| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 834 |
| تعداد مقالات | 8,015 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,852,483 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,586,508 |
تهیه نقشه خطر سیل با استفاده از مدل حداکثر آنتروپی در حوضه آبخیز داراب | ||
| مخاطرات محیط طبیعی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 10 دی 1404 اصل مقاله (4.86 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jneh.2025.52982.2136 | ||
| نویسندگان | ||
| رضا ذاکری نژاد* 1؛ زهرا استاد حسینی2؛ یاسمین غبیشاوی2 | ||
| 1استادیار گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامهریزی دانشگاه اصفهان | ||
| 2کارشناسی ارشد سنجش ازدور و سیستم اطلاعات جغرافیایی دانشگاه اصفهان | ||
| چکیده | ||
| سیلابها از جمله مهمترین مخاطرات طبیعی به شمار میآیند که سالانه خسارات جبرانناپذیری به جان، مال و محیطزیست وارد میکنند. حوضه آبخیز داراب در استان فارس، به دلیل شرایط خاص اقلیمی، توپوگرافی و ساختار زمینشناسی، بهعنوان یکی از مناطق در معرض خطر در برابر سیلاب شناخته میشود. هدف این تحقیق، پهنهبندی مناطق سیلخیز با استفاده از مدل حداکثر آنتروپی (مکسنت) و تحلیل عوامل موثر بر سیلاب در حوضه مورد مطالعه است. این یک پژوهش کمی و کاربردی است که از دادههای میدانی و کتابخانهای استفاده میکند و بر مناطق با خطر سیل بالا تمرکز دارد. با بهرهگیری از تکنیک دادهکاوی،GIS و تصاویر سنجش از دور برای پهنهبندی خطر سیل طبقهبندی میشوند. عوامل مختلف محیطی و توپوگرافی به عنوان متغیرهای مستقل مورد استفاده شامل ۱۹ پارامترهای محیطی نظیر بارندگی، شیب زمین، نوع خاک، تراکم زهکشی، کاربری اراضی، و شاخصهای رطوبت و توپوگرافی و غیره بودند. این دادهها از منابع معتبری نظیر تصاویر ماهوارهای، مدلهای رقومی ارتفاعی (DEM)، ایستگاههای هواشناسی و نقشههای زمینشناسی جمعآوری شدند. پس از پیشپردازش دادهها، مدلها اجرا و دقت آنها با استفاده از ارزیابی گردید در نهایت، نقشه حساسیت به سیل با استفاده از AUC اعتبارسنجی و پهنه پرخطر شناسایی میشوند. تحلیلهای پهنهبندی نشان داد که حدود 20 درصد از حوضه آبخیز داراب در معرض خطر بالا قرار دارد، بهویژه در مناطق کمارتفاع با پوشش گیاهی پایین و کاربری اراضی نامناسب است. همچنین مشخص شد که متغیرهایی نظیر بارش، فاصله از آبراهه و ارتفاع بیشترین تأثیر را در وقوع سیلاب دارند. نتایج حاکی از آن است که مدل MaxEnt توانایی قابل قبولی در پیشبینی مناطق پرخطر دارد و میتواند نقش موثری در مدیریت بحران و برنامهریزیهای منطقهای ایفا کند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| حوضه داراب؛ سیلاب؛ داده کاوی؛ حداکثرآنتروپی | ||
| مراجع | ||
|
تقی آوند محمد، مرادی حمیدرضا، و رمضان زاده لسبوئی مهدی. (1399). تهیه نقشه حساسیت سیل با استفاده از مدل های یادگیری ماشین جنگل تصادفی و خطی تعمیم یافته بیزین. محیط زیست و مهندسی آب، دوره 6، شماره 1، صفحات: 95_83. 10.22034/jewe.2020.220593.1351
توکلی مهدی، امیراحمدی ابوالقاسم، گلی مختاری لیلی. (1403). ارزیابی، پیشبینی و تحلیل منطقهای سیلاب با استفاده از مدلهای دادهکاوی در حوضه آبریز فریزی. فصلنامه تحقیقات جغرافیایی. ۳۹ (۲) :۱۶۱-۱۶۸
حنیفی نیا، عبدالعزیز. عبقری، هیراد. (1404). پیش بینی مناطق مستعد سیل با استفاده از مدل های یادگیری ماشین خطی تعمیم یافته و پیشینه آنتروپی. مخاطرات محیط طبیعی، 14 (43)، 34-19. /Jneh.2024.47730.202110.22111
شریفی، فرود و غلامرضا نوروزی. (1378). تحلیلی بر سیل مرداد 78 مازندران و گلستان. نشریه جنگل و مرتع، شماره42، صص 43-40.
