پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 28 |
| تعداد شماره‌ها | 871 |
| تعداد مقالات | 8,402 |
| تعداد مشاهده مقاله | 17,054,607 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 11,420,299 |
مطالعه تطبیقی مفهوم «هدایت» در قرآن و عرفان اسلامی با نظریه‌های هدایت معنوی در دیگر ادیان | ||
| مطالعات ادیان و عرفان تطبیقی | ||
| مقاله 9، دوره 10، شماره 2، مهر 1405، صفحه 221-250 اصل مقاله (672.76 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jrm.2025.51524.1272 | ||
| نویسنده | ||
| مهرناز گلی* | ||
| نویسنده مسئول، استادیار، گروه علوم قرآن و حدیث ، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران. | ||
| چکیده | ||
| هدایت، به‌عنوان یکی از مفاهیم اساسی در متون دینی و عرفانی، نقشی کلیدی در توضیح مسیر تکامل معنوی انسان دارد. هدف پژوهش حاضر، بررسی تطبیقی و تحلیلی مفهوم هدایت در قرآن کریم، عرفان اسلامی و دیگر ادیان است. این تحقیق می‌کوشد تا شباهت‌ها و تفاوت‌های موجود در این مفاهیم را روشن کرده و به تحلیل ارتباط هدایت با کمال معنوی انسان در سنت‌های دینی مختلف بپردازد. در قرآن کریم، هدایت به دو بخش تکوینی و تشریعی تقسیم شده و به‌عنوان راهی برای رسیدن به کمال الهی معرفی می‌شود. در عرفان اسلامی، هدایت به‌عنوان مفهومی سلوکی و شهودی مطرح است که از طریق جذبه الهی، معرفت و سیر و سلوک عرفانی به تحقق می‌پیوندد. در دیگر ادیان، این مفهوم به اصولی چون فیض الهی در مسیحیت، شریعت در یهودیت و رهایی از چرخه بازپیدایی در آیین‌های شرقی پیوند خورده است. این پژوهش با رویکردی تطبیقی و تحلیلی، به بررسی اشتراکات و تفاوت‌های هدایت در قرآن، عرفان اسلامی و سایر ادیان پرداخته و نشان می‌دهد که در تمامی مکاتب دینی، هدایت نوعی ارتباط با حقیقت متعالی است؛ اما ابزارها، شرایط و مراحل آن در هر سنت دینی متفاوت است. نتایج تحقیق نشان می‌دهند که قرآن کریم علاوه بر تأکید بر هدایت تشریعی و اختیار انسان در پذیرش هدایت، به جنبه‌ای شهودی و درونی نیز اشاره دارد که با آموزه‌های عرفانی هم‌راستا است. علاوه بر این، هدایت در عرفان اسلامی به‌عنوان تجربه‌ای شخصی و شهودی مطرح است که در آن سالک با عبور از مقامات مختلف، به حقیقت الهی دست می‌یابد. در مقایسه با سایر ادیان، هدایت در اسلام به‌عنوان یک رابطه دوسویه میان خداوند و انسان تعریف می‌شود که از طریق وحی، عقل و سلوک عرفانی به تحقق می‌رسد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| هدایت؛ قرآن کریم؛ عرفان اسلامی؛ فیض الهی؛ تطبیق ادیان | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم.
آگوستین، سنت. (۲۰۰۱). اعترافات. ترجمه هنری چادویک، انتشارات دانشگاه آکسفورد.
ابن عاشور، محمد طاهر. (۱۴۲۰ق). تفسیر التحریر و التنویر. لبنان - بیروت: مؤسسه التاریخ العربی.
ابن‌عربی، محی‌الدین. (۱۳۷۰). فصوص‌الحکم. ترجمه جلال‌الدین آشتیانی، نشر حکمت، تهران.
ابن‌عربی، محی‌الدین. (۱۳۸۳). الفتوحات المکیه. دارالفکر، بیروت.
ابن‌فارس، احمد بن فارس. (۱۴۰۴ق). مکتب العالم الاسلامی. قم: مکتب العالم الاسلامی.
ابن‌منظور، محمد بن مکرم. (۱۴۱۴ق). لسان العرب. بیروت: دار صادر.
اختری، عباس‌علی. (۱۳۸۴). "قلمرو هدایت در قرآن کریم." گلستان قرآن، شماره ۲۱۱، ص ۵-۸.
اشتاینزالتز، آدین. (۲۰۰۶). تفسیر بر تلمود. انتشارات دانشگاه ییل.
اوپانیشادها، ترجمه س. راداکریشنان. (۱۹۹۲). انتشارات دانشگاه آکسفورد.
بتی، م. (۲۰۰۹). اصول و مبانی بودیسم. انتشارات دانشگاه پرینستون.
تلمود بابلی. (۲۰۰۶). ترجمه آدین اشتاینزالتز، انتشارات دانشگاه ییل.
بهگود گیتا. (۲۰۰۰). ترجمه آر. سی. زائهر، انتشارات پنگوئن.
