| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 834 |
| تعداد مقالات | 8,015 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,852,500 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,586,520 |
ارائه چارچوب حکمرانی آموزش عالی: مروری سامانیافته | ||
| حکمرانی و توسعه | ||
| مقاله 1، دوره 5، شماره 2، تیر 1404، صفحه 5-32 اصل مقاله (1.79 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jipaa.2025.51667.1028 | ||
| نویسندگان | ||
| علیرضا اسدزاده1؛ علی اصغر پورعزت* 2؛ محمدمهدی ذوالفقارزاده3؛ روح اله سهرابی4 | ||
| 1دانشجوی دکتری، گروه خط مشی و اداره امور عمومی، دانشکده مدیریت دولتی و علوم سازمانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| 2استاد، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت دولتی و علوم سازمانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| 3دانشیار، گروه خطمشی و اداره امور عمومی، دانشکده مدیریت دولتی و علوم سازمانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| 4دانشیار، گروه مدیریت، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران | ||
| چکیده | ||
| زمینه و هدف: این پژوهش با هدف مروری سامانیافته بر مطالعات حکمرانی آموزش عالی انجام شده است. روش: این پژوهش از نوع کیفی، توسعهای، تفسیری و استقرایی بوده، که با رویکرد سامانیافته و روش تحلیل محتوای کیفی اجرا شده است. یافتهها: پس از بررسی و ترکیب نتایج مطالعات منتخب، نُه مضمون نهایی در حکمرانی آموزش عالی به شرح زیر شناسایی شدند: 1) «شفافیت چندگانه» شامل: شفافیت اداری، شفافیت سیاسی و فرهنگی و شفافیت اقتصادی؛ 2) «نظارت و ارزیابی سامانیافته» شامل: نظارت متقابل و ارزیابی سامانیافته؛ 3) «مشارکتپذیری چندجانبه» شامل: مشارکت اقتصادی، مشارکت اداری و مشارکت سیاسی و فرهنگی؛ 4) «پاسخگویی همهجانبه» شامل: پاسخگویی اقتصادی، پاسخگویی سیاسی و فرهنگی و پاسخگویی اداری؛ 5) «حکمرانی آیندهنگر» شامل: اثربخشی حکومت، نتیجهگرایی و آیندهنگری و حکمرانی دانش؛ 6) «اجماع و هماهنگی سیاسی و ملی» شامل: یکپارچگی و ادغام حوزههای آموزش عالی کشور، اجماعگرایی، مراوده و هماهنگی ملی و ثبات سیاسی؛ 7) خط-مشیگذاری مداخلهمحور در آموزش عالی» شامل: استقلال نهادی آموزش عالی، مداخله ذینفعان و ذیحقان، جهانیسازی و بینالمللیشدن؛ 8) «الزامهای بنیادی در حکمرانی آموزش عالی» شامل: عدالتگرایی، انطباق قانونی و حقوقی، شایستهسالاری و 9) «بایستههای حکمرانی» که مؤلفههایی چون تجهیز و تأمین منابع مالی، رهبری تغییر و استفاده از فناوریهای نوظهور را در برمیگیرد. نتیجهگیری: یافتههای پژوهش، بیانگر این است که میتوان با شناخت مسائل اساسی و اولویتدار که زمینهساز آسیبهای فراوان در حکمرانی آموزش عالیاند و همچنین کشف روابط بین آنها، راهکارها و پیشنهادهایی برای اعمال حکمرانی مطلوب در نظام آموزش عالی ایران ارائه داد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| حکمرانی؛ آموزش عالی؛ مرور سامانیافته؛ تحلیل محتوای کیفی | ||
| مراجع | ||
|
منابع:
