پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 834 |
| تعداد مقالات | 8,015 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,853,770 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,587,203 |
واکاوی عوامل خانوادگی مؤثر بر فقر شهری با استفاده از مدل معادلات ساختاری (نمونۀ موردی: پلدختر لرستان) | ||
| جغرافیا و آمایش شهری منطقهای | ||
| مقاله 1، دوره 15، شماره 57، آذر 1404، صفحه 1-28 اصل مقاله (1.17 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/gaij.2025.52438.3295 | ||
| نویسندگان | ||
| صادق الهیاری* 1؛ علی شکور2 | ||
| 1استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران | ||
| 2استاد گروه جغرافیا، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران. | ||
| چکیده | ||
| خانوارهای شهری پلدختر همانند سایر شهرهای متوسط و کوچکاندام کشور که رویة کشاورزی دارند، با مسائلی چون: بیکاری، فقدان نوآوری و فنآوریهای، پایینبودن درآمد، عدم پایداری اشتغال و فقدان انگیزه برای زندگی مواجه هستند که این مسائل زمینهساز مشکلات زیادی برای خانوارهای این نوع شهرها شده و باعث بروز نابسامانیهایی چون مهاجرت و مهمتر از همه افزایش فقر آنها شده است. در این زمینه مجموعه عوامل و سرمایههای خانوادگی بر فرصتهای معیشتی و یا بر فقر آنها تأثیرگذار است. شناسایی نوع عامل راهحل مفیدی برای برنامهریزان توسعة شهری و کاهش فقر میباشد. در پژوهش حاضر به شناسایی عوامل و سرمایههای خانوادگی مؤثر فقر شهری پلدختر پرداخته شد. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش بهصورت توصیفی-تحلیلی است. جامعة آماری، خانوارهای شهری پلدختر است که با استفاده از نمونهگیری سهمیهای و تصادفی ساده 380 خانوار انتخاب شد. برای گردآوری دادهها با توجه به مدلها و اهداف از پرسشنامه و سؤالات کمّی (طیف لیکرت) استفاده شد. برای تجزیهوتحلیل دادهها و شناسایی عوامل خانوادگی از معادلات ساختاری (SEM) در نرمافزار «Amos» استفاده گردید. جهت شناسایی راهکارهای کاهش فقر نیز از روشهای کیفی مانند مصاحبه استفاده شد. نتایج پژوهش نشانداد که عوامل اقتصادی/مالی با ضریب تأثیر 68/0، فیزیکی با ضریب 32/0، اجتماعی با ضریب تأثیر 11/0 و سرمایة انسانی با ضریب تأثیر 05/0 بیشترین تأثیر را بر فقر شهری داشته است. نتایج طرح در زمینة راهکارهای کاهش فقر نشانداد که ایجاد فرصتهای شغلی انعطافپذیر خانوادگی، سرمایهگذاری در محلات و مناطق محروم شهری، ارتقای آموزش و مهارتآموزی افراد فقیر شهری، حمایت از اقلیتها، مهاجران و افراد فقیر (آموزش و خدمات)، مشارکتدادن ساکنان محلههای فقیرنشین در تصمیمگیریهای شهری، مبارزه با فساد و توزیع عادلانه منابع عمومی، بهسازی سکونتگاههای فقیر و غیررسمی و گسترش و توسعة حملونقل عمومی رایگان مهمترین اقدامات کاهش فقر شهری در شهر پلدختر میباشد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| فقر؛ نابرابری منطقهای؛ سرمایة خانوادگی؛ توسعة شهری؛ شهر پلدختر | ||
| مراجع | ||
|
ارشدی، علی؛ کریمی، عبدالعلی. (1392). بررسی وضعیت فقر مطلق در ایران در سالهای برنامة اول تا چهارم توسعه، فصلنامه سیاستهای راهبردی و کلان، (1): 35- 64.DOI: 10.30507/jmsp.2013.3268
اسفندیاری، ساسان؛ نبیئیان، صدیقه. (1397). بررسی تأثیر فقر بر مهاجرت از روستا به شهر در ایران، فصلنامة اقتصاد کشاورزی و توسعه، 26 (101): 1- 27. https://doi.org/10.30490/aead.2018.65197
اوین، الس؛ میلر، اس. ام؛ عبدالصمد، سید. (1381). چشمانداز جهانی فقر، کتاب راهنمای پژوهشهای بینالمللی فقر، ترجمه ایزدی، پیروز و نوشمند، محمد اسماعیل، تهران: ارغنون.
