پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 834 |
| تعداد مقالات | 8,015 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,852,479 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,586,505 |
واکاوی پویایی فراوانی بارش و پیشبینی آن در شمال باختری ایران برپایه نظریه آشوب | ||
| مجله جغرافیا و توسعه | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 28 اردیبهشت 1404 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/gdij.2025.50360.3696 | ||
| نویسندگان | ||
| حسن شادمان* 1؛ حسین عساکره2 | ||
| 1محقق بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان زنجان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، | ||
| 2عضو هیات علمی دانشگاه زنجان | ||
| چکیده | ||
| بارش یکی از برجستهترین متغیرهای آبوهوایی است که اثرات گستردهای بر محیط و انسان دارد. بااینهمه سرشت پیچیده بارش، واکاوی و پیشبینی آن را دشوار میکند. در این پژوهش پویایی فراوانی بارش در شمال باختری ایران در دوره 2019-1970 با بهکارگیری نظریه آشوب بررسی و سپس برای دوره 2036 – 2020 پیشبینی شده است. دادههای بهکاررفته، دادههای شبکهای بارش است که از درونیابی دادههای 219 ایستگاه همدید، آبوهواشناسی و بارانسنجی بهدست آمده است. برای بررسی پویایی بارش از روشهای میانگین اطلاعات متقابل، کائو، بُعد همبستگی و بزرگترین نمای لیاپانوف استفاده شده است. همچنین برای پیشبینی یک روش غیرخطی بهکار گرفته شد. یافتهها نشان دادند که زمان تأخیر و بُعد نشاندن بهینه برای بازسازی فضای فاز میانگین فراوانی بارش بهترتیب 3 و 8 است. اندازه بُعد همبستگی (6/3) و بزرگترین نمای لیاپانوف (007/0) نشان دادند که فراوانی بارش ماهانه آشوبناک است. گذشته از این سری زمانی فراوانی بارش ماهانه شمال باختری ایران دارای حافظه درازمدت است. همچنین بر پایه پیشبینی انجامشده فراوانی بارش سالانه در دوره پیشرو 2/13 درصد کاهش خواهد یافت. بیشترین اندازه کاهش در ماههای جولای و آگوست با 50 درصد پیشبینی شده است. بااینهمه تغییرات در فوریه، سپتامبر و نوامبر صفر درصد خواهد بود. گذشته از این، فراوانی بارش در همهی فصلهای سال با کاهش روبهرو خواهد شد؛ بهگونهای که بیشترین کاهش در تابستان (3/33- درصد)، پس از آن بهار (5/12- درصد) و کمترین اندازه کاهش در فصل سرد (زمستان 10- و پاییز 1/11- درصد) رخ خواهد داد. کاهش فراوانی بارش بهویژه در ماههای بهار که هم زمان با آغاز رویش گیاهان و آغاز برخی فعالیتهای کشاورزی است، میتواند پیامدهای اقتصادی و محیطی مهمی در پی داشته باشد. افزون بر این کاهش فراوانی بارش حتی اگر همراه با کاهش اندازه بارش نباشد، میتواند زمینه را برای برخی بحرانهای اقتصادی، اجتماعی و محیطی فراهم کند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| فراوانی بارش؛ شمال باختری ایران؛ نظریه آشوب؛ پیشبینی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 377 |
||