پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 834 |
| تعداد مقالات | 8,015 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,854,475 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,587,525 |
شناسایی و اولویتبندی موانع امنیت و توسعه در شهرهای مرزی (نمونۀ موردی: شهر کامیاران) | ||
| جغرافیا و آمایش شهری منطقهای | ||
| مقاله 5، دوره 15، شماره 56، مهر 1404، صفحه 137-168 اصل مقاله (1.26 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/gaij.2025.51092.3265 | ||
| نویسندگان | ||
| فریدون باتمانی1؛ محمدرئوف حیدری فر* 2 | ||
| 1دانشآموختة جغرافیای سیاسی، دانشگاه پیام نور واحد کرمانشاه، کرمانشاه، ایران | ||
| 2دانشیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| شهرهای مرزی، از جمله کامیاران، بهدلیل موقعیت ژئوپلیتیکی خاص خود، با مجموعهای پیچیده از چالشها در حوزة امنیت و توسعه مواجهاند. این مسائل، نهتنها پایداری محلی را تهدید میکند بلکه میتواند تبعات گستردهتری بر امنیت ملی داشته باشد. درک دقیق و سلسلهمراتبی این موانع، گام نخست برای برنامهریزی استراتژیک و مداخلات مؤثر است. سؤال اصلی پژوهش این است که موانع اصلی مؤثر بر امنیت و توسعه در شهر مرزی کامیاران کدامند؟ و روابط ساختاری و میزان تأثیرگذاری آنها بر یکدیگر چگونه است؟ این پژوهش کاربردی، با رویکرد توصیفی-تحلیلی، به بررسی موانع امنیت و توسعه در کامیاران پرداخته است. دادهها از طریق نظرسنجی از ۳۰ نفر از خبرگان حوزة شهری و جامعهشناسان، با استفاده از روش «دلفی» جمعآوری شد. برای تحلیل عمیق ۱۸ مانع شناسایی شده و بررسی روابط علّی و معلولی و میزان تأثیرگذاری آنها، از مدلسازی ساختاری تفسیری (ISM) و نرمافزار میکمک (MICMAC) استفاده گردید. نتایج مدل «ISM» نشانداد که موانع بر اساس میزان تأثیرگذاری و تأثیرپذیری، در پنج سطح مختلف قرار میگیرند. بر خلاف تصور اولیه، قاچاق کالا و مواد مخدر، بیکاری و فقر و منابع مشترک مرزی، که در بالاترین سطح نمودار روابط قرار داشتند، بیشتر متغیرهای وابسته و پیامد عوامل ریشهایتر محسوب میشوند. بیکاری و فقر با قدرت نفوذ ۵ و منابع مشترک مرزی با قدرت نفوذ ۱۳) در مقابل"توپوگرافی کوهستانی "کمبود زیرساختهای ارتباطی، ساختار ناهمگن و عدم دسترسی عمومی با بالاترین قدرت نفوذ (۱۸)، بهعنوان موانع زیرساختی و ساختاری و محرکهای کلیدی شناسایی شدند. تحلیل «MICMAC» نیز حاکی از آن است که ۱۷ مورد از ۱۸ مانع شناساییشده، در دستة متغیرهای پیوندی قرار میگیرند که هم قدرت نفوذ بالا و هم وابستگی بالایی دارند. این امر نشاندهندة پیچیدگی و درهمتنیدگی این موانع است که حل آنها نیازمند رویکردی جامع و همزمان است. این پژوهش به این استنتاج مفهومی دست یافت که مشکلات ظاهری امنیت و توسعه در کامیاران (نظیر قاچاق و بیکاری)، عمدتاً پیامدهای عوامل ریشهایتر و ساختاری (مانند: ضعف زیرساختها، فساد اداری و ناهماهنگیهای مدیریتی) هستند؛ بنابراین راه حل پایدار برای ارتقای امنیت و توسعه در شهر مرزی کامیاران، در گرو تمرکز بر موانع بنیادین و محرک با قدرت نفوذ بالاتر است که نیاز به اتخاذ راهبردهای جامع و یکپارچه توسط مسئولین و نهادهای ذیربط دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| امنیت؛ امنیت پایدار؛ توسعه؛ مدلسازی ساختاری–تفسیری(ISM)؛ شهر کامیاران | ||
| مراجع | ||
|
احمدی، سیدعباس؛ زارعی، بهادر؛ رنجبر، محمدصادق. (1395). تحلیل جغرافیایی امنیت در نواحی مرزی (مطالعة موردی: بندرعباس)، مجله سیاست دفاعی، 24(95)، 223-250.
