پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 834 |
| تعداد مقالات | 8,015 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,852,483 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,586,508 |
نقش بحرانهای سیاسی و مذهبی خلافت فاطمی در صورتبندی انگارهی امامت اسماعیلیه، مطالعه موردی اثبات الامامه از احمد بن ابراهیم نیشابوری | ||
| نشریه پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام | ||
| مقاله 10، دوره 19، شماره 37، آبان 1404، صفحه 304-339 اصل مقاله (1.64 M) | ||
| نوع مقاله: علمی و پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jhr.2025.52328.3802 | ||
| نویسندگان | ||
| سعید موسوی سیانی* 1؛ بهادر قیم2؛ علی قاسمی1؛ عمادالدین نوروزی نیا3 | ||
| 1استادیار گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهیدچمران اهواز، اهواز، ایران | ||
| 2دانشیار گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهیدچمران اهواز، اهواز، ایران( | ||
| 3کارشناسی ارشد تاریخ اسلام، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران | ||
| چکیده | ||
| نظریهی امامت شیعیان برخلاف اهل سنت پیشینی است. با این وجود الزامات حکومتداری در مصر، تغییراتی در تفسیر خلافت فاطمی از مسألهی امامت ایجاد کرد. خلافت الحاکم بامرالله بزنگاهی است که سازمان دعوت اسماعیلی را به این گذار از نظریهپردازی پیشینی به تأمل پسینی در واقعیتهای سیاسی سوق داد. با عطف نظر به اهمیتی که این گذار در تاریخ تفکر شیعی دارد، مقاله درصدد پاسخ بدین پرسش برآمد که بحرانهای سیاسی و مذهبی خلافت الحاکم چه نقشی در صورتبندی انگارهیِ امامت اسماعیلیه ایفا کرد؟ رهیافت نگارندگان جهت پاسخ بدین پرسش مطالعهی موردی «اثبات الامامة» نیشابوری از چشمانداز بصیرتهای تاریخ انگاره است. کاربست این رهیافت ما را بدیننتیجه رهنمون مینماید که تغییرات افراطی سیاستهای الحاکم، تردیدهایی که القادربالله عباسی در نسب علوی فاطمیان ایجاد نمود و تضعیف مشروعیت فاطمیان تحتتأثیر باورهای غالیانه به اولوهیت الحاکم، بحرانهایی بود که نیشابوری را به بازپرداختی پسینی از انگارهی امامت اسماعیلیه واداشت. بدینترتیب، نیشابوری نهتنها از بایستگی امامت منصوص بهمعنای شیعیاش دفاع کرد، بلکه بر آن شد تا حامیان دولت فاطمی که تحت تأثیر رویهی حکومتداری الحاکم دچار تردید شده بودند را اقناع سازد. لذا سعی کرد تا مردم را در پرتو مفاهیمی همچون ضرورت اطاعت از امام خیرخواه به دامان خلافت فاطمی بازگرداند. به همینترتیب تلون مزاج سیاسی خلیفه را با استناد به الزامات حاکمیت بر مردمی که واجد روحیات متغیر و متفاوتی هستند توجیه نمود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| احمد بن ابراهیم نیشابوری؛ الحاکم بامرالله؛ انگارهی امامت؛ اسماعیلیه؛ بحرانهای خلافت فاطمی | ||
| مراجع | ||
|
ابن اثیر، عزاالدین(1385)، تاریخ کامل، جلد 13، ترجمه حمیدرضا آژیر، تهران، اساطیر.
ابن العماد حنبلی، شهاب الدین ابوالفلاح(1986)، شذرات الذهب فی اخبار من ذهب،ج 5، دمشق، دار ابن کثیر.
ابن جوزی، ابوالفرج عبدالرحمن(1992)، المنتظم فی تاریخ الامم و الملوک، جلد 15، تحقیق محمد عبدالقادر عطا و مصطفی عبدالقادر عطا، بیروت، دار الکتب العلمیة.
ابن خلدون، عبدالرحمن(1363) العبر، ج3، ترجمه عبدالمحمد آیتی، تهران، موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
ابن خلدون، عبدالرحمن(1393)، مقدمه، ج 1، ترجمه محمدپروین گنابادی، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی
ابن کثیر، ابوافدا اسماعیل بن عمر(1986)، البدایه و النهایه، ج 12، بیروت، دارالفکر.
ابوالحسن اشعری، علی بن اسماعیل(1980)، مقالات الاسلامین و اختلاف المصلین، تصحیح، هلموت ریتر، الجمعیة المستشرقین الالمانیه.
ابوحاتم رازی، احمد بن حمدان(1377)، اعلام النبوه، ترجمه سیدعلیاکبر واعظ موسوی ،تهران، مرکزفرهنگی و انتشاراتی منیر.
ابوحاتم رازی، احمد بن حمدان(2015)، کتاب الزینة، الجزء الاول، تحقیق سعید الغانمی، بیروت، منشورات الجمل.
ابومعالی محمد، محمدبن نعمت علوی فقیه بلخی(1376) بیان الادیان، بهتصحیح و همکاری: محمدتقی دانش پژوه و قدرتاله پیشنماززاده، تهران، انتشارات ادبی وتاریخی موقوفات دکتر محمود افشار یزدی.
الاشعری القمی، سعد بن عبدالله ابی خلف(1361)، المقالات و الفرق، تصحیح محمدجواد مشکور، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی.