باباییسمیرمی، محمدرضا؛ احسانفر، محمدحسین؛ بگنجی، راضیه. (1402). عوامل مؤثر بر فقر شهری در محلههایحاشیهنشین شهری (مطالعة موردی: گنبدکاووس). پژوهشهای جغرافیای اقتصادی، 4(11)، 1-17. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.27173747.1402.4.11.1.3
بمانیان، محمدرضا؛ رضاییراد، هادی؛ منصور رضایی، مجید. (1390). ارزیابی خصیصههای اقتصادی در شناسایی گسترههای فقر شهری با استفاده از رویکردهای Delphi و AHP (مطالعة موردی: شهر کاشمر)، فصلنامه مدیریت شهری، 5 (2): 153- 166.
پاپلییزدی، محمدحسین؛ ابراهیمی، محمدامیر (1391). نظریههای توسعة روستایی، تهران، انتشارات سمت، چاپ هفتم.
حسن زاده, علی . (1379). بررسی عوامل موثر بر فقر ؛ مطالعه موردی ایران. پژوهشهای اقتصادی ایران، شماره 4 و 5(بهار و تابستان)), 130-184.
خداداد، مهدی (1398). تحلیلی بر اثرات فقر بر تخریب محیطزیست در سکونتگاههای روستایی، مجله علوم جغرافیایی، 30: 120- 135. https://sanad.iau.ir/Journal/geographic/Article/919128
زیبایی، منصور؛ شوشتریان، آشان. (1386). بررسی پویایی فقر در ایران با استفاده از دادههای مرکب خانوارهای روستایی و شهری، فصلنامه پژوهشهای اقتصادی ایران، 9 (32): 55- 84.https://ijer.atu.ac.ir/article_3625.html
شکویی، حسین (1378). جغرافیا و برنامهریزی، مجموعهمقالات همایش پژوهشها و قابلیتهای علم جغرافیا در عرصه سازندگی15– 16 مهرماه 1376، موسسة جغرافیای دانشگاه تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 245 – 257.
صامتی، مجید؛ کرمی، علیرضا (1383). بررسی تأثیر هزینههای دولتی در بخش کشاورزی بر کاهش فقر روستایی در کشور، مجله تحقیقات اقتصادی، 39 (4): 213- 234. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.00398969.1383.39.4.8.3
صمدی، علیرضا؛ اربابیسبزوایی، ازاده؛ جودکی، حمیدرضا؛ عضدی، امیر؛ ادیبی، طوبی؛ سعدینژاد، فاطمه (1403). خوانش پیشرانهای مؤثر بر کاهش فقر شهری در بافتهای تاریخی با تأکید بر رویکرد توانمندسازی؛ مورد پژوهی: بافت تاریخی شهر یزد. فصلنامه چشم انداز شهرهای آینده.۵ (۳)، ۹۹-۱۱۵. http://jvfc.ir/article-1-260-fa.html
طولابینژاد، مهرشاد؛ بذرافشان، جواد؛ قنبری، سیروس (1397). تبیین محرومیت روستایی بر اساس شاخصهای منطقهای مورد: شهرستان پلدختر . اقتصاد فضا و توسعة روستایی. ۷ (۲۴)، ۱۸۵-۲۱۰ http://doi.jvfc.ir/article-21-3305-fa.html
غضنفری اقدم؛ کمال، میلا علمی، زهرا (1397). عوامل مؤثر بر شکلگیری طبقات فقیر در ایران (رویکرد دادههای شبهتابلویی)، نشریة علمی سیاستگذاری اقتصادی، 11 (21): 25- 53. https://doi.org/10.22034/epj.2019.1439
فطرس، محمدحسن؛ شهبازی، فاطمه (1394). بررسی وضعیت فقر و نابرابری در مناطق شهری و روستایی ایران طی سالهای پیش و پس از اجرای قانون هدفمندی یارانههای نقدی (1381- 1391)، فصلنامه سیاستهای مالی و اقتصادی، 3 (9): 7- 36 .http://qjfep.ir/article-1-170-fa.html
قربانی، رسول؛ دهدهزاده سیلابی، پروین (1400). تحلیل فضایی الگوی فقر شهری با تأکید بر شاخصهای اجتماعی و عوامل مؤثر بر سازمانیابی آن؛ مطالعة موردی: (شهر اردبیل). جغرافیای اجتماعی شهری، 8(2)، 107-87.DOI: 10.22103/JUSG.2021.2048
گودرزی، مجید؛ مرادی، هوشنگ (1401). بررسی و تحلیل عوامل مؤثر بر پدیدۀ فقر شهری در کلانشهر اهواز. جغرافیای اجتماعی شهری، 9(2)، 47-64.https://doi.org/10.22103/JUSG.2022.2074
محمدییگانه، بهروز؛ چراغی، مهدی؛ یزدانی، زهرا (1393). تحلیلعوامل مؤثر بر توزیع فضایی فقر در نواحی روستایی، با تأکید بر ویژگیهای اقتصادی- اجتماعی،مورد شناسی؛ دهستان محمودآباد، شهرستان شاهیندژ، جغرافیا و آمایش شهری منطقهای، 5 (13): 83- 96.
https://doi.org/10.22111/gaij.2014.1775
محمودی، وحید؛ صمیمیفر، سیدقاسم (۱۳۸۴). فقر قابلیتی، مجله رفاه اجتماعی، ۴ (۱۷): ۵- ۲۷. http://refahj.uswr.ac.ir/article-1-2112-fa.html
میریآشتیانی، الهام (1390). مقدمهای بر آسیبشناسی مسائل اجتماعی ایران، تهران: انتشارات فرهنگ.
