| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 834 |
| تعداد مقالات | 8,015 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,852,484 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,586,508 |
واکاوی تغییرات فراوانی دماهای بیشینه در ایران | ||
| مخاطرات محیط طبیعی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 16 خرداد 1404 اصل مقاله (4.46 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jneh.2025.51939.2114 | ||
| نویسندگان | ||
| فرحناز خرم آبادی1؛ محمدصادق کیخسروی کیانی* 2؛ سید ابوالفضل مسعودیان3 | ||
| 1دانشجوی دکتری آب و هواشناسی، دانشکدهی علوم جغرافیایی و برنامهریزی، دانشگاه اصفهان | ||
| 2استادیار آب و هواشناسی، دانشکدهی علوم جغرافیایی و برنامهریزی، دانشگاه اصفهان | ||
| 3استاد آب و هواشناسی، دانشکدهی علوم جغرافیایی و برنامهریزی، دانشگاه اصفهان | ||
| چکیده | ||
| در سالهای اخیر، شدت و فراوانی گرماهای فرین، شامل روزهای گرم، شبهای گرم و موجهای گرما، و سرماهای فرین، شامل روزهای سرد و شبهای سرد، افزایش یافته است. بنابراین بررسی ابعاد تغییر اقلیم در ایران از منظر تغییرات فراوانی دما حائز اهمیت است. در این پژوهش، تغییرات فراوانی دماهای بیشینه در ایران با استفاده از دادههای دمای روزانه پایگاه (Era5) برای دوره زمانی 11/10/1357 تا 10/10/1402 به کمک عملیاتهای برنامه نویسی در محیط پایتون مورد بررسی قرار گرفت. پس از سال 1377، توزیع فراوانی دمای بیشینه به سمت مقادیر بالاتر جابهجا شده و تمایز فصلی دما کاهش یافته است، که این امر موجب تغییر توزیع دما از حالت دونمایی به تکنمایی و افزایش چولگی به چپ در توزیع دما شده است. فراوانی دمای 37 درجه سلسیوس بیشترین افزایش (5/0 درصد) و دمای 1 درجه سلسیوس بیشترین کاهش (بیش از 3/0 درصد) را نشان داده است. این تغییرات میتواند ناشی از عوامل محلی مانند شهرسازی و بیابانزایی یا عوامل کلانتری نظیر پدیدههای اقلیمی جهانی مانند رخداد نیرومند النینیو باشد. بررسی ستبرای لایه 850-500 هکتوپاسکال نشان میدهد که جهش دمای بیشینه ایران در سال 1377 نه تنها یک پدیده محلی، بلکه یک تغییر اقلیمی جهانی است که توانسته تعادل اقلیمی پیشین را بر هم زده و وارد یک تعادل جدید کند. این تغییرات به وضوح نشاندهنده تأثیرات گسترده و پیوسته گرمایش جهانی بر اقلیم ایران و فراتر از آن است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| گرماهای فرین؛ سرماهای فرین؛ پایگاه (Era5) تغییرات فراوانی؛ ایران | ||
| مراجع | ||
|
علیزاده چوبری، امید؛ نجفی، محمد. (1396). روند تغییرات دمای هوا و بارش در مناطق مختلف ایران، مجله فیزیک زمین و فضا، 3(43)، 584-569.
کیخسروی کیانی، محمدصادق. (1395). آب و هواشناسی پوشش برف در ایران با بهرهگیری از دادههای دورسنجی. استاد راهنما: مسعودیان، سید ابوالفضل، دانشگاه اصفهان، دانشکدهی علوم جغرافیایی و برنامهریزی، گروه جغرافیای طبیعی
مسعودیان، سید ابوالفضل؛ منتظری، مجید. (1394). گرمایش جهانی و ستبرای نیمهی زیرین هواسپهر. فصلنامهی تحقیقات جغرافیایی، 2(117)، 12-1.
مسعودیان، سید ابوالفضل. (1400). واکاوی توزیع فراوانی دمای رویهی زمین ایران با دادههای مودیس آکوا. فصلنامهی تحقیقات جغرافیایی، شمارهی 18(60)، 30-21.
