پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 834 |
| تعداد مقالات | 8,015 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,852,482 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,586,507 |
بررسی حقوق و جایگاه زنان در ازدواج و طلاق دوران اشکانیان: تحلیل تاریخی-فمینیستی ساختارهای پدرسالارانه | ||
| نشریه پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام | ||
| مقاله 9، دوره 19، شماره 36، مرداد 1404، صفحه 238-267 اصل مقاله (1.37 M) | ||
| نوع مقاله: علمی و پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jhr.2025.52746.3815 | ||
| نویسندگان | ||
| فرهاد صبوری فر1؛ محمد حسن بیگی* 2؛ لیدا اندیشمند3 | ||
| 1استادیار، گروه تاریخ، دانشکده علوم انسانی, دانشگاه اراک، اراک، ایران. | ||
| 2دانشیار، گروه تاریخ، دانشکده علوم انسانی ،دانشگاه اراک،اراک. ایران. | ||
| 3دانشآموخته کارشناسی ارشد،گروه تاریخ ،دانشگاه شهید چمران، اهواز، ایران | ||
| چکیده | ||
| دوران اشکانیان (۲47 ق.م تا 224 م) یکی از طولانیترین حکومتهای تاریخ ایران بوده که در آن، نظام خانوادگی و جایگاه زنان تحت تأثیر ساختارهای پدرسالارانه، قوانین حقوقی و تعاملات فرهنگی با تمدنهای دیگر شکل گرفت. این پژوهش با بهرهگیری از نظریه فمینیسم تاریخی متعلق به لیندا آلکاف و الیزابت پاتر، به بررسی فرهنگ ازدواج و مبانی حقوقی طلاق زنان در این دوره پرداخته و به این پرسش کلیدی پاسخ میدهد: چگونه ساختارهای مردسالارانه و تعامل با تمدنهای هلنی و رومی، حقوق و عاملیت زنان اشکانی را تحت تأثیر قرار داد؟ یافتهها نشان میدهد که نظام خانواده اشکانی مبتنی بر اقتدار مطلق مردان بود و زنان اغلب بهعنوان ابزاری در مبادلات سیاسی و اقتصادی نقش داشتند. الگوهای ازدواجی مانند «خویدوده» (ازدواج درون خویشاوندی) و چندهمسری در میان اشراف برای حفظ منافع طبقاتی رواج داشت، درحالیکه قوانین طلاق یکسویه و به نفع مردان تنظیمشده بود. بااینحال، شواهدی از مقاومتهای زنان در برابر این ساختارها، ازجمله تلاش برای ازدواج مستقل یا جدایی از همسران، نشاندهنده عاملیت آنان در مواجهه با محدودیتهای حقوقی است. این پژوهش تأکید دارد که علیرغم سلطه هنجارهای مردسالارانه، ردپای مقاومت زنان اشکانی را میتوان در تاریخ مشاهده کرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اشکانیان؛ فمینیسم تاریخی؛ ازدواج؛ طلاق؛ مردسالاری؛ خدوود؛ چندهمسری | ||
| مراجع | ||
|
ارداویراف نامه، (1372) ترجمه دکتر عبدالرحیم عفیفی، تهران، انتشارات توس.
اعتمادالسلطنه، محمد حسنخان، (1371) تاریخ اشکانیان، تهران، انتشارات اطلس.
افهمی، رضا، فربود، فریناز، فتحی، لیدا، (1390): طراحی پوشاک ایران در دوران اشکانیان (پارتیان) (مطالعه بر روی الگو، برش و دوخت لباسها)، مجله علمی و پژوهشی نگره، دوره 17/ سال ششم، صص 31 45.
اوستا، (1371) ترجمه و پژوهش جلیل دوستخواه، تهران، انتشارات مروارید.
اولبریخت، مارکیوت، (1402) برآمدن اشکانیان: تلاقی یونانیمآبی با تاریخ ایران و آسیای میانه، ترجمه محمدابراهیم محجوب، تهران، نشر ماهی.
ایرانی، دینشاه، (1361) اخلاق ایران باستان، تهران، سازمان انتشارات فروهر.
بروسیوس، ماریا، (1389) ایرانیان باستان، ترجمهمانی صالحی علامه، تهران، نشر ثالث.
بویس، مری، (1386) زردشتیان، باورها و آداب دینی آنها، ترجمه عسگر بهرامی، تهران، انتشارات ققنوس.
بیانی، شیرین، (1380) دین و دولت در عهد ساسانی و چند مقاله دیگر، تهران، نشر جامی.
پیرنیا، حسن (مشیرالدوله) (1369) ایران باستان، جلد 3، چاپ 4، تهران، انتشارات سعید نو.
تنسر، (1354) نامهی تنسر به گشنسب، ترجمه ابن اسفندیار، به تصحیح مجتبی مینوی، بی جا، انتشارات خوارزمی.
جنیدی، فریدون، (1389) حقوق جهان در ایران باستان، بی جا، نشر بلخ.
خدادادیان، اردشیر، (1380) تاریخ ایران باستان، جلد 5، تهران، نشر بهدید.
خزاعی، ضیاء، فرهادی، محمد، (1397): تحلیل نظریه وحدت هگل و سیاست قومی در سلسله ساسانی، پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام، دوره 23/ سال 12، صص 235-256.
دوبواز، نیلسون کارل، (1396) تاریخ سیاسی پارت، ترجمه علی اصغر حکمت، چاپ پنجم، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی.
دیاکونوف، ایگور میخایلوویچ، (1378) اشکانیان، ترجمه کریم کشاورز، تهران، نشر پیام.
رجبی، پرویز، (1386) تاریخ ایران در دوره سلوکیان و اشکانیان، چاپ سوم، تهران، انتشارات دانشگاه پیام نور.
