پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 864 |
| تعداد مقالات | 8,349 |
| تعداد مشاهده مقاله | 16,828,231 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 11,259,168 |
تحلیل مناظره با آلات بزم در ساقینامۀ فضولی بغدادی | ||
| پژوهشنامه ادب غنایی | ||
| مقاله 8، دوره 24، شماره 46، فروردین 1405، صفحه 133-148 اصل مقاله (1.32 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jllr.2025.48406.3246 | ||
| نویسندگان | ||
| سهند سلطاندوست1؛ مهدی کشاورز افشار* 2؛ امیرحسین داودوندی3 | ||
| 1دانشآموختۀ دکتری، گروه پژوهش هنر، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. | ||
| 2استادیار، گروه پژوهش هنر، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران(نویسنده مسئول) | ||
| 3دانشجوی دکتری، گروه تاریخ، دانشگاه تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| محمدبن سلیمان متخلص به فضولی شاعر شیعۀ سدۀ دهم هجری قمری است که اشعاری به زبانهای ترکی آذربایجانی و فارسی و عربی سروده. وی معاصر شاه طهماسب صفوی و سلطان مراد، حاکم عثمانی بوده است. اهمیت اصلی فضولی را در عرصۀ ادبیات ترکی قلمداد کردهاند. ساقینامۀ وی مشهور به ساقینامۀ هفت جام دربردارندۀ ۳۲۰ بیت و مشتمل است بر یک مقدمه و هفت بخش که مناظره با سازهای نی، دف، عود، طنبور، قانون و در آخر خودِ مطرب را دربرمیگیرد. این مقاله به روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانهای ساقینامه را به لحاظ مذهبی، ادبی و هنری بهویژه بررسی اصطلاحات مرتبط با موسیقی بررسی میکند. پرسش اصلی پژوهش آن است که موضعگیری مذهبی و اجتماعی نسبت به ساز و موسیقی در عصر صفوی چگونه در شخصیتبخشی به سازها در ساقینامۀ فضولی بازتاب یافته است. بلاتکلیفی شاعر در بیان رویکردش به آلات موسیقی و نحوۀ تأثیر افکار مذهبی وی دربارۀ موسیقی از نتایج تحلیل موضع کلی او در ساقینامه است. شاعر پس از سیصد بیت در وصف مجلس عیش و عشرت و محفل بزم و طرب، و آنهمه گفتارهای عارفانه با سازها که هریک آموزهای از قبیل وارستگی و ازخودگذشتگی دارند، از حرمت آلات سخن میگوید. | ||
| کلیدواژهها | ||
| فضولی بغدادی؛ ساقینامه؛ آلات موسیقی | ||
| مراجع | ||
|
افشار، صادقیبیگ. (1327). تذکرۀ مجمعالخواص (بهزبان ترکی چغتای). ترجمۀ عبدالرسول خیامپور. تبریز: چاپخانۀ اختر شمال.
براون، ادوارد. (1335). تاریخ ادبی ایران. چاپ دوم. تهران: کتابخانۀ ابنسینا.
حافظ، شمسالدین محمد. (1399). دیوان غزلیات حافظ. بهکوشش خلیل خطیبرهبر. تهران: صفیعلیشاه.
دانشپژوه، محمدتقی. (1390). فهرست آثار خطی در موسیقی (فارسی، عربی و ترکی). بهکوشش قدرتالله پیشنماززاده. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
رازی، امین احمد. (1378). تذکرۀ هفتاقلیم. تصحیح، تعلیقات و حواشی سیدمحمدرضا طاهری «حسرت». تهران: انتشارات سروش.
ریپکا، یان و دیگران. (1385). تاریخ ادبیات ایران؛ از دوران باستان تا قاجاریه. ترجمۀ عیسی شهابی. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
صبا، مولوی محمدمظفر حسین. (1343). تذکرۀ روز روشن. تصحیح و تحشیه محمدحسین رکنزادۀ آدمیّت. تهران: انتشارات کتابخانۀ رازی.
صفوی، سام میرزا. (1314). تحفۀ سامی. تصحیح و مقابله وحید دستگردی. تهران: مطبعۀ ارمغان.
فضولی، محمدبنسلیمان. (1374). دیوان فارسی فضولی (از شعراء و عرفاء قرن دهم هجری). تصحیح و حواشی حسیبه مازیاوغلی. تهران: انتشارات دوستان.
مدرستبریزی، محمدعلی. (1374). ریحانةالادب. چاپ چهارم. تهران: انتشارات خیّام.
مسعودیه، محمدتقی. (1391). فهرست نسخ خطی موسیقی ایرانی. بهکوشش قدسیه مسعودیه، ویراستار محمدتقی حسینی. تهران: پژوهشکدۀ هنر.
مشتاقمهر، رحمان؛ بافکر، سردار. (1395). «شاخصهای محتوایی و صوری ادبیات غنایی». پژوهشنامۀ ادب غنایی. 14(26)، تابستان. صص 203ـ183.
مهدیپور، محمد؛ میرزایانفر، لیلا. (1392). «مقایسه و تحلیل مضامین رندانه و قلندرانه و مغانه در غزلهای حافظ و فضولی». پژوهشنامۀ ادب غنایی. 11(21)، پاییز و زمستان. صص 200ـ181.
نصرآبادی اصفهانی، میرزامحمدطاهر. (1317). تذکرۀ نصرآبادی. تهران: چاپخانۀ ارمغان.
نفیسی، سعید. (1340). تاریخ نظم و نثر در ایران و در زبان فارسی (تا پایان قرن دهم هجری). تهران: کتابفروشی فروغی.
والۀ داغستانی، علیقلیخان. (1384). تذکرۀ ریاضالشعراء. مقدمه، تصحیح و تحقیق محسن ناجی نصرآبادی. تهران: انتشارات اساطیر. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 204 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 154 |
||