رحیم پور توحید، رضائی مقدم محمدحسین. (1403) مدلسازی پتانسیل خطر وقوع سیلاب در حوضه آبریز آجیچای با استفاده از الگوریتمهای دادهکاوی. پژوهش های فرسایش محیطی. ۱۴ (۴) :۱۹-۳۸
ذاکری نژاد, رضا و عیاش, کمال. (1403). ارزیابی خطر سیل و عوامل مؤثر بر آن در حوضه آبخیز زهر-جراحی در جنوب غرب ایران با استفاده از روش سلسلهمراتبی فازی. پژوهش های جغرافیای طبیعی, 56(2), 51-69. doi: 10.22059/jphgr.2024.376692.1007829
ذاکری نژاد، رضا. (1399). ارزیابی مدل های رقومی ارتفاع جهت تهیه نقشه پتانسیل فرسایش خندقی با استفاده از مدل مکسنت و سامانه اطلاعات جغرافیایی (مطالعه موردی: حوزه آبخیز سمیرم, جنوب استان اصفهان). سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی در منابع طبیعی (کاربرد سنجش از دور و GISدر علوم منابع طبیعی )، 11(3 (پیاپی 40) )، 21-22. SID. https://sid.ir/paper/359585/fa
میرموسوی، سید حسین و حسین اسمعیلی. (1400). پهنهبندی نواحی سیلخیز با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) و سنجش از دور (RS)، مطالعه موردی : شهرستان داراب. مخاطرات محیط طبیعی، دوره 10، شماره 27، صص 21-46. https://doi.org/10.22111/jneh.2020.32986.1613
نوحانی، ابراهیم. دارابی،فریبا. معروفی نیا،ادریس. خسروی، خه بات. (1395(. ارزیابی مدل آنتروپی شانون در تهیه نقشه حساسیت و احتمال به وقوع سیل در حوضه آبخیز هراز. مخاطرات محیط طبیعی،سال پنجم،شماره دهم. /Jneh.2017.295810.22111
Al-Hinai, H., & Abdalla, R. (2021). Mapping coastal flood susceptible areas using Shannon’s entropy model: the case of Muscat governorate, Oman. ISPRS International Journal of Geo-Information, 10(4), 252. https://doi.org/10.3390/ijgi10040252 Ali, A., Rana, I. A., Ali, A., & Najam, F. A. (2022). Flood risk perception and communication: The role of hazard proximity. Journal of Environmental Management, 316, 115309. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2022.115309 Badri B, Zare R, Honarbakhsh A, Atashkhar, F. Prioritization of flood potential Beheshtabad Sub-watershed. Journal of Geographical Studies. 2016; 48(1): 143-158. https://doi.org/10.22059/JPHGR.2016.57032 Bhattarai, Y., Duwal, S., Sharma, S., & Talchabhadel, R. (2024). Leveraging machine learning and open-source spatial datasets to enhance flood susceptibility mapping in a transboundary river basin. International Journal of Digital Earth, 17(1). https://doi.org/10.1080/17538947.2024.2313857 Breugem, A. J., Wesseling, J. G., Oostindie, K., & Ritsema, C. J. (2020). Meteorological aspects of heavy precipitation in relation to floods – An overview. Earth-Science Reviews, 103171. https://doi.org/10.1016/j.earscirev.2020.10317 Chen, Y., Wang, B., Pollino, C. A., Cuddy, S. M., Merrin, L. E., & Huang, C. (2014). Estimate of flood inundation and retention on wetlands using remote sensing and GIS. Ecohydrology, n/a–n/a. https://doi.org/10.1002/eco.1467 Dovonce E. A. (2000). Physically based distributed hydrologic model. Master of Science Thesis, The Pennsylvania State University. Duwal, S., Liu, D., & Pradhan, P. M. (2023). Flood susceptibility modeling of the Karnali river basin of Nepal using different machine learning approaches. Geomatics, Natural Hazards and Risk, 14(1). https://doi.org/10.1080/19475705.2023.2217321 El-Haddad, B. A., Youssef, A. M., Pourghasemi, H. R., Pradhan, B., El-Shater, A.