پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 834 |
| تعداد مقالات | 8,015 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,854,649 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,587,698 |
علل و پیامدهای تعصبات مذهبی حنفی (سمکی) و شافعی (صدقی) در سیستان دورة صفاریان از اسارت عمرو لیث تا سقوط حکومت آنان (393-287 هجری) | ||
| نشریه پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام | ||
| مقاله 8، دوره 19، شماره 36، مرداد 1404، صفحه 214-237 اصل مقاله (1.51 M) | ||
| نوع مقاله: علمی و پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jhr.2025.50202.3731 | ||
| نویسندگان | ||
| دوست علی سنچولی* 1؛ مهدی صلاح2 | ||
| 1استادیار گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه زابل، زابل، ایران. | ||
| 2دانشیار، گروه تاریخ، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران. | ||
| چکیده | ||
| سیستان پس از فرمانروایی یعقوب و عمرو لیث (حک: 287-247 ه.ق)، عرصۀ رواج و گسترش تعصبات مذهبی ازجمله فرقههای حنفی و شافعی بود که گاه از آنها به نامهای سمکی و صدقی نیز یادشده است. تعصباتی که ریشه در باورهای قومی و قبیلهای اعراب مسلمانی داشت که به سیستان مهاجرت کرده بودند. هرچند یعقوب و برادرش عمرو لیث توانستند تا حد زیادی از گسترش آن جلوگیری کنند، اما پس از اسارت عمرو لیث، در زمان جانشینانش، این امر شدت گرفت و تا سقوط حکومت صفاریان بهعنوان یک پدیدة غالب سیاسی و اجتماعی درآمد. به همین منظور در این پژوهش که با روش تاریخی و با رویکرد توصیفی- تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانهای صورت گرفته، سعی گردید تا تعصبات مذهبی حنفی (سمکی) و شافعی (صدقی) موردبررسی قرارگرفته و آثار و پیامدهای آن در سیستان در دوره حکومت صفاریان بررسی و تحلیل شود. بیثباتی سیاسی، ضعف و ناکارآمدی حکام، رقابتهای سیاسی، نابرابریهای اجتماعی، نقش علما و رهبران دینی در گسترش اختلافات مذهبی بین عوام و جهل و نادانی حاکم بر فضای جامعه، از مهمترین علل سیاسی و اجتماعی تعصبات و منازعات این دو فرقه مذهبی در سیستان به شمار میآید که منجر به تضعیف قدرت سیاسی، تشدید ناامنی و آشوب، گسترش حملات خارجی، سقوط حکومت صفاری، گسترش عداوت و دشمنی بین عامه مردم، از بین رفتن وحدت و انسجام اجتماعی، تشدید جنگ و خونریزی، تخریب و نابودی زیرساختهای اقتصادی و درنهایت گسترش فقر و فلاکت مردم سیستان گردید. | ||
| کلیدواژهها | ||
| سیستان؛ صفاریان؛ تعصب مذهبی؛ حنفی (سماکی)؛ شافعی (صدقی)؛ یعقوب لیث؛ عمرو لیث | ||
| مراجع | ||
|
ابن اثیر، عزالدین، (1385 ق)، الکامل فی التاریخ، بیروت: دارالصادر.
امرایی، ایوب و فلاحزاده، احمد و نظربیگی، مریم (1402) واکاوی منازعات اهل حدیث با امامیه در مقوله «جامعهسازی»، پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام، بهار و تابستان 1402، دوره 17، شماره 1، پیاپی 32، ص 23-52.
باستانی پاریزی، محمدابراهیم، (1386)، یعقوب لیث، تهران: نشر علم.
تاریخ سیستان، (1387)، به تصحیح محمدتقی بهار (ملکالشعرا)، تهران: معین.
ترنر، برایان، (1387)، ماکس وبر و اسلام، ترجمه سعید وصالی، تهران: نشر مرکز.
تیت، جورج پیتر، (1364)، سیستان، ترجمه سیداحمد موسوی، بیجا: انتشارات اداره کل ارشاد اسلامی سیستان و بلوچستان.