رضایی، عبدالعظیم، (1380) اصل و نسب و دینهای ایرانیان باستان، چاپ پنجم، تهران، انتشارات در.
زرینکوب، روزبه، و ملکی، محمد، (1396): جایگاه اشکانیان ارمنستان در روابط شاهنشاهی ساسانی با امپراتوری روم در سدۀ سوم میلادی، مجله پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام، دوره 20 / سال 11، صص 51-80.
زرینکوب، عبدالحسین، (1374) روزگاران ایران، جلد اول، چاپ اول، تهران، انتشارات سخن.
سلطانی ولوکلایی، فاطمه، (1388) ازدواج در ایران باستان و بازتاب آن در آثار منظوم فارسی، تهران، نشر فارس.
شارپ، رلف نارمن، (1388) فرمانهای شاهنشاهان هخامنشی، چاپ سوم، شیراز، نشر پازینه.
شیپمان، کلاوس، (1398) مبانی تاریخ پارتیان، ترجمه هوشنگ صادقی، تهران، موسسه نشر فرزان روز.
طیبی، نگار، (1392) ازدواج در ایران باستان، بی جا، انتشارات تارنمای تاریخ فا.
علوی، هدایت الله، (1380) زن در ایران باستان، تهران، نشر هیرمند.
فراهانی، زهره، خزائی، مریم، (1390) سلسله شاهنشاهی اشکانیان، تهران، نشر کاکتوس.
فرای، ریچارد نلسون، (1388) تاریخ باستانی ایران، ترجمه مسعود رجبنیا، چاپ چهارم، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
فن گوتشمید، آلفرد، (1379) تاریخ ایران و ممالک همجوار آن از زمان اسکندر تا انقراض اشکانیان، ترجمه کیکاووس جهانداری، چاپ سوم، انتشارات ققنوس با همکاری شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
فیروز مندی، بهمن، و خان مرادی، مژگان، (1393): درآمدی بر شناخت زنان ایران در عصر اشکانی، 1393 فصلنامه زن در فرهنگ و هنر (پژوهش زنان)، دوره 2/ سال ششم، صص 249-264.
کالج، مالکوم، (1391) اشکانیان (پارتیان)،ترجمه مسعود رجبنیا، چاپ پنجم، تهران، انتشارات هیرمند.
کریستن سن، آرتور، (1376) ایران در زمان ساسانیان، ترجمه رشید یاسمی، تهران، انتشارات ابن سینا.
گرانتوسکی، ادوین، (1400) تاریخ ایران از زمان باستان تا امروز، ترجمه کیخسرو کشاورزی، تهران، نشر مروارید.
گرگانی، فخرالدین اسعد، (1398) منظومه ویس و رامین، تهران، انتشارات هیرمند.
گیرشمن، رومن، (1395) ایران از آغاز تا اسلام، ترجمه دکتر محمد معین، چاپ چهارم، بیجا، انتشارات نگاه.
مزداپور، کتایون، (1373) زن در آیین زردشتی، حیات اجتماعی زن در تاریخ ایران، دفتر اول، تهران، نشر نوید.
مظاهری، علی اکبر، (1377) خانواده ایرانی در روزگار پیش از اسلام، چاپ دوم، تهران، نشر قطره.
محمدپور، احمد، (1390) روش تحقیق کیفی: ضد روش، ، چاپ اول، تهران، نشر جامعهشناسان.
محمدی فر، یعقوب، (1387) باستانشناسی و هنر اشکانی، تهران، انتشارات سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
مشکور، محمدجواد، رجبنیا، مسعود، (1374) تاریخ سیاسی و اجتماعی اشکانیان (پارتیان یا پهلویان قدیم) چاپ سوم، تهران، انتشارات دنیای کتاب.
میر سعیدی، نادر، (1389) سلوکیان و اشکانیان، تهران، انتشارات ققنوس.
هوار، کلمان، (1384) ایران و تمدن ایرانی، ترجمه حسن انوشه، چاپ چهارم، تهران، انتشارات امیرکبیر.
وندیداد، (1384) ترجمه به فارسی توسط دکتر موسی جوان از روی متن ترجمهشده از پهلوی به فرانسوی توسط جیمز دارمستتر، چاپ دوم، انتشارات دنیای کتاب.
ویزهوفر، یوزف، (1377) ایران باستان (از 550 پیش از میلاد تا 650 پس از میلاد) ترجمه مرتضی ثاقبفر، تهران، انتشارات ققنوس.
یارشاطر، احسان و دیگر نویسندگان، (1373) مقاله باورهای عامیانه و جهان نگری ایرانیان مندرج در کتاب تاریخ ایران پژوهش دانشگاه کمبریج، جلد سوم قسمت اول از سلوکیان تا فروپاشی دولت ساسانیان، ترجمه حسن انوشه، چاپ دوم، تهران، انتشارات امیرکبیر.
یارشاطر، احسان و دیگر نویسندگان، (1381) مقاله جامعه و قانون ایرانی مندرج در کتاب تاریخ ایران پژوهش دانشگاه کمبریج، جلد سوم قسمت دوم از سلوکیان تا فروپاشی دولت ساسانیان، ترجمه حسن انوشه، چاپ سوم، تهران، انتشارات امیرکبیر.
Alcoff, L. Potter, E, (1993) Feminist Epistemologies, New York: Routledge.
Macuch, M, (1985) Die Zeitehe im sasanidischen Recht – ein Vorläufer der šīʿitischen mutʿa-Ehe in Iran Archäologische Mitteilungen aus Iran, 18, 187–203.
Macuch, M, (1991) Inzest im vorislamischen Iran, Archäologische Mitteilungen aus Iran, 24, 141–154. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 415 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 172 |
||