پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 834 |
| تعداد مقالات | 8,015 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,854,573 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,587,644 |
تحلیل فضایی کیفیت هوا و آلاینده های محیطی هوای کلانشهر تهران | ||
| مخاطرات محیط طبیعی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 13 آبان 1404 اصل مقاله (3.02 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jneh.2025.52985.2135 | ||
| نویسندگان | ||
| اباذر اسمعیلی محمودابادی1؛ علی اکبر شمسی پور* 2؛ حسین محمدی3 | ||
| 1دانشجوی دکتری آب و هواشناسی، دانشکده جغرافیای دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| 2دانشیار گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیای دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| 3استاد گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیای دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| کیفیت هوای کلانشهر تهران بهواسطهی انتشار آلایندهها از وسایل نقلیه، صنایع و فعالیتهای شهری در وضعیت نامطلوبی قرار دارد. در این پژوهش، دادههای ۲۰ ایستگاه سنجش آلودگی هوا طی یک دوره دهساله (۱۳۹۳ تا ۱۴۰۲) همراه با لایههای مکانی شامل کاربری اراضی، تراکم جمعیت، بافت فرسوده و شبکه راههای اصلی مورد استفاده قرار گرفت. میانگین سالانه پنج آلاینده اصلی (PM₂.₅، PM₁₀، CO، NO₂ و SO₂) محاسبه و الگوهای مکانی آنها با روش درونیابی وزنی عکس فاصله (IDW) در محیط GIS ترسیم شد. نتایج نشان داد که آلایندهی PM₂.₅ بیشترین سهم در افت کیفیت هوا را داشته و در ایستگاههای مناطق جنوبی و جنوبغربی مانند منطقه ۱۹ و شادآباد، میانگینهای سالانه بالاتر از ۱۰۰ میکروگرم بر مترمکعب ثبت شده است که بسیار بیش از حدود استاندارد سازمان جهانی بهداشت است. بهطور میانگین، بیش از ۶۵ درصد روزهای سال در ایستگاههای مختلف در شرایط «ناسالم برای گروههای حساس» یا بدتر قرار داشتهاند. بالاترین مقدار شاخص کیفیت هوا در ایستگاه شریف (میانگین سالانه ۱۰۱.۳) و پایینترین مقدار در ایستگاه اقدسیه (۷۰.۹) مشاهده شد. نتایج نشان میدهد که نواحی مرکزی و صنعتی تهران بیشترین ریسک آلودگی را دارند و ترکیب تراکم جمعیت، ترافیک سنگین و بافتهای فرسوده نقش تعیینکنندهای در شکلگیری این الگو داشته است. بر این اساس، کاهش آلودگی نیازمند مدیریت همزمان منابع متحرک، صنایع و بهبود ساختار کالبدی شهر است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| آلودگی هوا؛ آلاینده های شهری؛ تحلیل فضایی؛ شاخص کیفیت هوا؛ کلانشهر تهران | ||
| مراجع | ||
|
انصاری، مریم؛ احمدی، محمود و گودرزی، غلامرضا. (1401). تحلیل فضایی کیفیت هوای شهر تهران با تأکید بر ذرات معلق (PM10 و PM2.5). مخاطرات محیط طبیعی، 11(32)، 109-128. doi: 10.22111/jneh.2021.37338.1759
اسمعیلیمحمودآبادی، اباذر؛ شمسی پور، علی اکبر و محمدی، حسین. (1404). شناسایی و تحلیل روند زمانی - مکانی امواج گرمایی در شهر تهران. مدیریت مخاطرات محیطی، 12(1), 65-80. doi: 10.22059/jhsci.2025.389996.865
آفریده، فایزه؛ رامشت، محمد حسین و مورتین، گراهام. (1400). تحلیل زمانی- مکانی شاخص کیفیت هوای شهر تهران در دورة ده ساله. پژوهش های جغرافیای طبیعی 53(4), 447-463. doi:10.22059/jphgr.2021.324223.1007620
بازگیر، سعید، قدیری معصوم، مجتبی، شمسی پور، علی اکبر و سیدی سرنجیانه، شیوا (1394). تحلیل رابطۀ آلودگی هوای تهران با ترافیک و شرایط جو برای کاهش مخاطرات. مدیریت مخاطرات محیطی 2(1)، 35-49. doi:10.22059/jhsci.2015.53920
بازگیر، سعید؛ فیروزی، زهرا؛ شمسیپور، علی اکبر و مقبل، معصومه.(1398). تحلیل فضایی شرایط محیطی کشاورزی شهری در کلانشهر تهران(مطالعۀ موردی: منطقۀ 5). پژوهشهای جغرافیای برنامهریزی شهری، 7(1), 111-125. doi: 10.22059/jurbangeo.2019.262056.939
رنجبر، محسن و باهک، بتول. (1398). تغییرات زمانی و مکانی آلاینده های هوا با استفاده از GIS (مورد مطالعه: نیمه شمالی شهر تهران. جغرافیا، 17(60 )، 72-85.. https://sid.ir/paper/374509/fa
زیاری، کرامتاله، واحدیانبیکی، لیلا و پرنون، زیبا.(1391). تحلیلی بر بحران زیست محیطی و توزیع مکانی فضای سبز شهر تهران. مطالعات و پژوهشهای شهری و منطقهای (توقف انتشار) 4(14)، 101-114.