مولوی، جلال‌الدین. (۱۳۸۷). مثنوی معنوی. انتشارات سروش، تهران.
جوادی آملی، عبدالله. (۱۳۶۳). هدایت در قرآن؛ نقش فلسفه در تفکر اسلامی. پاسدار اسلام، شماره ۳۷، ص ۱۲-۱۵.
جوادی آملی، عبدالله. (۱۳۶۴). هدایت در قرآن؛ تمسک به قرآن و عمل به احکام آن. پاسدار اسلام، شماره ۴۵، ص ۱۳-۱۵.
جوادی آملی، عبدالله. (۱۳۶۵). هدایت در قرآن؛ بررسی آیه میثاق. پاسدار اسلام، شماره ۵۹، ص ۱۷-۱۹، ۳۹.
جوادی‌آملی، عبدالله. (۱۳۸۳). هدایت در قرآن. ناشر: اسراء.
خواجه عبدالله انصاری. (۱۳۸۴). منازل السائرین. انتشارات مؤسسه امام صادق (ع)، قم.
داسگوپتا، س. (۱۹۸۹). مقدمه‌ای بر نظام‌های فلسفی هند. انتشارات دانشگاه کمبریج.
داماپادا (سخنان بودا). (۱۹۹۸). ترجمه والپولا راهولا، انتشارات روتلج.
راداکریشنان، س. (۱۹۹۲). فلسفه هندو. انتشارات دانشگاه هند.
راس، جاناتان. (۲۰۱۲). هدایت در آیین‌های شرقی. انتشارات راتلج.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد. (۱۴۱۴ق). مفردات الفاظ قرآن. بیروت: دارالقلم.
زمخشری، محمود بن عمر. (۱۴۱۵ق). تفسیر الکشاف. بیروت: دارالفکر.
شانکارا، آدی. (۱۹۸۲). تفسیر بر اوپانیشادها. انتشارات موکتی.
صدرالدین شیرازی (ملاصدرا). (۱۴۱۹ق). الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعة. قم: مؤسسه مطالعات اسلامی.
طباطبایی، سید محمدحسین. (۱۳۹۳). تفسیر المیزان. مؤسسه نشر اسلامی، قم.
عطار نیشابوری، فریدالدین. (۱۳۷۸). تذکره‌الاولیا. نشر زوار، تهران.
عطار نیشابوری، فریدالدین. (۱۳۸۵). منطق‌الطیر. تهران: نشر قطره.
فتحی، امین. (۱۳۹۳). بازشناسی مفهوم هدایت در قرآن. مطالعات قرآنی، دوره ۵، شماره ۱۹، ص ۹-۲۴.
فخر رازی،محمدبن عمر (۱۴۲۰ق). التفسیر الکبیر (مفاتیح الغیب). لبنان - بیروت: إحیاء التراث العربی.
فیروز آبادى، محمد بن یعقوب، (1415 ه ق)، القاموس المحیط، بیروت: دار الکتب العلمیۀ
قاسمی‌راد، مهین. (۱۳۹۸). بررسی انواع هدایت در قرآن کریم پژوهش و مطالعات علوم اسلامی، سال اول، شماره ۷، ص ۱۰۷-۱۱۳.
کاشانی، داوود. (۱۳۹۰). مصباح الهدایة و مفتاح الکفایه. انتشارات حکمت، تهران.
کالاپاها، د. (۲۰۰۰). تحلیل آموزه‌های بودایی. انتشارات مک‌میلان.
کتاب مقدس (عهد قدیم و جدید). (۲۰۰۱). ترجمه انجمن کتاب مقدس، انتشارات کمبریج.
کربلائی پازوکی، علی. (۱۳۹۳). هدایت باطنی و معنوی امام و مسئله امامت در اندیشه علامه طباطبائی و تفسیر المیزان. پژوهشنامه معارف قرآنی، دوره ۵، شماره ۱۶، ص ۷۷-۹۲.
گومبریک، ریچارد. (۲۰۰۶). بودیسم: تاریخ و آموزه‌ها. انتشارات دانشگاه آکسفورد.
لینگ، ترور. (۱۹۹۱). بودیسم و راه رهایی. انتشارات راتلج.
ملاصدرا، محمد بن ابراهیم. (۱۳۸۴). الحکمة المتعالیة. مؤسسه تحقیقاتی حکمت، قم.
ملاعبدالرزاق کاشانی. (۱۴۰۳ق). شرح فصوص‌الحکم. بیروت: دارالکتب العلمیة.
مولوی، جلال‌الدین. (۱۳۷۹). مثنوی معنوی. ناشر: کتاب فروشی اسلامیه، تهران.
والپولا، راهولا. (۱۹۹۸). مقدمه‌ای بر بودیسم. انتشارات دانشگاه آکسفورد.
نصر، سید حسین) 1388 (معرفت و معنویت: جستارهایی در معنویت اسلامی. ترجمه: انشاءالله رحمتی، ویراستار: محمدجعفر صدری. تهران: انتشارات احسان. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 210 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 41 |
||