-H., & El-Khashab, M. H. (2020). Flood susceptibility prediction using four machine learning techniques and comparison of their performance at Wadi Qena Basin, Egypt. Natural Hazards. https://doi.org/10.1007/s11069-020-04296-y Gokceoglu, C., Sonmez, H., Nefeslioglu, H.A., Duman, T.Y., Can, T., 2005. The 17 March 2005 Kuzulu landslide (Sivas, Turkey) and landslide-susceptibility map of its vicinity. Eng. Geol. 81, 65–83. https://doi.org/10.1016/j.enggeo.2005.07.011 Harshasimha, A.C.; Bhatt, C.M. Flood Vulnerability Mapping Using MaxEnt Machine Learning and Analytical Hierarchy Process (AHP) of Kamrup Metropolitan District, Assam. Environ. Sci. Proc. 2023, 25, 73. https://doi.org/10.3390/ECWS-7-14301 Hitouri S, Mohajane M, Lahsaini M, Ali SA, Setargie TA, Tripathi G, D’Antonio P, Singh SK, Varasano A. (2024). Flood Susceptibility Mapping Using SAR Data and Machine Learning Algorithms in a Small Watershed in Northwestern Morocco. Remote Sensing, 16(5):858. https://doi.org/10.3390/rs16050858 Huang, Chang & Wu, Jianping & Chen, Yun & Yu, Jia. (2012). Detecting floodplain inundation frequency using MODIS time-series imagery. 2012 1st International Conference on Agro-Geoinformatics, Agro-Geoinformatics 2012. 1-6. https://doi.org/10.1109/Agro-Geoinformatics.2012.6311668 Huang, C., Chen, Y., Wu, J. (2013). GIS-based spatial zoning for flood inundation modelling in the Murray-Darling Basin. 20th International Congress on Modelling and Simulation 2013 (MODSIM2013). Huang, C., Chen, Y., & Wu, J. (2014). Mapping spatio-temporal flood inundation dynamics at large river basin scale using time-series flow data and MODIS imagery. International Journal of Applied Earth Observation and Geoinformation, 26, 350–362. https://doi.org/10.1016/j.jag.2013.09.002 Huang, C., Chen, Y., Wu, J., Chen, Z., Li, L., Liu, R., Yu, J., 2014c. Integration of remotely sensed inundation extent and high-precision topographic data for mapping inundation depth. In: 3rd International Conference on Agro-Geoinformatics, Beijing, China. Javidan, N., Kavian, A., Pourghasemi, H.R. et al. (2021). Evaluation of the multi-hazard map produced using the MaxEnt machine learning technique. Sci Rep 11, 6496. https://doi.org/10.1038/s41598-021-85862-7 L., Achu & C D, Aju & MANI CHRISTY, Raicy & Bhadran, Arun & George, Amal & Udayar Pillai, Surendran & Girishbai, Drishya & Ajayakumar, P. & Gopinath, Girish & Pradhan, Biswajeet. (2025). Improved flood risk assessment using multi-model ensemble machine-learning techniques in a tropical river basin of Southern India. Physical Geography. 46. 1-29. https://doi.org/ 10.1080/02723646.2025.2464536. McFeeters, S. K. (1996). "The use of the normalized difference water index (NDWI) in the delineation of open water features." International Journal of Remote Sensing, 17(7), 1425-1432. https://doi.org/10.1080/01431169608948714 Menuka M., Sachin T., Santosh A., Bikram S., Bikram M., Amir S. (2024). Flood susceptibility assessment using a machine learning approach in the Mohana-Khutiya River of Nepal, Natural Hazards Research, 4(1): 32-45. doi.org/10.1016/j.nhres.2024.01.001. Pandey, M., Arora, A., Arabameri, A.R., Costache, R.D., Kumar, Mishra, V., Nguyen, H., Mishra, J., Siddiqui, M., Ray, Y., Soni, S., Shukla, U. (2021). Flood Susceptibility Modeling in a Subtropical Humid Low-Relief https://doi.org/10.3389/feart.2021.659296 Prakash Mohanty, M., Nithya, S., Nair, A. S., Indu, J., Ghosh, S., Mohan Bhatt, C., … Karmakar, S. (2020). Sensitivity of various topographic data in flood management: Implications on inundation mapping over large data-scarce regions. Journal of Hydrology, 125523. https://doi.org/10.1016/j.jhydrol.2020.125523 Qasimi Abdul Baser, Isazade Vahid, Berndtsson Ronny. (2023). Flood Susceptibility Prediction Using MaxEnt and Frequency Ratio Modeling for Kokcha River in Afghanistan. Natural Hazards, 25 October 2023. https://doi.org/10.1007/s11069-023-06232-2 Qasimi, A.B., Isazade, V. & Berndtsson, R. (2024). Flood susceptibility prediction using MaxEnt and frequency ratio modeling for Kokcha River in Afghanistan. Nat Hazards 120, 1367–1394. https://doi.org/10.1007/s11069-023-06232-2. Rahman, M., Ningsheng, C., Islam, M.M. et al. Flood Susceptibility Assessment in Bangladesh Using Machine Learning and Multi-criteria Decision Analysis. Earth Syst Environ 3, 585–601 (2019). https://doi.org/10.1007/s41748-019-00123-y Razavi Termeh S. V., Kornejady A., Pourghasemi H. R., and Keesstra S.