پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 834 |
| تعداد مقالات | 8,015 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,852,479 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,586,503 |
تحلیل تقابل فرهنگی و سیاسی مخترعه با مطرفیه در زیدیان یمن | ||
| نشریه پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام | ||
| مقاله 3، دوره 19، شماره 36، مرداد 1404، صفحه 60-84 اصل مقاله (1.58 M) | ||
| نوع مقاله: علمی و پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jhr.2025.51104.3758 | ||
| نویسنده | ||
| محمدتقی سازندگی* | ||
| استادیار موسسه آموزش عالی دارالحکمه، تاریخ و تمدن اسلامی، قم، ایران | ||
| چکیده | ||
| مذهب زیدیه از زمان تاسیس تا کنون جریانهای فکری ـ سیاسی متعددی را شامل شده است. تعاملات و تقابلات این جریانها، بهویژه میان «مخترعه» و «مطرفیه»، نقشی تعیینکننده در تحولات فکری و تاریخی زیدیه یمن ایفا نموده است. «مطرفیه» جریانی کلامی ـ سیاسی در زیدیه یمن در قرون پنجم و ششم هجری است که به دیدگاههای عقلگرایانه افراطی و برخی آراء مخالف اصول زیدی شهرت دارد ودر برابر، «مخترعه» عنوانی بود که به علمای زیدی مدافع سنت و مخالف با انحرافات فکری اطلاق میشد. هدف این پژوهش بررسی روشها و اقدامات رهبران زیدیه یمن در مقابله با جریان مطرفیه است و قصد دارد به این پرسش اصلی پاسخ دهد که: روشها و برخورد امامان زیدیه یمن در مقابله با جریان مطرفیه چه بود و این تقابل چه آثار و پیامدهایی بر این جریان گذاشت؟ یافت پاسخ این پرسش بر اساس روش تاریخ، متکی بر منابع کتابخانهای و اسنادی است و با بهرهگیری از منابع کهن کلامی و تاریخی زیدیه و نیز پژوهشهای معاصر گردآوریشده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که دو قرن تلاش مطرفیه برای ترویج اندیشههای خود در یمن، با اقدامات قاطع امامان زیدیه مواجه شد و سرانجام، بزرگان مخترعه با بهکارگیری روشهای گوناگون فرهنگی و سیاسی، موفق به سرکوب و نابودی این جریان انحرافی شدند. این تقابل، نمایانگر پویایی و تحول فکری زیدیان یمن و تعهد آنان به اصول و آموزههای این مذهب است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مطرفیه؛ مخترعه؛ راهبردهای مقابله؛ اقدامات فرهنگی و سیاسی؛ زیدیه؛ یمن | ||
| مراجع | ||
|
ابن ابیالرجال، احمدبن صالح (۱۴۲۵). مطلع البدور و مجمع البحور فی تراجم رجال الزیدیة، صعده، عبدالرقیب مطهر محمد حجر.
ابن بدرالدین، حسین (۱۴۲۲). ینابیع النصیحة فی العقائد الصحیحة، تحقیق مرتضی بن زید محطوری، صنعا، مکتبة بدر.
ابندیبع، أبیالضیا عبدالرحمنبن علی الشیبانی الزبیدی (۱۴۰۹). قرةالعیون فی اخبار الیمن المیمون، تحقیق محمد الأکوع، قاهره، السلفیة.
ابنفند، محمدبن علی (۱۴۲۳). مآثر الابرار فی تفصیل مجملات الاخبار، تحقیق عبدالسلام الوجیه و خالد المتوکل، عمان، موسسةالامام زیدبن علی.
ابنقاسم، یحییبن حسین (۱۳۸۸). غایةالامانی فی اخبار القطر الیمانی، تحقیق سعید عبدالفتاح عاشور و محمد مصطفی زیاده، قاهره، بینا.
اکوع، اسماعیلبن علی (۱۴۱۷). هجر العلم و معاقله فیالیمن، دمشق، دارالفکر.
باسورث، کلیفورد ادموند (۱۳۸۱). سلسلههای اسلامی جدید، ترجمه فریدون بدرهای، تهران، مرکز بازشناسی اسلام و ایران.
ثقفی، سلیمانبن یحیی (۲۰۰۲). سیرة الامام متوکل علیالله احمدبن سلیمان، تحقیق عبدالغنی محمد عبدالعاطی، بیجا، عین الدراسات و بحوث الانسانیة.
حداد، محمد یحیی (۱۹۸۶). التاریخ العام للیمن، صنعا، منشورات المدینة.
خزرجی، علیبن حسن (۱۴۳۰). العقد الفاخر الحسن فی طبقات أکابر أهل الیمن، صنعا، مکتبة الجیل الجدید.
