخش معاصران)، تصحیح میرهاشم محدث، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
رستمنامه. (1387). تصحیح سجاد آیدنلو، تهران: مرکز پژوهشی میراث مکتوب.
زرقانی، سیدمهدی و دیگران. (1398). تاریخ بدن در ادبیات، تهران: سخن.
سعدی، مصلحالدین. (1385). کلّیات سعدی، تصحیح محمدعلی فروغی، تهران: هرمس.
سعدی، مصلحالدین. (1363). گلستان، تصحیح محمد خزائلی، تهران: جاویدان.
سیدای نسفی، میرعابد. (1382). دیوان سیدای نسفی، تصحیح حسن رهبری، تهران: الهدی.
شفیعیون، سعید. (1389). «سراپا: یکی از انواع ادبی غریب فارسی»، جستارهای ادبی، ش 170، پاییز، ص 147- 174.
صائب، محمدعلی. (1366). دیوان صائب تبریزی، تصحیح محمد قهرمان، 6 ج، تهران: علمی و فرهنگی.
طبری، محمدبنجریر. (1382). تاریخ الرسل و الملوک (تاریخ بلعمی)، ترجمۀ محمدبنمحمد بلعمی، تصحیح محمدتقی بهار، به کوشش محمدپروین گنابادی، تهران: هرمس.
طسوجیتبریزی، عبداللطیف. (1387). هزارویک شب، 5 ج، تهران: دنیای کتاب.
عاشقیعظیمآبادی، حسینقلیخانبنعلیخان. (1391). تذکرۀ نشتر عشق، تصحیح کمال حاجسیدجوادی، 2 ج، تهران: مرکز پژوهشی میراث مکتوب.
عطار، محمدبنابراهیم. (1381). منطقالطیر، تصحیح کاظم دزفولیان، چ2، ویرایش 2، تهران: طلایه.
فتوحیرودمعجنی، محمود. (1389). بلاغت تصویر. چ 2. تهران: سخن.
فردوسی، ابوالقاسم. (1389). شاهنامه، تصحیح جلال خالقیمطلق، 8 ج، چ 3، تهران: مرکز دائرهالمعارف بزرگ اسلامی.
فیاض لاهیجی، عبدالرزاق علیبنحسین. (1372). دیوان فیاض لاهیجی، تصحیح امیربانو کریمی، تهران: دانشگاه تهران.
فیاض لاهیجی، عبدالرزاق علیبنحسین. (1369). دیوان فیاض لاهیجی، تصحیح ابوالحسن پروین پریشانزاده، تهران: علمی و فرهنگی.
قاآنی، حبیبالله بن محمدعلی. (1380). دیوان حکیم قاآنی شیرازی، تصحیح امیرحسین صانعی خوانساری و محمود خوانساری، تهران: نگاه.
قدسیمشهدی، حاجی محمدجان. (1375). دیوان حاجی محمدجان قدسی مشهدی، تصحیح محمد قهرمان، مشهد: دانشگاه فردوسی مشهد.
قصاب کاشانی، سعید. (1338). دیوان قصاب کاشانی، تصحیح حسین پرتو بیضایی، تهران: ابن سینا.
قوام، ابوالقاسم. (1376). سیمای معشوق در غزل فارسی از آغاز تا قرن هفتم، رسالۀ دکتری زبان و ادبیات فارسی، استاد راهنما: مظاهر مصفّا، دانشگاه تهران.
کرمانى، علویه. (1386). روزنامة سفر حج عتبات عالیات و دربار ناصرى، قم: مورّخ.
گرنو، ناتان؛ هاوارد، بایرون. (کارگردان). (2010). گیسوکمند [فیلم]. والت دیزنی پیکچرز.
گری، بازل. (1355). نگاهی به نگارگری در ایران، ترجمۀ فیروز شیروانلو، چ 2، تهران: توس.
مخلصکاشانی، محمد. (1379). دیوان مخلص کاشانی، تصحیح حسن عاطفی، تهران: مرکز پژوهشی میراث مکتوب.
مرادعلیزاده، مطهره. (1378). سیمای معشوق در آثار سعدی، پایاننامة کارشناسیارشد زبان و ادبیات فارسی، استاد راهنما، احمد امیری خراسانی، دانشگاه شهید باهنر کرمان.
میر، محمد و کیچی، زهرا. (1393). «جلوۀ معشوق در آیینۀ شعر وحشی بافقی»، پژوهشنامۀ ادب غنایی، ش 23، ص 245- 261.
نظامی، الیاسبنیوسف. (1401). خسرو و شیرین، تصحیح حسن وحید دستگردی، بهکوشش سعید حمیدیان، چ 22، تهران: قطره.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 402 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 145 |
||