Al-Ataby, I. K., & Al-Tmimi, A. I. (2020). Estimate the probability density function of maximum temperature for the Middle East. Przegląd Naukowy. Inżynieria i Kształtowanie Środowiska, 29(4 [90]). Asakereh, H., Khosravi, Y., Doostkamian, M., & Solgimoghaddam, M. (2020). Assessment of spatial distribution and temporal trends of temperature in Iran. Asia-Pacific Journal of Atmospheric Sciences, 56, 549-561. Chowdhury, R., Chadalavada, S., Pakdel, H., & McDougall, K. (2022). Extreme Temperatures and Temperature-Duration-Frequency (TDF) Relationship in Australia Darand, M. (2020). Future changes in temperature extremes in climate variability over I ran. Meteorological Applications, 27(6), e1968. Delgado-Torres, C., Donat, M. G., Soret, A., González-Reviriego, N., Bretonnière, P. A., Ho, A. C.,... & Doblas-Reyes, F. J. (2023). Multi-annual predictions of the frequency and intensity of daily temperature and precipitation extremes. Environmental Research Letters, 18(3), 034031 Dong, X., Zhang, S., Zhou, J., Cao, J., Jiao, L., Zhang, Z., & Liu, Y. (2019). Magnitude and frequency of temperature and precipitation extremes and the associated atmospheric circulation patterns in the Yellow River basin (1960–2017), China. Water, 11(11), 2334. Easterling, D. R., Horton, B., Jones, P. D., Peterson, T. C., Karl, T. R., Parker, D. E., ... & Folland, C. K. (1997). Maximum and minimum temperature trends for the globe. Science, 277(5324), 364-367. Kiany, M. S. K., Masoodian, S. A., & Balling Jr, R. C. (2021). Climatology and variability of the start, end, and length of the frost-free season across Iran. Climate Research, 84, 59-73. Fallah-Ghalhari, G., Shakeri, F., & Dadashi-Roudbari, A. (2019). Impacts of climate changes on the maximum and minimum temperature in Iran. Theoretical and applied climatology, 138(3-4), 1539-1562. Guirguis, K., Gershunov, A., Cayan, D. R., & Pierce, D. W. (2018). Heat wave probability in the changing climate of the Southwest US. Climate Dynamics, 50, 3853-3864. Javanshiri, Z., Pakdaman, M., & Falamarzi, Y. (2021). Homogenization and trend detection of temperature in Iran for the period 1960–2018. Meteorology and Atmospheric Physics, 133, 1233-1250. Li, Z., Xue, H., Dong, G., Liu, X., & Lian, Y. (2024). Spatiotemporal Variation in Extreme Climate in the Yellow River Basin and its Impacts on Vegetation Coverage. Forests, 15(2), 307. Lin ML, Tsai CW, Chen CK. 2021. Daily maximum temperature forecasting in changing climate using a hybrid of multi-dimensional complementary ensemble empirical mode decomposition and radial basis function neural network. Journal of Hydrology: Regional Studies. 38(12):100923. Mahmoudi, P., Mohammadi, M., & Daneshmand, H. (2019). Investigating the trend of average changes in annual temperatures in Iran. International Journal of Environmental Science and Technology, 16(2), 1079-1092. Mohammadi, H., Khalili, K., Rezaie, H., & Amini-Rakan, A. (2024). Analysis of Trend and Detection of Change Points in Lake Urmia Level and Climatological Parameters Using R Software. Water Harvesting Research, 7(2), 220-233. Murthy KVN, Saravana R, Kumar GK, Kumar KV. 2021. Modelling and forecasting for monthly surface air temperature patterns in India, 1951–2016: Structural time series approach. Journal of Earth System Science. 130(1):21 Penha, R., & Hines, J. W. (2001, May). Using principal component analysis modeling to monitor temperature sensors in a nuclear research reactor. In Maintenance and Reliability Conference (MARCON 2001). Seneviratne, S.I., X. Zhang, M. Adnan, W. Badi, C. Dereczynski, A. Di Luca, S. Ghosh, I. Iskandar, J. Kossin, S. Lewis,F. Otto, I. Pinto, M. Satoh, S.M. Vicente-Serrano, M. Wehner, and B. Zhou,( 2021): Weather and Climate Extreme Events in a Changing Climate. In Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change [Masson-Delmotte, V., P. Zhai, A. Pirani, S.L. Connors, C. Péan, S. Berger, N. Caud, Y. Chen, L. Goldfarb, M.I. Gomis, M. Huang, K. Leitzell, E. Lonnoy, J.B.R. Matthews, T.K. Maycock, T. Waterfield, O. Yelekçi, R. Yu, and B. Zhou (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, USA, pp. 1513–1766, doi:10.1017/9781009157896.013 Singirankabo, E., Iyamuremye, E., Habineza, A., & Nelson, Y. (2023). Statistical modelling of maximum temperature in Rwanda using extreme value analysis. Open Journal of Mathematical Sciences, 7, 180-195. Vaghefi, S. A., Keykhai, M., Jahanbakhshi, F., Sheikholeslami, J., Ahmadi, A., Yang, H., & Abbaspour, K. C. (2019). The future of extreme climate in Iran. Scientific reports, 9(1), 1464 Van der Wiel, K., & Bintanja, R. (2021). Contribution of climatic changes in mean and variability to monthly temperature and precipitation extremes. Communications Earth & Environment, 2(1), 1. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 416 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 249 |
||