پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 834 |
| تعداد مقالات | 8,015 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,852,496 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,586,520 |
بررسی و تحلیل فضایی عملکرد اقتصادی مناطق آزاد در ایران | ||
| مجله جغرافیا و توسعه | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 04 آبان 1404 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/gdij.2025.53407.3786 | ||
| نویسنده | ||
| علی ولیقلی زاده* | ||
| گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران | ||
| چکیده | ||
| این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی، عملکرد اقتصادی مناطق آزاد تجاری-صنعتی ایران را طی سالهای 1392 تا 1399 بررسی کرده است. هدف، ارزیابی و تحلیل فضایی عملکرد اقتصادی این مناطق در حوزههای کلیدی تجارت خارجی، سرمایهگذاری، اشتغالزایی، ترانزیت خارجی، گردشگری و عمران - محرومیتزدایی مرزی با تأکید بر تفاوتهای ساختاری ناشی از موقعیت جغرافیایی و عوامل سیاسی-اقتصادی و ژئوپلیتیکی است. تحلیل فضایی با ارائه یک دیدگاه کلنگر، به شناسایی نابرابریهای فضایی در توزیع منابع، سرمایهگذاری و فرصتهای اقتصادی مناطق آزاد کمک میکند. همچنین، از منظر روششناختی، تحلیل فضایی با تلفیق دادههای کمی و کیفی (مانند تحلیل موقعیت جغرافیایی)، امکان تفسیر جامع و دقیق از عملکرد مناطق را فراهم میسازد. نتایج پژوهش بیانگر نابرابری فضایی در عملکرد مناطق است که این موضوع با دسترسی به بازارهای بینالمللی، کیفیت زیرساختها و محدودیتهای سیاسی-اقتصادی ارتباط مستقیمی دارد. در این بین، مناطق شمالی به دلیل دسترسی به بازارهای اوراسیایی و مسیرهای زمینی و بندری کمریسکتر، در تجارت خارجی، سرمایهگذاری خارجی و ترانزیت خارجی پیشرو هستند، در حالی که مناطق جنوبی نیز در حوزه واردات، سرمایهگذاری داخلی و هزینههای عمرانی غالب هستند، اما از کسری تجاری و ضعف در ترانزیت خارجی رنج میبرند. در این تحلیل فضایی، از لحاظ رتبهبندی عملکرد اقتصادی، مناطق آزاد اروند، انزلی، ارس، کیش، ماکو، قشم و چابهار به ترتیب در رتبههای اول تا هفتم مناطق آزاد قرار دارند. برای ارتقای کارایی مناطق آزاد کشور، سیاستگذاریهای فضایی باید بر تقویت زیرساختهای بندری و ترانزیتی در مناطق آزاد، گسترش پیوندهای بینالمللی (داغام در اقتصاد جهانی) و تنوعبخشی به فعالیتهای اقتصادی متمرکز شود تا مناطق آزاد از نقش واسطهگری به مراکز تولیدی-صادراتی تبدیل شوند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مناطق آزاد ایران؛ تحلیل فضایی؛ تجارت خارجی؛ سرمایهگذاری؛ ترانزیت خارجی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 232 |
||