آشتیانی، منوچهر(1383)، جامعهشناسی شناخت(مقدمات و کلیات)، تهران، انتشارات قطره.
بابایی سیاب، علی و جان احمدی، فاطمه(1397)، عوامل موثر بر جایگاه تاریخ نگاری در ادبیات اسماعیلیان از آغاز تا پایان قرن هفتم هجری، مجله پژوهش های تاریخی ایران و اسلام، سال دوازدهم، شماره 23.
جاناحمدی، فاطمه(1390)« حمیدالدین کرمانی و بازاندیشی تئوری امامت اسماعیلیه»، فصلنامه اندیشه نوین دینی، سال هفتم، شماره بیست وشش.
جاناحمدی، فاطمه(1390)«اندیشمند ایرانی حمیدالدین کرمانی و مدیریت بحران دربار فاطمیان»، جستاریهای تاریخی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال دوم، شماره اول.
چلونگر، محمدعلی(1390)، تاریخ فاطمیان و حمدانیان، تهران، سمت.
حسنی رازی، سیدمرتضی ابن داعی(1364)تبصره العوام فی المعرفه مقالات الانام، بهتصحیح: عباس اقبال، تهران، انتشارات اساطیر.
داعی حسنی رازی، سید مرتضی(1364)، تبصرة العوام فی معرفة مقالات الانام، تصحیح عباس اقبال آشتیانی، تهران، اساطیر.
الذهبی، شمس الدین محمد بن احد(1993)، تاریخ الاسلام و وفیات المشاهیر و الاعلام، تحقیق عمر عبدالسلام تدمری، بیروت، دار الکتاب العربی.
شهرستانی، محمد بن عبدالکریم(1993)، الملل و النحل، امیرعلی مهنا و علی حسن فاعور، بیروت، دارالمعرفة.
شهرستانی، ابوالفتوح محمد بن عبدالکریم(1362) توضیح الملل، ج1، ترجمه: مصطفی خالقداد هاشمی، تهران، انتشارات اقبال.
شیخمفید، محمد بن محمد بن نعمان(1388)، اوائل المقالات فی مذاهب و المختارات، ترجمه و تحقیق سجاد واعظی، تهران، نشر آذینه گل مهر.
عبدالقاهربغدادی، ابومنصور(1379) الفرق بین الفرق، ترجمه: محمدجواد مشکور، تهران، انتشارات اشراقی.
علمی دانشور،مهدی(1404)، واکاوی مفهوم امامت در اسماعیلیه،مبتنی بر مبانی کیهانشناسی آن، شیعهپژوهی، سال یازدهم، شماره بیست و هشت
فرمانیان، مهدی و هاشمی، ریحانه(1392)، نظریه امامت در اسماعیلیه، فصلنامه امامتپژوهی، سال سوم، شماره 10.
قاضی نعمان، ابوحنیفه(1372)، دعائم الاسلام، ترجمه عبدالله امیدوار، کابل، موسسه مطبوعاتی اسماعیلیان.
قبادیانی، ناصرخسرو (1397) وجه دین، بهتصحیح: غلامرضا اعوانی، تهران، انجمن فلسفه ایران.
کرمانی، احد حمیدالدین(1987)، مجموعة الرسائل الکرمانی، تحقق دکتر مصطفی غالب، بیروت، الموسسة الجامعیة الدراسات و النشر و التوزیع.
کرمانی، احمدابن حمیدالدین(1395) المصابیح فی اثبات الامامه، ترجمه: محمدحسین ساکت، تهران، نگاه معاصر.
کرمر،جوئل.ل(1375) احیای فرهنگی در عهدآل بویه (انسانگرایی در عصر رنسانس اسلامی)ترجمه: محمدسعید حنایی کاشانی، تهران، نشردانشگاهی.
کرون، پاتریشیا(1389)تاریخ اندیشههای سیاسی در اسلام، ترجمه: مسعود جعفری، تهران، انتشارات سخن.
گرامی، سیدمحمد هادی(1396)، مقدمهای بر تاریخنگاری انگارهای و اندیشهای، تهران، انتشارات دانشگاه امام صادق.
معزی، مریم(1390)، تاریخ حمدانیان و فاطمیان، تهران، انتشارات سمت.
ناشی اکبر، عبدالله بن محمد(1396)فرقههای اسلامی و مسئلهی امامت، ترجمه: علیرضا ایمانی، تهران، انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب.
نوبختی، حسن بن موسی(1400)، فرق الشیعة، ترجمه: محمدجواد مشکور، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی.
نوذری، حسینعلی(1375)، فلسفه تاریخ، روششناسی و تاریخنگاری. تهران، طرح نو.
نیشابوری، احمدابن ابراهیم (1391) اثبات الامامه(درجات فضیلت)، ترجمه: محمدحسین ساکت، تهران، نگاه معاصر.
واکر،پل.ای(1379) حمیدالدین کرمانی، تفکر اسماعیلی در دوره الحاکم بامرالله، ترجمه: فریدون بدرهای، تهران، فرزان روز.
همدانی، سمیه(1387) بین انقلاب و دولت( در مسیر تشکیل دولت فاطمی قاضی نعمان و توجیه مشروعیت حکومت فاطمیان)، ترجمه: فریدون بدرهای، تهران، فرزان روز. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 228 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 49 |
||