درسی، ابراهیمبن یحیی (۱۴۴۱). ظفار وحصونها وبعض ما فیها من الآثار، صنعا، مرکز الإمام المنصوربالله عبداللهبن حمزة.
ربعی، مفرحبن احمد (۱۴۱۳). سیرة الأمیرین الجلیلین الشریفین الفاضلین، بیروت، دارالمنتخب العربی.
زباره، محمدبن یحیی (۱۳۷۲). تاریخ الائمة الزیدیة فیالیمن حتی العصر الحدیث، تعز، بینا.
زید، علی محمد (۱۹۹۷). تیارات معتزلةالیمن فیالقرن السادس الهجری، صنعا، المرکز الفرنسی للدراسات الیمنیه.
سبحانی، جعفر (۱۴۲۴). معجم طبقات المتکلمین، قم، مؤسسة الإمام الصادق.
سروری، محمد عبده (۱۴۲۵). الحیاة السیاسیة و مظاهر الحضارة فی الیمن فی عهد الدویلات المستقلة من سنة ۴۲۹ ھ إلی ۶۲۶ ھ، صنعا، وزارة الثقافة و السیاحة.
سناعی، شمسالدین (۱۴۲۲). تیسیر المطالب فی أمالی أبیطالب، صنعا، مؤسسة الإمام زیدبن علی الثقافیة.
سید، ایمن فواد (۱۴۰۸). تاریخ المذاهب الدینیة فیالبلاد الیمن حتی نهایت القرن السادس الهجری، بیروت، دارالمصر اللبنانیه.
شامی، احمدبن محمد (1۴2۶). تاریخ الیمن الفکری فیالعصر العباسی، بیروت، منشورات العصر الحدیث.
شرفی، احمدبنمحمد (۱۴۱۱). شرح الأساس الکبیر، تحقیق احمد عارف، صنعا، دارالحکمه الیمانیه.
شهاری، ابراهیمبن قاسمبن مویدبالله (۱۴۲۱). طبقات الزیدیه الکبری، تحقیق عبدالسلامبن عباس وجیه، صنعا، موسسةالامام زیدبن علی الثقافیة.
شهاری، علی بن عبدالله (۱۴۲۳). بلوغ الأرب و کنوز الذهب فی معرفة المذهب، اردن، مؤسسة الإمام زیدبن علی الثقافیة.
عبدالعال، محمد (۱۹۸۰). الایوبیون فی الیمن، اسکندریه، الهیئة المصریة العامة للکتاب.
عرشی، حسینبن احمد (1۴2۴). بلوغ المرام فی شرح مسک الختام، تحقیق انستاس ماری کرملی، صعده، مرکز أهلالبیت للدراسات الإسلامیة.
مادلونگ، ویلفرد (۱۳۷۵). مکتبها و فرقههای اسلامی در سدههای میانه، مترجم جواد قاسمی، مشهد، آستان قدس رضوی.
المتوکلعلیاللّه، احمدبن سلیمان (۱۴۲۴). حقائق المعرفة فی علم الکلام، صنعا، مؤسسة الإمام زید بن علی الثقافیة.
المتوکلعلیاللّه، احمدبن سلیمان (2002). الحکمة الدریة و الدلالة النوریة، الصراع الفکری فی الیمن بین الزیدیه و المطرفیه، قاهره، عین للدراسات و البحوث الانسانیه و الاجتماعیه.
مُحَلّی، حُمَیدبن احمد (۱۴۲۲). محاسن الأزهار فی مناقب إمام الأبرار، تحقیق محمدباقر محمودی، قم، مجمع إحیای فرهنگ اسلامی.
منصوربالله، عبداللهبن حمزه (۱۴۲۲). مجموع رسائل الإمام المنصوربالله عبداللهبن حمزه، تحقیق عبدالسلامبن عباس وجیه، صنعا، مؤسسة الإمام زیدبن علی الثقافیة.
منصوربالله، عبداللهبن حمزه (1۴23). شرح الرسالة الناصحة بالادلة الواضحه، صعده، مرکز أهـلالبیت للدراسـات الإسلامیة.
منصوربالله، عبداللهبن حمزه (بیتا). الدرة الیتیمة فی تبیین أحکام السبی والغنیمة، صنعا، مکتبة الإمام زیدبن علی.
موید، یحییبن حمزه (۱۴۲۴). الانتصار علی علماء الأمصار فی تقریر المختار من مذاهب الأئمة و أقاویل علماء الأمة، صنعا، مؤسسة الإمام زید بن علی الثقافیة.
وجیه، عبدالسلام (۱۴۲۰). اعلام المؤلفین الزیدیة، عمان، موسسه الامام زیدبن علی. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 334 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 138 |
||