| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 864 |
| تعداد مقالات | 8,349 |
| تعداد مشاهده مقاله | 16,824,981 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 11,256,712 |
تحلیل سازوکارهای روایت «بهرام گور در گنبد سیاه» از هفت پیکر نظامی، بر پایة آرای گریماس | ||
| پژوهشنامه ادب غنایی | ||
| مقاله 7، دوره 24، شماره 46، فروردین 1405، صفحه 115-132 اصل مقاله (1.18 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jllr.2025.51559.3327 | ||
| نویسندگان | ||
| ابراهیم سراوانی1؛ بهروز رومیانی* 2؛ مصطفی سالاری3 | ||
| 1دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران. | ||
| 2استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران. (نویسنده مسئول) | ||
| 3دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران | ||
| چکیده | ||
| بررسی و تحلیل آثار ادبی بر مبنای نظریههای جهانی ، علاوه بر کمک به درک بهتر ساختار داستانها، میتواند در فهم عمیقتر متن مددرسان باشد. یکی از بزرگترین نظریه پردازان ساختارگرا در زمینة روایت، آلژیرداس ژولین گریماس است. آرای وی به سبب دارابودنِ تقسیم-بندیهای ویژه و خاصیتِ انعطافپذیری، مورد استقبال بسیاری از پژوهشگران قرارگرفتهاست. براین اساس، جستار پیشرو میکوشد با رویکرد توصیفی- تحلیلی، ساختار طرح اصلی روایت «بهرامگور در گنبد سیاه» هفتپیکر نظامی را برمبنای برخی از مهمترین آرای گریماس (تقابل-های دوگانه، زنجیرههای روایی و الگوی کنشگر) مورد ارزیابی و تحلیل قراردهد و به تحلیل کنشگران و چگونگی شکلگیری سازههای تشکیلدهندة رخدادها در آن بپردازد. طبق یافتههای پژوهش، در این روایت، داستان با وضعیت متعادل آغازین (کامرانی پادشاه در قصر) شروع می-شود؛ با کنجکاوی پادشاه برای کشف راز سیهپوشی مردمان، به وضعیت نامتعادل میانی مبدل میشود و با کشف راز سیهپوشی توسط پادشاه به وضعیت متعادل پایانی میرسد. کنشگران اصلی الگوی کنشی گریماس نیز چنین بازیابی شدهاند: فرستنده: کنجکاوی پادشاه، گیرنده: پادشاه، فاعل: پادشاه، مفعول: کشف راز سیهپوشی، یاریگر: مرد قصاب و مرغ تنومند، بازدارنده: مردم شهر مدهوشان. عناصر بنیادی زنجیرههای سه گانة روایی (میثاقی، اجرایی و انفصالی) نیز (همانند دیگر مؤلفهها) قابل تبیین و تطبیق با آرای گریماس هستند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| روایت نظامی؛ گنبد سیاه؛ نظریة گریماس | ||
| مراجع | ||
|
احمدی، بابک. (1370). ساختار و تأویل متن. ج1. تهران: مرکز.
اخوت، احمد. (1371). دستور زبان داستان. تهران: فردا.
ایگلتون، تری. (1368). پیشدرآمدی بر نظریة ادبی. ترجمة عباس مخبر. تهران: مرکز.
برتنز، یوهانس ویلم. (1382). نظریة ادبی. ترجمة فرزان سجودی. تهران: آهنگ.
پاینده، حسین. (1397). نظریه و نقد ادبی، درسنامهای میانرشتهای. تهران: سمت.
پراپ، ولادیمیر. (1368). ریختشناسیقصههای پریان. ترجمة فریدون بدرهای. تهران: توس.
تایسون، لویس. (1387). نظریههای نقد ادبی معاصر، ترجمة مازیار حسینزاده و فاطمه حسینی، تهران: نگاه امروز.
تولان، مایکل جی. (1386). روایتشناسی: درآمدی زبان شناختی-انتقادی، ترجمة سیدهفاطمه علوی و فاطمه نعمتی. تهران: سمت.
ثواب، فاطمه. (1394). بررسی ساختار روایی منظومههای غنایی بر پایة نظریة گریماس (ویس و رامین، خسرو و شیرین، جمشیدوخورشید، همایوهمایون، لیلیومجنون)، رسالة دکترای زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه سیستانوبلوچستان، استاد راهنما: محمدعلی محمودی.
دُرپر، مریم؛ یاحقی، محمدجعفر. (1389). «تحلیل روابط شخصیتها در منظومة لیلیومجنون نظامی». مجله بوستان ادب. دوره2، شماره3، پیاپی1/59. صص 89-65.
رحمانی، مریم؛ فولادی، محمد. (1399). «بررسی داستان «گنبد صندلی» نظامیگنجوی براساس نظریة ساختارگرای گریماس». دوفصلنامة علوم ادبی، سال10. شماره17. صص75-93.
زرینکوب، عبدالحسین. (1372). پیرگنجه در جستجوی ناکجاآباد. تهران: سخن.
سجودی، فرزان. (1384). نشانهشناسی و ادبیات. تهران: فرهنگ کاوش.
سلدن، رامان؛ ویدسون، پیتر. (1384). راهنمای نظریة ادبی معاصر. ترجمه عباس مخبر. ویرایش3. تهران: طرح نو.
سلیمانپور، مهوش. (1401).«نقش محوری شخصیت مجنون براساس نظریة کنشگری گریماس). پژوهشهای نوین ادبی، سال1، ش2. صص12-1.
شعیری، حمیدرضا. (1381). مبانی معناشناسی نوین. تهران: سمت.
شعیری، حمیدرضا. (1385). تجزیهوتحلیل نشانه - معناشناختی گفتمان. تهران: سمت.
شعیری، حمیدرضا. (1395). نشانهمعناشناسی ادبیات/ نظریه و روش تحلیل گفتمان ادبی. تهران: دانشگاه تربیت مدرس.
طهماسبیسرقلی، فریده؛ مالملی، امیدوار؛ سهرابنژاد، سیدعلی. (1400). «سازکار روایت در لیلیومجنون براساس الگوی گریماس». پژوهشهای نقد ادبی و سبکشناسی، سال12. ش2(پی در پی 44). صص 66-47.
گرین، کیت؛ لبیهان، جیل. (1383). درسنامة نظریه و نقد ادبی. ترجمه: گروه مترجمان. تهران: روزنگار.
مشهدی، محمدامیر؛ ثواب، فاطمه. (1393). «تحلیل ساختار روایتی داستان بهرام و گلاندام برپایة نظریة گریماس». متنپژوهی ادبی (زبان و ادب پارسی)، ش18 (61): 105- 83.
نجفی، ندا؛ اکبری، منوچهر. (1399). «ساختار خردهروایتها در پیرنگ خسرونامه؛ با تکیه بر الگوی کنشگران گریماس». مجلة مطالعات ادبیات تطبیقی. سال14. ش54. صص197-210.
نظامیگنجوی، الیاسبنیوسف. (1378). کلیات خمسة نظامیگنجوی، با مقدمه و شرححال حسین وحیدی، چ2. تهران: صفیعلیشاه.
هارلند، ریچارد. (1386). دیباچهای تاریخی بر نظری ادبی از افلاطون تا بارت. ترجمه بهزاد برکت. گیلان: دانشگاه گیلان.
Hebert, L. (2005). Tools for Text and Image Analysis, Julie tabler, available at http://www.signisemio.com
Greimas, Algirdan Julien (1983). Structural Semantics: An attempt at a method. University of nebreska press. Lincoln and London. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 413 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 153 |
||