(2018). Flood susceptibility mapping using novel ensembles of adaptive neuro-fuzzy inference systems and metaheuristic algorithms. Sci Total Environ., 615, 438–451. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2017.09.262 Sala, O.E., Chapin, F.S., Armesto, J.J., et al. (2000) Global Biodiversity Scenarios for the Year 2100. Science, 287, 1770-1774. http://dx.doi.org/10.1126/science.287.5459.1770 Shirani, K., Zakerinejad, R. (2021). Watershed prioritization for the identification of spatial hotspots of flood risk using the combined TOPSIS-GIS-based approach: a case study of the Jarahi-Zohre catchment in Southwest Iran. AUC Geographica 56(1), 120–128. Shahabi H, Khezri S, Ahmad BB, Hashim M. (2014). Landslide susceptibility mapping at central Zab basin, Iran: A comparison between analytical hierarchy process, frequency ratio, and logistic regression models, Catena 115: 55-70. http://dx.doi.org/10.1016/j.catena.2013.11.014 Shrestha, R.M., Di, L., Yu, G., Shao, Y., Kang, L., & Zhang, B. (2013). Detection of flood and its impact on crops using NDVI Corn case. 2013 Second International Conference on Agro-Geoinformatics (Agro-Geoinformatics), 200-204. https://doi.org/10.1109/ARGO-GEOINFORMATICS.2013.6621907 Smith, K. (2001). Environmental hazard assessing risk and reducing disaster, Third edition, published by Routledge, 11 New Fetter Lane, London. Sugianto S, Deli A, Miswar E, Rusdi M, Irham M. The effect of land use and land cover changes on flood occurrence in Teunom Watershed, Aceh Jaya. Land. 2022 Aug 8;11(8):1271. https://doi.org/10.3390/land11081271 Taherizadeh, M., Niknam, A., Nguyen-Huy, T. et al. Flash flood-risk areas zoning using integration of decision-making trial and evaluation laboratory, GIS-based analytic network process, and satellite-derived information. Nat Hazards 118, 2309–2335 (2023). https://doi.org/10.1007/s11069-023-06089-5 Tao, H., Al-Khafaji, Z. S., Qi, C., Zounemat-Kermani, M., Kisi, O., Tiyasha, T., … & Yaseen, Z. M. (2021). Artificial intelligence models for suspended river sediment prediction: state-of-the-art, modeling framework appraisal, and proposed future research directions. Engineering Applications of Computational Fluid Mechanics, 15(1), 1585-1612. https://doi.org/10.1080/19942060.2021.1984992 Thomas, David S.G. (2016). The Dictionary of Physical Geography, 4th Edition. John Wiley & Sons Ltd.https://doi.org/10.1002/9781118782323.ch06 Ticehurst, C., Chen, Y., Karim, F., Dushmanta, D., 2013. Using MODIS for mapping flood events for use in hydrological and hydrodynamic models: experiences so far. In: 20th International Congress on Modelling and Simulation, Adelaide, Australia. Xu, H. (2006). "Modification of normalized difference water index (NDWI) to enhance open water features in remotely sensed imagery." International Journal of Remote Sensing, 27(14), 3025-3033. https://doi.org/10.1080/01431160600589179 Zakerinejad, R., Ayash, K. (2024). Analysis of Flood Risk and Influencing Factors in Zohr-Jarhari Basin in Zohr-Jarhari in Southwest of Iran using Fuzzy Analytic Hierarchy Process (FAHP) Approach. Physical Geography Research Quarterly, 56 (2), 51-69. http://doi.org/10.22059/JPHGR.2024.376692.1007829. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 91 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 54 |
||