سلیمانی، فریبا، و ملک حسینی، عباس. (1400). پهنه بندی کیفیت هوای مناطق 22 گانه شهر تهران با استفاده از GIS و روش های زمین آمار. آمایش محیط، 14(52)، 19-44. Doi:20.1001.1.2676783.1400.14.52.2.6
شمسی پور، علی اکبر، اشرفی، الهام، علیخواه اصل، مرضیه و اشرفی، خسرو.(1394). مدلسازی الگوی پراکنش ذرات معلق در منطقۀ جنوب تهران (مطالعۀ موردی: کارخانۀ سیمان تهران) با مدل AERMOD . محیط شناسی، 4(41)، 799-814. doi:10.22059/jes.2016.57134
عیسیلو، علیاصغر و شاهمرادی، بهزاد و بهرامی، سیروان و آقامیری، معصومه سادات. (1390). آسیبپذیری فضایی و بحران آلودگی هوا در کلان شهر تهران، سومین همایش ملی عمران شهری، سنندج، https://civilica.com/doc/130030
کریمی منش، احسان و پهلوان، الهه، 1398، مطالعه روند آلودگی هوای شهر تهران طی سالهای 1386 الی 1397 و ارتباط آن با توسعه پایدار، دومین همایش ملی سرمایه اجتماعی و توسعه پایدار، قم،https://civilica.com/doc/974475
کورکی نژاد، محمدحسن، شمسیپور، علیکبر و حبیبی، کیومرث. (1402).دستورالعملهای برنامهریزی با نقشههای اقلیم شهری مطالعه موردی: شهر تهران. پژوهشهای جغرافیای برنامهریزی شهری، 3(11)، 1-20. doi: 10.22059/jurbangeo.2023.351363.1759
کهراری، پریسا؛ خالدی، شهریار؛ کیخسروی، قاسم و علوی، سید جلیل. (1404). بررسی اثرات آلایندههای جوی معیار و پارامترهای هواشناسی بر تغییر غلظت کربن سیاه در تهران و تبریز. مخاطرات محیط طبیعی. 14(43)، 35-58. doi: 10.22111/jneh.2024.47935.2028
گنجی، مسعود و آبروش، اکبر. (1397). یک مقیاس بهینه برای مقایسه آلودگی هوای شرق و غرب تهران. فصلنامه علوم محیطی، 2(16)، 101-110.
مهدیان ماهفروزی، مجتبی؛ شمسی پور، علی اکبر و عزیزی، قاسم.(1394). اثرات گسترش فضای سبز بر الگوی جزیرۀ گرمایی شهری (مطالعۀ موردی: بوستان ولایت). پژوهشهای جغرافیای برنامهریزی شهری، 3(1)، 85-99. doi: 10.22059/jurbangeo.2015.54441.
Bityukova, V. and Kasimov, N. (2012). Atmospheric pollution of Russia’s cities: Assessment of emissions and immissions based on statistical data, The Journal of Geofizika, Vol. 29, PP. 53- 67.