نیازی، محسن؛ عشایری، طاها؛ سعادتی، موسی، منتظریخوش، حسن؛ عمرانینژاد، فاطمه (1396). ﺗﺒﯿﯿﻦ ﺟﺎﻣﻌﻪﺷﻨﺎﺧﺘﯽ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻓﻘﺮ روﺳﺘﺎﯾﯽ: ﻣﻄﺎﻟﻌﻪای در ﺑﺎب روﺳﺘﺎﻫﺎی اﺳﺘﺎن اردﺑﯿﻞ، مسائل اجتماعی ایران، 8 (1): 167- 188.http://jspi.khu.ac.ir/article-1-2730-fa.html
Adeleke, R., Alabede, O., Joel, M., & Ashibuogwu, E. (2023). Exploring the geographical variations and influencing factors of poverty in Nigeria. Regional Science Policy & Practice, 15(6), 1182-1198.https://doi.org/10.1111/rsp3.12621
Ahmed, A., Asabere, S. B., Adams, E. A., & Abubakari, Z. (2023). Patterns and determinants of multidimensional poverty in secondary cities: Implications for urban sustainability in African cities. Habitat International, 134, 1027- 1035 .https://doi.org/10.1016/j.habitatint.2023.102775.
Ahmed, S. A. Diffenbaugh, N. S. &Hertel, T. W. (2009), Climate volatility deepens poverty vulnerability in developing countries: Environmental Research Letters, 4. http://dx.doi.org/10.1016/j.habitatint.2023.102775
Asian Economic News. (2007), Agricultural Investment Needed to Halve Poverty says World Bank: http: //findarticles.com, October.
Benevenuto, R. and Caulfield, B. (2020), Measuring access to urban centres in rural Northeast Brazil A spatial accessibility poverty index:Journal of Transport Geography, 82: 1- 15. https://doi.org/10.1016/j.jtrangeo.2019.102553
Berchoux, T. Watmough, G. R. Johnson, F. A. Hutton, C. W. Atkinson, P. M. (2020), Collective influence of household and community capitals on agricultural employment as a measure of rural poverty in the Mahanadi Delta, India, KunglVetenskapsAkademien, 49: 381- 298. http://dx.doi.org/10.1007/s13280-019-01150-9.
Berthoud, R. and Bryan, M. (2011), Income deprivation and poverty A longitudinal analysis: Journal of Social Policy, 40: 135- 156. https://doi.org/10.1017/S0047279410000504
Bessell, S. (2015), the individual deprivation measure Measuring poverty as if gender and inequality matter Gender and Development, 23: 223- 240. https://doi.org/10.1080/13552074.2015.1053213
Bonfiglioli, A. (2007), Food and the poor United Nation Capital Fund New York.
Chzhen, Y. and Ferrone, L. (2017), Multidimensional Child Deprivation and Poverty Measurement Case Study of Bosnia and Herzegovina: Social Indicators Research, 131 (3): 999- 1014. DOI: 10.1007/s11205-016-1291-8
De Sherbinin, A. VanWey, L. K. McSweeney, K. Aggarwal, R. Barbieri, A. Henry, S. Hunter, L. M. Twine, W. and Walkeri, R. (2008), Rural household demographics livelihoods and the environment: Global Environmental Change, 18 (1): 38- 53. https://doi.org/10.1016/j.gloenvcha.2007.05.005
Dunford, M. Gao, B. and Li, W. (2020), Who where and why? Characterizing China’s rural and residual rural poverty population: Area Development and Policy, 5: 89- 118. http://dx.doi.org/10.1080/23792949.2019.1571425
Elshater, A., & Abusaada, H. (2025). Poverty-free urbanism: six qualitative normative factors and 36 procedures for measuring urban poverty from a deprivation perspective. Open House International, 50(2), 392-414.http://dx.doi.org/10.1108/OHI-04-2024-0152.
Finan, F. Sadoulet, E. & De Janvry. A. (2005), Measuring the poverty reduction potential of land in rural Mexico: Journal of Development Economics, 77 (1): 27- 51 .https://doi.org/10.1016/j.jdeveco.2004.02.004.