حتی، فیلیپ خوری، (1380)، تاریخ عرب، ترجمه ابوالقاسم پاینده، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
خسروبیگی، هوشنگ و ابراهیمزاده گرجی، سمانه، (1400)، «ارزیابی روابط حکومت محلی صفاریان با خلافت عباسی و قدرتهای همجوار بر اساس سکهها»، پژوهشنامه تاریخهای محلی ایران، سال دهم، شماره اول، پیاپی 19، پاییز و زمستان، صص 52-27.
خلیفه بن خیاط، (1415 ق)، تاریخ خلیفه، تحقیق فواز، بیروت: دارالکتب العلمیه، طبع الاولی.
دینوری، ابوحنیفه احمد بن داود، (1373)، الاخبارالطوال، محقق عامر محمد عبدالمنعم، قم: منشورات الشریف الرضی.
زیدان، جرجی، (1379)، تاریخ تمدن اسلام، ترجمه علی جواهر کلام، تهران: امیرکبیر.
زرینکوب، عبدالحسین، (1384)، کارنامه اسلام، تهران: امیرکبیر.
ساکی، محمدعلی و شرفی، محبوبه (1401) زمینهها و عوامل مؤثر در تقابل امامیه و اشاعره در عصر سلجوقی، پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام، پاییز و زمستان 1401، دوره 16، شماره 2، پیاپی 31، ص 376-407.
شوشتری، قاضی نورالله، (1377)، مجالس المؤمنین، تهران: کتابفروشی اسلامیه.
شیخ نوری، محمدامیر، (1387)، تاریخ تحولات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی جهان اسلام، تهران: انتشارات دانشگاه پیام نور.
صادقی گندمانی، مقصودعلی و رحمانی، کامران (1400)، نقش منازعات مذهبی در تضعیف اقتصادی پیشهوران بغداد در قرون چهارم و پنجم ه.ق، پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام، شماره 28، بهار و تابستان 1400، ص 206-187.
صالحی، کورش، (1391)، «برآمدن یعقوب لیث صفاری و توقف جریان فتوح و مهاجرتهای اعراب به هند و سند»، تاریخ ایران، شماره 5، پیاپی 70، صص 135-119.
طبری، ابوجعفر محمد بن جریر، (1387 ق)، تاریخ الامم و الملوک (تاریخ الطبری)، تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم، بیروت: دارالثرات.
عتبی، ابونصر محمد بن الجبار عتبی (1334)، تاریخ یمینی، ترجمه ابوشرف ناصح جرفادقانی، بتصحیح علی قویم، تهران: چاپخانه محمدعلی فردین.
عظیمی، غلامسرور، (1401)، «تعصبزدایی در پرتو تفکر قرآنی و عقلی»، دوفصلنامه یافتههای فقهی معارفی، سال دوم، شماره سوم، بهار و تابستان، صص 95-79.
علی، صالح احمد، (1384)، مهاجرت قبایل عربی در صدر اسلام، ترجمه هادی انصاری، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی در دانشگاهها (سمت).
فرای، ر.ن، (1372)، تاریخ ایران، ج 4، ترجمه حسن انوشه، تهران: امیر کبیر.
فرخی سیستانی، علی بن جولوغ، (1363)، دیوان حکیم فرخی سیستانی، به کوشش محمد دبیر سیاقی، تهران: کتابفروشی زوار.
فقیهی، علی اصغر، (1378)، تاریخ آل بویه، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی در دانشگاهها.
قبادیپور جهانآبادی، علیفتح و مفتخری، حسین (1399)، منازعات فرقهای ری در عصر سلجوقی، پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام، شماره 26، بهار و تابستان 1399، ص 222-207.
قزوینی، زکریا بن محمد، (1373)، آثارالبلاد و اخبارالعباد، تهران: امیر کبیر.
ملک شاه حسین بن ملک غیاث الدین سیستانی (1344)، احیاء الملوک، به اهتمام منوچهر ستوده، تهران، شرکت انشارات علمی و فرهنگی.
مقدسی، ابوعبدالله محمدبن احمد، (1411 ق)، احسن التقاسیم فی المعرفه الاقالیم، القاهره، مکتبه مدبولی.
ناجی، محمدرضا، (1378)، تاریخ و تمدن اسلامی در قلمرو سامانیان، تهران: تاریخ و فرهنگ سامانیان. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 540 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 157 |
||