G.P. Bala, R.M. Rajnoveanu, E. Tudorache, R. Motisan, C. Oancea, Environ. Sci. Pollut. Res. 28, 19615–19628 (2021). Garg, S., Thakur, D., Singh, R., Rajor, A., & Dhir, A. (2019). Seasonal and spatial variation of particulate aerosols and carbonaceous species in PM2. 5 in the periphery of Chandigarh, India. MAPAN, 34(2), 217-224. Heidarinejad, Z., Kavosi, A., Mousapour, H., Daryabor, M. R., Radfard, M., & Abdolshahi, A. (2018). Data on the evaluation of AQI for different seasons in Kerman, Iran, 2015. Data in brief, 20, 1917. Hossein, M.A., Hoque, A. (2018) Variation of Ambient Air Quality Scenario in Chittagong City: A Case Study of Air Pollution, Journal of Civil, Construction and Environmental Engineering, 3(1): 10-16. DOI: 10.11648/j.jccee.20180301.13
Kumar P, Hama S, Nogueira T, Abbass RA, Brand VS, Andrade MF, Asfaw A, Aziz KH, Cao SJ, El-Gendy A, Islam S, Jeba F, Khare M, Mamuya SH, Martinez J, Meng MR, Morawska L, Muula AS, Shiva Nagendra SM, Ngowi AV, Omer K, Olaya Y, Osano P, Salam A. In-car particulate matter exposure across ten global cities. Sci Total Environ. 2021 Jan 1;750:141395. doi: 10.1016/j.scitotenv.2020.141395. Monoson A, Schott E, Ard K, Kilburg-Basnyat B, Tighe RM, Pannu S, Gowdy KM. 2023. Air Pollution and respiratory infections: the past, present, and future. Toxicol Sci. 192(1):3–14. doi:10.1093/toxsci/kfad003. Nasir, R., Meng, H., Ahmad, S. R., Waseem, L. A., Naqvi, S. A. A., Shahid, M., ... & Tariq, A. (2024). Towards sustainable transportation: A case study analysis of climate-responsive strategies in a developing nation. Case Studies in Thermal Engineering, 55, 104117. ourworldindata.org(2017). Qi G, Che J, Wang Z. (2023. Differential effects of urbanization on air pollution: Evidence from six Air pollutants in mainland China. Ecol Indic. 146(2):109924. doi:10.1016/j.ecolind.2023.109924. Saxena, V. (2025). Water quality, air pollution, and climate change: investigating the environmental impacts of industrialization and urbanization. Water, Air, & Soil Pollution, 236(2), 73. Shad, Roozbeh, Ashoori, H, and Afshari, N. (2007). Evaluation Of Optimum Methods For Predicting Pollution Concentration In GIS Environment, Faculty of Geodesy and Geomatics Eng. K.N.Toosi University of Technology. Verma, MK.; Patel, A.; Sahariah, BP. and Choudhari, JK. (2016). Computation of Air Quality Index for Major Cities of Chhattisgarh State. Environmental Claims Journal, 28(3): 195-205. Waheed, F., Ehsan, N., Nasir, R., Khan, W. A., Khokhar, M. F., Shahzad, L., ... & Uz Zaman, Q. (2025). Geo-spatial distribution of air pollutants in urban areas and its potential health risk analysis solutions. Urban Climate, 61, 102380. Wang Y, Yao L, Xu Y, Sun S, Li T. 2021. Potential heterogeneity in the relationship between Urbanization and air pollution from the perspective of urban agglomeration. J Clean Prod. 298:126822. doi:10.1016/j.jclepro.2021.126822. Wang, M., Kim, R. Y., Kohonen-Corish, M. R., Chen, H., Donovan, C., & Oliver, B. G. (2025). Particulate matter air pollution as a cause of lung cancer: epidemiological and experimental evidence. British Journal of Cancer, 1-11. Wen, X., Zhang, P., & Liu, D. (2018). Spatiotemporal variations and influencing factors analysis of PM2. 5 concentrations in Jilin Province, Northeast China. Chinese Geographical Science, 28(5), 810-822. https://doi.org/10.1007/s11769-018-0992-0. WHO, Billions of people still breathe unhealthy air: new WHO data, https://www.who. Int/news/item/04-04-2022-billions-of-people-still-breathe-unhealthy-air-new-who-data (2022). WHO. (2021), Pesticide residues in food - 2019: toxicological evaluations (Extra), Extra Joint Meeting of the FAO Panel of Experts on Pesticide Residues in Food and the Environment and the WHO Core Assessment Group on Pesticide Residues, Gatineau, Canada, 7–17 May 2019.
Zareba, M., Weglinska, E., & Danek, T. (2024). Air pollution seasons in urban moderate climate areas through big data analytics. Scientific Reports, 14(1), 3058. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 335 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 198 |
||