1- احمدی، حیدر؛ نعمت الهی، حمیدرضا و اسدالهی دهکردی، الهه (1401). مراحل اجرا و تحقق حکمرانی مشارکتی در مؤسسههای آموزش عالی. مطالعات بهبود و تحول، 31 (105)، 103-135. 2- احمدی، ملیحه؛ ایمانی، عبدالمجید و یعقوبی، نورمحمد (1403). ارائه الگوی خطمشی گذاری خوب در حوزه آموزش عالی. حکمرانی و توسعه، 4 (1)، 49-74. 3- اردو، فاطمه (1402). آسیب شناسی نظام آموزش عالی ایران با تأکید بر محورهای سه گانه. حکمرانی و توسعه، (3) 3، 39- 64. 4- افخمی روحانی، حسین؛ رحمان سرشت، حسین و مرجانی، شهره (1393). حکمرانی دانشگاهی و ارزیابی پرتال و وبگاه ها. نشریه نامه آموزش عالی، 7 (28)، 13- 32. 5- امیری فرح آبادی،جعفر؛ ابوالقاسمی، محمود و سلیمانی، سعید (1397). بررسی همگرایی حکمرانی دانشگاهی و کنش های شبه تجاری در آموزش عالی ایران. آموزش عالی ایران، 10(4)، 61-86. 6- باقری مقدم، ناصر و احمدی، حسن (1397). آسیبشناسی حکمرانی در نظام آموزش عالی ایران. سیاستگذاری عمومی، 4(4)، 74-55. 7- برومند کاخکی، احمد؛ رضایی، ایمان؛ حیدری، امیرهوشنگ و نقی زاده، رضا (1401). پیشنهاد چارچوب کاربست آیندهنگاری در حکمرانی آموزش عالی ایران. فصلنامه علمی راهبرد، 31(1)، 127- 164. 8- پورعزت، علی اصغر (1393). درآمدی بر روش پژوهش علمی (فراگرد تدوین رساله پژوهشی و دفاع از آن). تهران: میدانچی. 9- پورعزت، علی اصغر و اسدزاده، علیرضا (1401). الزامهای طراحی و آفرینش روش در دانش مدیریت و علوم پیچیده، با در نظر گرفتن چالش مواجهه مدبرانه با ارزشهای دینی. حکمرانی و توسعه، 2(1)، 3- 16. 10- پورعزت، علی اصغر و اسدزاده، علیرضا (1400). آموزشوپرورش و نقش بیبدیل آن در ساخت واقعیت آینده از طریق انتقال دانش صریح و ضمنی. نخستین همایش ملی بیانیه گام دوم انقلاب، نقش دانشگاه فرهنگیان در ایجاد تمدن نوین اسلامی ایرانی، برگزارشده در تاریخ 25 مهر 1400، کد مقاله : 1086. 11- جزینی، روحاله؛ منظری توکلی، علیرضا؛ پورکیانی، مسعود و سلاجقه، سنجر (1401). شاخصهای حکمرانی خوب و شهروندی خوب با تأکید بر نقش قومیتهای گوناگون. فصلنامه علمی جامعهشناسی سیاسی ایران، سال پنجم. 675 – 689. 12- جلیل، میلاد؛ حسینی گلافشانی، احمد و امیرخانی، امیرحسین (1402). طراحی مدل حکمرانی پایدار سازمانی با رویکرد مدیریت تعالی سازمانی در نظام آموزش عالی کشور با رویکرد تحلیل مضمون. فصلنامه علمی مدیریت سازمانهای دولتی، 12 (1)، 153-168. 13- حاتمی، داود؛ کمالی، حامد و روشن، احمد (1402). مطالعۀ تجارب حکمرانی خوب در آموزش عالی کشورهای اروپایی و آمریکای شمالی؛ درسمایه هایی برای آموزش عالی ایران. فصلنامه پژوهش و برنامهریزی در آموزش عالی، 29(1), 186-161. 14- حریریان توکلی، الهام؛ فراست خواه، مقصود؛ شیرزاد کبریا، بهارک و حمیدی فر، فاطمه (1401). گذار از حکمروایی دولتگرا به حکمروایی خوب آموزش عالی: الگوی برخاسته از نظریه بر پایه (GT). پژوهش و برنامهریزی در آموزش عالی، 28 (14)، 43-68. 15- حریریان توکلی، الهام؛ فراست خواه، مقصود؛ شیرزاد کبریا، بهارک و حمیدی فر، فاطمه (1401). بررسی تحلیلی مدلها و چارچوبهای حکمرانی آموزش عالی در جهان: مرور فرا روایت یا شبه سامانیافته. مدیریت و برنامهریزی در نظام آموزشی، 15 (2)، 28، 81-112. 16- داداش کریمی، یحیی؛ میرسپاسی، ناصر و نجفبیگی، رضا (1398). طراحی مدل حکمرانی آموزش عالی کشور. مدیریت سازمانهای دولتی، 7 (شماره 3 (پیاپی 27))، 11-28. 17- دژبرد، مهدیه و قرونه، داوود (1402). الگوهای حکمرانی آموزش عالی در تجارب جهانی: مرور واقعیتها در آینه پژوهشها. آموزش عالی ایران، ۱۵ (۴) :92-68. 18- رجائی، امیر (1396). بررسی وضعیت حکمرانی در بخش آموزش از منظر نظام ارتباطی آن در کشورهای جهان، سیاستنامه علم و فناوری، 7(4)، 25-34. 19- رجبی، علیرضا؛ شامرادی، سیده نیلوفر و حسن مرادی، نرگس (1399). حکمرانی آموزش عالی در ایران؛ فراتحلیلی بر آسیبها و راهکارها. رهبری آموزشی کاربردی، 1(4)، 27-46. 20- رشیدی، محبوبه؛ سیدنقوی، میرعلی؛ رضایی منش، بهروز و واعظی، رضا (1400). الگوی کارکردهای مدیریت منابع انسانی کارکنان راکد. مدیریت سازمانهای دولتی، دوره 3 (35)، 141-160. 