اخباری، ملیحه؛ زرقانی، هادی؛ مینائی، مسعود. (1399). بررسی میزان تأثیر عوامل طبیعی در امنیت مرزهای شرقی ایران با استفاده از سنجشازدور (مطالعة موردی: منطقة مرزی خراسان رضوی-افغانستان). آمایش سیاسی فضا،۲ (۳) :۱۹۰-۲۰۶.
بدری، علی؛ دربان آستانه، علیرضا؛ سعدی، سیما. (1396): «تأثیر بازارهای مرزی بر توسعة سیاسی- فضایی روستاهای مرزی (مطالعة موردی: مرز باشماق مریوان)، جغرافیا و توسعه، 21، 1-24.
پولادی، حسن؛ کشاورزیان، محمدمهدی؛ خانمحمدی، هادی؛ اصلیپور، حسین. (1395): «مدلسازی عوامل تأمینکنندة امنیت پایدار مرزی (مطالعة موردی: مرزهای شرقی ایران)»، مطالعات راهبردی بسیج، 72، 149- 125.
جانپرور، محسن؛ بهرامی جاف، ساجد؛ صالحآبادی، ریحانه؛ دوستمرادی، حامد. (1400). تحلیل و سطحبندی پارامترهای مرزی مؤثر بر امنیت و توسعة شهرهای مرزی (نمونة موردی: شهر جوانرود). آمایش سیاسی فضا،۳ (۲) :۷۰-۸۰.
جلالیان، سیداسحاق. (1398). بررسی عوامل مؤثر بر ارتقاء امنیت پایدار مناطق مرزی (مطالعة موردی: شهرستان مرزی سردشت). پژوهشنامه مطالعات مرزی، 7(4 (مسلسل 26) )، 61-86.
حسنی، فرزین؛ مرادیان، محسن؛ ذوالفقاری، حسین؛ کلانتری، فتحاله. (1402). عوامل مؤثر بر امنیّت پایدار مرزهای استان آذربایجان غربی با تأکید بر عامل اقتصادی. امنیت ملی، 13(50)، 85-120.
حسینپور، مهدی؛ موسوی، میرنجف. (1403). ارائة الگوی راهبردی توسعه و امنیت پایدار مناطق مرزی و نقش آن در رقابتپذیری منطقهای (مطالعة موردی: استان آذربایجان غربی). فصلنامه علمی پژوهشهای بومشناسی شهری، (4)، 18-1.
حمزهپور، زرگار؛ فخری، سیروس. (1396). تحلیلی بر نقش بازارچههای مشترک مرزی در ارتقای امنیت مناطق مرزنشین (مطالعۀ موردی: بازارچههای مرزی سردشت و پیرانشهر). فصلنامه مدیریت نظامی، 17(67)، 104-140.
حیدری، ساربان و صائب. (1395)، عوامل مؤثر بر ارتقای امنیت مرز از دیدگاه ساکنان محلی (مورد مطالعه: شهرستان گرمی)، علوم و فنون مرزی،19، 1-25.
خلیلی، رضا؛ بنیهاشمی، میرقاسم؛ قلیپور، محسن. (1398). امنیت و توسعه؛ تأثیر گفتمانهای امنیت ملی بر برنامههای توسعه در جمهوری اسلامی ایران، سیاستهای راهبردی و کلان، 7(28)، 548-580.
دهقانیان، مجید؛ زارعی، بهادر؛ نجفی، محمدجواد. (1400). تبیین فرصتها و تنگناهای توسعة امنیت پایدار در نواحی مرزی (مطالعة موردی: استان بوشهر). مدیریت و پژوهشهای دفاعی، 20(92 )، 33-64.
رضازاده، زهره؛ شاطری، مفید؛ راستی، عمران. (1394). اقدامات توسعهای و نقش آن در تأمین امنیت پایدار مناطق مرزی (مطالعة موردی: کمربند سبز دشت خوشاب)، مرز خراسان جنوبی با افغانستان. مطالعات فرهنگی اجتماعی خراسان،9(1)، 49-72.
ریاضی، وحید. (1401). عوامل ژئواکونومیک اثرگذار بر امنیت در نواحی مرزی استان کردستان. امنیت ملی، 12(43)، 313-342.
فرجیزاده، خدر؛ عامری، محمدعلی؛ موسوی، سیّدرحیم. (1398). درآمدی بر امنیت توسعهگرا و توسعه امنیتزا با تأکید بر نقش نهاد پلیس، تهران: پژوهشگاه علوم انتظامی و مطالعات اجتماعی.