Fu, M. Exeter, D. J. and Anderson, A. (2015), The politics of relative deprivation A transdisciplinary social justice perspective: Social Science and Medicine, 133: 223- 232. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2014.12.024
Gachanja, J., & Yang, T. (2025). The built environment and multidimensional poverty: exploring accessibility as a mediator of spatial opportunity. Habitat International, 160, 1034-1042. https://doi.org/10.1016/j.habitatint.2025.103402
Gregory, D. Johnston, R. Pratt, G. Watts, M. and Whatmore, S. (2009), The dictionary of Human Geography 5th Edition: A John Wiley & Sons Ltd Publication.
Jiao, X. Pouliot, M. ZenaWalelign, S. (2017), Livelihood Strategies and Dynamics in Rural Cambodia: World Development, 97 (1): 266- 278. https://doi.org/10.1016/j.worlddev.2017.04.019
Kefayat, E., & Thill, J. C. (2025). Urban Street Network Configuration and Property Crime: An Empirical Multivariate Case Study. ISPRS International Journal of Geo-Information, 14(5), 200- 212. http://dx.doi.org/10.3390/ijgi14050200
Kumar, M. (2010), Poverty and Culture of Daily Life Psychology Developing Societies, 22: 331. https://doi.org/10.1177/097133361002200205
Liu, Y. Amin, A. FaizRasool, S. and Uz Zaman, Q. (2020), The Role of Agriculture and Foreign Remittances in Mitigating Rural Poverty Empirical Evidence from Pakistan Risk ManagHealthc Policy, 13: 13- 26.
Reid, P. and Robson, B. (2007), Understanding health inequities Hauora Maori Standards of Health IV a Study of the Years 2000–2005 (Chapter 1): TeRopu Rangahau Hauora aEru Pomare, Wellington.
Runciman, W. G. (1966), Relative Deprivation and Social Justice a Study of Attitudes to Social Inequality in Twentieth-century England Routledge and Kegan Paul: London. https://doi.org/10.2307/589189
Scoones, I. (2015), Sustainable livelihoods and rural development Practical Action Publishing.
Shenelle, L. J. Desai, S. A. Mutsaa, E. and Lottering, R. T. (2019), A comparative study of community perceptions regarding the role of roads as a poverty alleviation strategy in rural areas: Journal of Rural Studies, 71: 73- 84. https://doi.org/10.1016/j.jrurstud.2019.09.001
Singh, J., Batra, G. S., & Chatrath, S. K. (2025). Digital Capabilities for Urban Poverty Alleviation: Integrating E-Payment Awareness and Credit Utilization Patterns in Indian Slums. Available at SSRN 5223860. http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.5223860
Singh, R. and Sarkar, S. (2015), Children’s experience of multidimensional deprivation Relationship with household monetary poverty: The Quarterly Review of Economics and Finance, 56: 43- 56. https://dx.doi.org/10.2139/ssrn.5223860.
Srinivasan, T. N. (2000), Poverty and under nutrition in South Asia: Food Policy, 25 (3): 231-378. https://doi.org/10.1016/S0306-9192(00)00006-3
Torre, A. and Wallet, F. (2016). Regional Development in Rural Areas Analytical Tools and Public Policies: Springer imprint is published by Springer Nature Switzerland.
Turner, B. L. Kasperson, R. E. Matson, P. A. McCarthy, J. (2003), A framework for vulnerability analysis in sustainability science Proc: National Academy of Sciences of the United States of America, 100 (14): 8074- 8079 .https://doi.org/10.1073/pnas.1231335100.
Vilar-Compte, M., Burrola-Méndez, S., Lozano, A., Ferré-Eguiluz, I. (2021). Urban poverty and nutrition challenges associated with accessibility to a healthy diet: a global systematic literature review. International journal for equity in health, 20, 1-19. https://doi.org/10.1186/s12939-020-01330-0
Wan, C. and Su, S. (2017), China is social deprivation Measurement spatiotemporal pattern and urban applications, Habitat International, 62: 22- 42. https://doi.org/10.1016/j.habitatint.2017.02.007
Warf, B. (2006), Encyclopedia of human geography: Sage Publication USA. https://doi.org/10.4135/9781412952422
Witherick, M. Ross, S. and Small, J. (2001), A Modern Dictionary of Geography: Oxford University Press.
Zarazua, M. (2017), Poverty and Wellbeing Impacts of Microfinance: What Do We Know? https://dx.doi.org/10.2139/ssrn.3076781
Zhou, Y. Gua, Y. Liu, Y. (2020), Health, income and poverty evidence from China’s rural household survey, International Journal for Equity in Health, 19: 2- 12. https://doi.org/10.1186/s12939-020-1121-0 | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 349 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 133 |
||