| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 834 |
| تعداد مقالات | 8,015 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,852,479 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,586,503 |
از زهد تا عشق؛ تحلیلی نو بر حکایت شیخ صنعان با رویکردی انتقادی به خوانشهای موجود | ||
| مطالعات ادیان و عرفان تطبیقی | ||
| مقاله 1، دوره 10، شماره 1، فروردین 1405، صفحه 1-21 اصل مقاله (415.23 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jrm.2025.51447.1267 | ||
| نویسندگان | ||
| لیلا یوسفی احراز1؛ سید ابوالقاسم حسینی ژرفا* 2 | ||
| 1دانشجوی دکتری، رشته حکمت هنرهای دینی ، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران. | ||
| 2نویسنده مسئول، دانشیار، عضو هیأت علمی: مؤسسه آموزش عالی هنر و اندیشه اسلامی، قم، ایران | ||
| چکیده | ||
| حکایت شیخ صنعان یکی از برجستهترین شاهکارهای ادبیات عرفانی فارسی بهشمار میرود که در آغاز منطقالطیر عطارنیشابوری جای گرفته است. این حکایت، با استفاده از ظرفیتهای نمادین و پیچیدگیهای معنایی عمیق، از دیرباز محل تأمل پژوهشگران زیادی بوده و تاکنون با رویکردهای مختلفی نظیر تحلیلهای نمادشناختی، استعاری، مفهومی و زبانی بررسی شدهاست. با این حال، جایگاه این حکایت در ساختار کلی منظومه منطقالطیر و روایت آن در خارج از وادی عشق، همچنان از مسائل تأملبرانگیز در مطالعات عرفانی به شمار میآید. پژوهش حاضر با واکاوی انتقادی برخی خوانشهای پیشین، تلاش دارد میزان انطباق این تفسیرها را با ساختار کلان منظومه منطقالطیر و با جهانبینی عرفانی عطار نیشابوری بسنجد و با توجه به آن، تحلیلی تازه از حکایت شیخ صنعان ارائه دهد. این پژوهش کوشیده است به پرسشهایی که در نقد مطالعات پیشین شکل گرفتهاند پاسخ دهد: چرا در تحلیلهای موجود جایگاه حکایت شیخ صنعان را در ساختار کلی منطقالطیر نادیده گرفتهاند؟ چه دلایلی موجب شده تا عطار، حکایتی با مضمون اصلی عشق را خارج از وادی عشق و در ابتدای منظومه روایت کند؟ آیا می توان با بازخوانی دوباره این حکایت، برداشت تازهای از مفهوم عشق و سلوک در عرفان عطار ارائه داد؟ این پژوهش با تمرکز بر تحلیل منابع و بررسی تطبیقی تحلیلهای پیشین، به صورت کتابخانهای و با شیوه توصیفی–تحلیلی و استنتاجی انجام شده است. یافتهها نشان میدهد که عشق شیخ صنعان به دختر ترسا نه از روی غفلت و انحراف از مسیر، بلکه ناشی از الهامی ربانی و حاصل تجلّی اراده الهی برای عبور از زهد به عشق و از آن به حقیقت است. نقش دختر ترسا، رؤیاها و خوکبانی، در این فرآیند بهمثابه رموزی از تجربههای ضروری در سلوک عارفانه تفسیر میشوند. از اینرو، این حکایت را میتوان تمثیلی عمیق از آزمونی روحی دانست که به فنای نفس، توحید و تعالی منتهی میشود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| عطارنیشابوری؛ منطقالطیر؛ شیخ صنعان؛ عرفان زاهدانه؛ عرفان عاشقانه | ||
| مراجع | ||
|
Ashrafzadeh, R. (1994). Tajalli-ye ramz va revāyat dar she‘r-e ‘Attār-e Neyshāburi [The manifestation of symbol and narrative in the poetry of Attar Neyshaburi]. Asatir, Tehran. (In Persian). Atash Sowda, M. A. (2012). A symbolic analysis of Sheikh San‘an. Bustān-e Adab, 4(2), 115–132. (In Persian). Attar of Nishapur, F. al-D. (1856). Mantiq al-Tayr [The Conference of the Birds] (K. Détassi, Ed.). Matba‘a-ye Khānevāda-ye Pādshāhān. (In Persian) Behrooz, A., & Aivazi, R. (1984). Divān-e Hāfez [The Divan of Hafez]. Amir Kabir Publishing, Tehran. (In Persian). Bertels, E. E. (1977). Tasawwuf va adabiyāt-e tasawwufi [Sufism and Sufi Literature] (S. Izadi, Trans.). Amir Kabir, Tehran. (Original work published 1977) (In Persian). Ghosheiri, A. K. (1995). Resāla-ye Qoshayriya [Qushayri’s Treatise on Sufism] (B. Z. Foruzanfar, Ed.). Elmi va Farhangi, Tehran. (In Persian). Ibn Arabi, M. (n.d.). Al-Futūḥāt al-Makkiyya [The Meccan Revelations] (Vol. 2, M. Khajavi, Trans.). Mowlā Publishing, Tehran. (In Persian). Lewisohn, L. (2005). Mirās-e tasawwuf [Heritage of Sufism] (Trans.). Nashr-e Markaz, Tehran. (In Persian). Mohseni, M. B., & Marandi, L. (2007). The manifestation of Sufi dreams in Rumi’s Masnavi. Erfān Studies Quarterly, 5(19), 175–178. (In Persian) Mortazavi, M. (2004). Maktab-e Hāfez: Introduction to Hafez Studies. Sotudeh Publishing, Tabriz. (In Persian). Pournamdarian, T. (2005). Dar sāye-ye āftāb [In the Shadow of the Sun]. Sokhan, Tehran. (In Persian). Qur’an al-Karim. (n.d.). (In Arabic). Sadri, J., & Samadi, Q. A. (n.d.). Tasawwuf dar maktab-e Khorāsān [Sufism in the Khorasan School]. Persian Literature Quarterly, Islamic Azad University of Mashhad. (In Persian). Salami, A. A. (2009). Tārikh al-Sūfiyya [History of the Sufis] (G. Mohajeri Zadeh, Trans.). Tāhuri, Tehran. (In Persian). Sarraj Tusi, A. N. (n.d.). Al-Luma‘ fi al-Tasawwuf [The Luminous Treatise on Sufism]. (In Persian). Shafiei Kadkani, M. R. (1999). Zabur-e Pārsi [The Persian Psalter]. Āgah, Tehran. (In Persian). Vahdani Far, O., & Entezāri, S. (2022). A conceptual metaphor analysis of love in the story of Sheikh San‘an. Erfān and Mythology Studies Quarterly, 18(68), 149–164. (In Persian). | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 322 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 306 |
||