قاسمنژاد، خلیل؛ قائدرحمتی، ابراهیم؛ قهرمانی، اباذر. (1403). مطالعة عوامل مؤثر بر تعامل مرزنشینان با فرماندهی مرزبانی شهرستان مریوان با تأکید بر قاچاق کالا. جغرافیا و روابط انسانی، 7(2)، 40-56.
کریمی، مرتضی؛ وفایی، علیاکبر. (1392). امنیتسازی با توسعة پایدار در مناطق مرزی (مطالعة موردی، شهر مریوان). فصلنامه پژوهش و برنامهریزی شهری، 4(15), 95-112.
گلثومیان، حمیدرضا.(1403). تحلیل نقش عوامل ژئوپلیتیکی مؤثر بر امنیّت استان سیستان و بلوچستان، چاپ اول، انتشارات دافوس(دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا).
مرادی، بهروز؛ حسنآبادی، داود؛ مجتهدزاده، پیروز؛ لطفی، حیدر. (1399). تهدیدات امنیت ملی در مناطق مرزی (مطالعة موردی: استانهای کردستان و کرمانشاه). فصلنامه جغرافیا (برنامهریزی منطقهای)، 10(41), 571-596.
موسوی، میرنجف؛ ویسیان، محمد؛ خلیفیپور، حکیمه. (1395). اولویتبندی راهبردهای امنیت پایدار در آمایش مناطق مرزی(مطالعة موردی: استان کردستان). پژوهشهای جغرافیای سیاسی، 1(2)، 55-77.
ناصری، منصور؛ قلیزاده، سیّدابراهیم. (1398). پیامدهای امنیتی و دفاعی تغییرات جمعیت (مطالعة موردی: نواحی مرزی استان اردبیل)، جغرافیای نظامی و امنیتی،5، 58-89.
نامی، محمد حسن. (1391). برنامهریزی فضایی در مناطق مرزی با تأکید بر ایران. فصلنامه جغرافیای انسانی، 5(1)،173-191.
هاشمی، سیّدمصطفی؛ علیپور، عباس؛ فتحی، امیر. (1398). همبستگی تهدیدهای امنیتی-دفاعی با سطوح توسعه در استان کردستان با رویکرد آمایش سرزمین، فصلنامه آمایش محیط، 45، 223-199.
هاشمی، سیّدمصطفی؛ نصرتی، حمیدرضا. (1401). تبیین رابطه میان توسعه و امنیت در مناطق مرزی (مطالعة موردی: منطقة مرزی بانه)، فصلنامه علمی آماد و فناوری دفاعی، 5(13)، 149-174.
همتی، علیرضا؛ پذیرا، عبدالرحیم. (1397). توسعة پایدار روستایی در ایران بر پایة مطالعات محققان داخلی، دومین کنفرانس بینالمللی مهندسی آب و محیط زیست، تهران، صص 9-1.
ولی وندزمانی، حسین؛ متقی، افشین؛ گلثومیان، حمیدرضا. (1398). تحلیل فضایی شاخصهای توسعة نواحی مرزی (مطالعة موردی: دهستانهای شهرستان تربتجام)، پژوهشنامه مطالعات مرزی، 7، (4)، 60-24.
References
Côté-Boucher, K., Infantino, F., & Salter, M. B. (2014). Border security as practice: An agenda for research. Security dialogue, 45(3), 195-208.
Leuprecht, C., Hataley, T., & Brunet-Jailly, E. (Eds.). (2022). Patterns in Border Security: Regional Comparisons. Taylor & Francis.
Liu, H. Fan, J. Zhou, K. Xu, X. Zhang, H. Guo, R. & Chen, S. (2023). Assessing the dynamics of human activity intensity and its natural and socioeconomic determinants in Qinghai-Tibet Plateau. Geography and Sustainability, 4(4), 294-304.
Mendoza Cota, J. E. (2017). Economic integration and cross-border economic organizations: The case of San Diego-Tijuana. Estudios fronterizos, 18(35), 22-46.
Sapiro, P. (2017). Explaining geographic patterns of small group internal migration. Population, Space and Place, 23(8), e2078.
Su, X. (2024). Security, economy, and the touristification of borders. Annals of Tourism Research, 105(c), 103734.
Tadjbakhsh, Shahrbanou (2021). “Human security: Looking back before looking forward”. In: Proceedings of International Conference on Human security in West Asia (ICHSWA).
You, Z., Yang, H., & Fu, M. (2018). Settlement intention characteristics and determinants in floating populations in Chinese border cities. Sustainable cities and society, 39, 476-489.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 570 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 150 |
||