| تعداد نشریات | 28 |
| تعداد شمارهها | 871 |
| تعداد مقالات | 8,402 |
| تعداد مشاهده مقاله | 17,055,634 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 11,421,296 |
حکمرانی محلی و توانمندسازی زنان: تبیین ظرفیت نهادهای مدنی در سکونتگاههای حاشیهای شهر زاهدان | ||
| حکمرانی و توسعه | ||
| مقاله 7، دوره 6، شماره 2، مرداد 1405، صفحه 177-157 اصل مقاله (1.6 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jipaa.2025.52037.1050 | ||
| نویسندگان | ||
| الهام شیردل* 1؛ مرتضی مسرور علی نودهی1؛ مهسا ابرین2 | ||
| 1استادیار گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران | ||
| 2کارشناسی ارشد، گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران | ||
| چکیده | ||
| هدف: حکمرانی محلیِ اثربخش و فراگیر، بهویژه در سکونتگاههای حاشیهای، بر ظرفیت نهادهای محلی و مدنی برای ایجاد سازوکارهای مشارکتی، تسهیل دسترسی عادلانه به منابع و خدمات و تقویت عاملیت گروههای کمبرخوردار، از جمله زنان، استوار است. در این چارچوب، نهادها، تشکلها و انجمنهای مدنی بهعنوان بازیگران کلیدی حکمرانی محلی، با گسترش فرصتهای مشارکت، تقویت شبکههای اجتماعی و ارتقای ظرفیت کنش جمعی، میتوانند زمینه حضور مؤثر زنان در فرایندهای تصمیمگیری و توسعه محلی را فراهم آورند و به تقویت توانمندیهای فردی، اجتماعی و اقتصادی آنان در مناطق حاشیهای یاری رسانند. براین اساس، هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی تاثیر نهادهای مدنی در توانمندسازی زنان حاشیه شهر زاهدان است. در این تحقیق پنج نقش اصلی از سازمان های مدنی فعال در حوزه زنان، شامل ارائه خدمات حمایتی، آموزشی، بهداشتی و اشتغال زایی و اعتماد در توانمندسازی زنان مورد بررسی قرار می گیرد. روش پژوهش: روش تحقیق به صورت پیمایشی و ابزار گردآوری پرسشنامه محقق ساخته است. جامعه آماری مورد مطالعه زنان بالای ۱۵ سال محله شیرآباد زاهدان می باشد که خدمات را از طریق سازمانهای مردم نهاد فعال در سطح این محله دریافت میکردند. حجم نمونه از طریق فرمول کوکران ۳۶۶ نفر و با روش نمونه گیری خوشهای تعیین گردید. روایی پرسشنامه توسط خبرگان متخصص با روش صوری مورد تایید قرار گرفت. هر دو پرسشنامه نهادهای مدنی و توانمندسازی زنان و هر یک از ابعاد آن براساس ضریب آلفای کرونباخ از پایایی مطلوبی برخوردار هستند. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار spss 21 انجام گرفت. یافتهها: از بین مولفه های توانمندسازی زنان، براساس میانگین مولفه توانمندسازی فردی در سطح بالاتر و مولفه توانمندسازی اقتصادی در سطح متوسط و مولفه توانمندسازی اجتماعی در سطح کم قرار داشت. در بررسی همبستگی میان متغیر توانمندسازی زنان و متغیرهای مستقل تحقیق به ترتیب، بین متغیرهای اعتماد به نهادهای مدنی، خدمات اقتصادی، خدمات حمایتی، خدمات آموزشی، با توانمندسازی زنان بطور کل رابطه معناداری وجود دارد. بیشترین میزان همبستگی بین دو متغیر اعتماد به نهادهای مدنی با متغیر توانمندسازی زنان و کمترین همبستگی بین متغیر توانمندسازی زنان با متغیر خدمات بهداشتی بود که رابطه همبستگی معناداری بین این دو متغیر وجود نداشت. در مجموع، نهادهای مدنی در ابعاد مختلف میتواند 28 درصد از کل تغییرات متغیر توانمندسازی زنان حاشیه شهر زاهدان را تبیین نماید. نتیجهگیری: نتایج تحقیق نشان داد که نهادهای مدنی تاثیر معناداری بر توانمندسازی زنان در شیرآباد زاهدان دارند. مطابق با نتایج تحقیق، میزان اعتماد به نهادهای مدنی تاثیر معناداری بر توانمندسازی زنان دارد. هرچه زنان اعتماد بیشتری به نهادهای مدنی داشته باشند و مطابق با برنامه ها و اهداف این نهادها عمل کنند، امکان موفقیت و افزایش توانمندی در آنها افزایش می یابد. آموزش با ارتقاء مهارت ها می تواند، توانمندی زنان را افزایش دهد و زمینه ساز افزایش فرصـت و انتخاب برای زنان شود. بنابراین، به دلیل کمبود امکانات در مناطق کم برخوردار شهر زاهدان و مسائل فرهنگی که منجر به عدم پیشرفت زنان در این محلات میشود و در نظر گرفتن مشکلات مالی، اجتماعی، روانی و خانوادگی و همچنین مشکلات حقوقی و ... که زنان را در معرض قرار می دهد، پیشنهاد میگردد با در نظر گرفتن این شرایط، حمایت ها و اقدامات دقیق و حرفه ای در ابعاد مختلف صورت گیرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| حکمرانی محلی؛ توانمندسازی؛ زنان؛ حکمرانی اجتماع محور؛ نهادهای مدنی | ||
| مراجع | ||
|
منابع
1- ازکیا، مصطفی؛ غفاری، غلامرضا (1384). جامعه شناسی توسعه، تهران: کیهان.