21- روشن، احمدرضا و متوسلی، محمود (1397). الگوی ذینفع مداری مبتنی بر حکمرانی خوب برای ارتقاء کیفیت وزارت علوم، تحقیقات و فناوری. پژوهش در نظامهای آموزشی، 12(41 )، 49-71. 22- سیدنقوی، میرعلی؛ رشیدی، محبوبه؛ رضایی منش، بهروز و واعظی، رضا (1400). منابع انسانی راکد پیشران یا بازدارنده عملکرد سازمان، مروری نظاممند. مطالعات منابع انسانی، دوره 11، 2 (40)، 1-23. 23- عبدالحمید، مهدی؛ نعمتاللهی، حمیدرضا و عبدالحسین زاده، محمد (1401). شناسایی چالشها و موانع پیاده سازی مشارکتی در نظام آموزش عالی کشور. مدیریت در دانشگاه اسلامی، دوره یازدهم، 2 (24)، 551-590. 24- فراست خواه، مقصود؛ توکلی، الهام؛ کبریا، بهارک و حمیدیفر، فاطمه (1401). بررسی تحلیلی مدلها و چارچوبهای حکمرانی آموزش عالی در جهان: مرور فراروایت یا شبه سامانیافته. فصلنامه مدیریت و برنامه ریزی در نظامهای آموزشی، دوره 15، شماره 2. 81 – 112. 25- فطانت فرد حقیقی، میلاد؛ زین آبادی، حسنرضا؛ آراسته، حمیدرضا و نوه ابراهیم، عبدالرحیم (1400). طراحی الگوی حکمرانی مطلوب در نظام آموزش عالی. مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی، 11 (38)، 324-348. 26- قموشی، زهرا و پورکریمی، جواد (1401). شناسایی عوامل مؤثر بر تحولاتِ حکمرانی آموزش عالی: مطالعهای فراترکیب. سیاستگذاری عمومی، 8(1)، 169-180. 27- قورچیان، نادرقلی و احمدی رضایی، حسین (1393). حکمرانی دانشگاههای تراز جهانی، ضرورت یا نیاز. فصلنامه آینده پژوهی مدیریت، 25 (100)، 23- 34. 28- کاظمی، مصطفی؛ مهارتی، یعقوب و صابری، الهه (1402). مأموریتگرایی دانشگاهها، گامی مؤثر در راستای حکمرانی آموزش عالی، حکمرانی و توسعه، 3 (4)، 79-140. 29- کیخا، احمد و توفیقی داریان، جعفر (1400). بازتعریف نقش اعضای هیئتعلمی در سیاستگذاری آموزش عالی: یک مطالعه کیفی با استفاده از تحلیل تماتیک. سیاستگذاری عمومی، 7(3), 55-76. 30- کیخا، احمد و توفیقی داریان، جعفر (1400). جایگاه نهادهای دانشجویی در حکمرانی آموزش عالی با رویکرد سیاستهای کلی. سیاستهای راهبردی و کلان، 9(35)، 496-524. 31- کیخا، احمد و ذاکرصالحی، غلامرضا (1400). ارزیابی مقایسه ای سیاستهای کلان آموزش عالی کشورهای منتخب. مطالعات اندازهگیری و ارزشیابی آموزشی، 11 (33)، 87-111. 32- منتظر، غلامعلی و فلاحتی، نگار (1394). سناریونگاری آینده آموزش عالی ایران و کارکرد فناوری اطلاعات در آن. سیاست علم و فناوری، 7(1)، 47-82. 33- میرمقتدایی، زهره سادات؛ رخافروز، داریوش و سالاریانزاده، محمدحسین (1394). مروری بر چالشهای طرح ادغام آموزش پزشکی با نظام ارائه خدمات در ایران از منظر سرمایه انسانی. مدیریت بهداشت و درمان (نظام سلامت)، 6(2 (16)، 7-15. 34- نعمت الهی، حمیدرضا؛ احمدی، حیدر و اسدالهی دهکردی، الهه (1401). پدیدارشناسی موانع اجرای حکمرانی مشارکتی در نهادهای آموزشی و پژوهشی. مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی، 12(44)، 164-189. 35- یوسفی، هادی؛ علم الهدی، جمیله؛ خورسندی طاسکوه، علی و ذاکرصالحی، غلامرضا (1400). استخراج عوامل محرک اصلاحات در حکمرانی نظامهای آموزش عالی اروپایی؛ رهیافت هایی برای ایران. مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی. 11(39). 250- 275. 36- یوسفی، هادی؛ علم الهدی، جمیله؛ خورسندی طاسکوه، علی و ذاکرصالحی، غلامرضا (1400). وابستگی به مسیر در شکلگیری حکمرانی نظام آموزش عالی ایران. فرهنگ در دانشگاه اسلامی، 39، 11 (2)، 207-230. References:
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,159 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 719 |
||