2- آبرین، مهسا(1402). بررسی میزان تاثیر نهادهای مدنی در توانمندسازی زنان ساکن حاشیه شهر زاهدان (مورد مطالعه: شیرآباد)، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه سیستان و بلوچستان.
3- آرامش، حامد؛ دهقانی، مسعود؛ سارانی، سمیرا (1400). عوامل مؤثر بر کارآفرینی اجتماعی و توانمندسازی زنان حاشیهنشین شهر زاهدان، پژوهش های مدیریت عمومی، 14(52)، 168-143.
4- براهویی، آرزو؛ ابراهیم زاده آسمین، حسین؛ اسدی سروستانی، خدیجه (1400). بررسی جامعه شناختی تأثیر حاشیه نشینی بر مدیریت شهری (مطالعهی موردی: ناحیهی کریم آباد شهر زاهدان). فصلنامه مطالعات توسعه پایدار شهری و منطقه ای، 2(2)، 25-44.
5- بوذرجمهری، خدیجه؛ جوانی، خدیجه (1401). نقش سازمان های مردم نهاد در توانمندسازی زنان روستایی(مورد مطالعه: روستاهای شهرستان رشتخوار، استان خراسان رضوی). پژوهشهای جغرافیای انسانی، 54(2)، 751-735.
6- بیدار، زهرا؛ قاسمی، غلامعلی(1399). نقش سازمانهای مردم نهاد بر توسعه حق بر سلامت. حقوق پزشکی، 14(52)، 26-7.
7- شیردل، الهام (1401). اثربخشی آموزش مجازی در زمینه توانمندسازی فکری-اجتماعی زنان خانهدار در کارآفرینی. مهارت آموزی، 11(42)، 82-71.
8- صالحی، مطهره؛ سالارزهی، حبیب الله؛ ایمانی، عبدالمجید (1401). تحلیل و تبیین ظرفیت های سازمانهای مردم نهاد در راستای توانمندسازی ساکنان مناطق حاشیه نشین. جامعه فرهنگ رسانه، 11(43)، 153-190.
9- صیامی، قدیر؛ ستاری وند، ملیحه. (1400). تحلیل استراتژیک از راهبردهای توانمندسازی زنان سرپرست خانوار در سکونت گاه های غیررسمی با تاکید بر کارآفرینی مطالعه موردی: محلات انصار و اروند در شهرک شهید رجایی مشهد. زن در توسعه و سیاست، 19(3 )، 427-405.
10- قادر زاده، امید؛ رضازاده، فاطمه (1398). مطالعهی تجربهی زیسته و درک زنان از مشارکت در نهادهای مدنی. دو فصلنامه جامعه شناسی نهادهای اجتماعی، 6(14)، 96-63.
11- کشاورزی، فهیمه؛ شمشیری، بابک. (1399). الگوی کاربردی توسعه توانمندسازی زنان جامعه ایرانی: یک پژوهش ترکیبی. زن در توسعه و سیاست، 18 (3)، 484-463.
12- مرکز آمار ایران(1403). نتایج طرح آمارگیری نیروی کار، تهران: معاونت طرحهای آماری و آمارهای ثبتی. https://www.amar.org.ir
13- نامداریان، لیلا؛ خدمتگزار، حمید رضا (1403). واکاوی کارآفرینی زنان عضو هیئت علمی در ایران:: موانع، پیشرانها، و راهبردها. پژوهشنامه زنان، 15(49)، 20-1.
14- نصیری ولیک بنی، فخرالسادات؛ بهشتی راد، رقیه. (1393). بررسی نقش سقف شیشه ایی بر کاهش عدالت سازمانی ادراک شده. زن در توسعه و سیاست، 12(4)، 172-149.
References:
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 238 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 155 |
||