پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 834 |
| تعداد مقالات | 8,015 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,852,483 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,586,508 |
جهان پدیداری از نظرگاه فلسفۀ مادیَمیکه: از توهم تا واقعیّت! | ||
| مطالعات ادیان و عرفان تطبیقی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 14 اردیبهشت 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jrm.2026.52142.1293 | ||
| نویسندگان | ||
| سجاد دهقانزاده* 1؛ رباب حبیبی2 | ||
| 1گروه ادیان و عرفان دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان تبریز آیران | ||
| 2دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه ادیان و عرفان، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران. رایانامه: eliza.ha90@gmail.com | ||
| چکیده | ||
| مادیَمیکه، یکی از مکاتب فلسفیِ بودایی و مدعی نجاتشناسی است که با طرح آموزۀ «شونیهتا» (تهیگی) و اندیشۀ «پراتیتیا-ساموتپاده» (وابستگی متقابل امور)، چشمانداز هستیشناختی و معرفتشناسانۀ بدیعی را فراپیش اهل نظر قرار میدهد. یکی از دلمشغولیهای بنیادین این مکتب فلسفی، تبیین ماهیّت و خاستگاه «جهان پدیداری» است که به یک اعتبار «سمساره» نامیده می-شود. بنابراین، پژوهش حاضر بر بنیاد این مسأله صورتبندی میشود که از نظرگاه مادیَمیکه جهان پدیداری از توهم تا واقعیّت، چه جایگاهی را به خود اختصاص میدهد؟ یافتههای پژوهشی نشان میدهند، برپایۀ آموزۀ شونیهتا، که خود نام دیگری برای «نیروانه» است، جهان پدیداری، تهی از «ذات متعیّن و هستی مستقل» (svabhāva) است و بر اساس اندیشۀ پراتیتیاساموتپاده، موجودات ذهنی و عینی بهگونهای همهجانبه و متقابل، سببساز هم و موقوف علل هستند. اندیشمندان مادیَمیکهای، از قبیل ناگارجونه، آریادوا و چاندراکیرتی هیچگاه بهدنبال نفیِ مطلق جهان پدیداری نبودهاند؛ زیرا به باور ایشان «سمساره» به همان اندازۀ «نیروانه» واقعیّت دارد. در واقع، ایشان با اتخاذ حدّ وسطِ «ایدهباوری یوگهچَرهای» و «بازنماییگرایی سوترانتیکهای»، جهان پدیداری را از منظر معرفت برتر (تهیگی/پراجنا)، تهی و توهمزا میپندارند، حال آنکه از منظر معرفت فروتر (سموریتیسَتیه) آن را واجد واقعیّت نسبی فرض میکنند و ازاینرو، بهاسلوبی متناقضنما میگویند: «سمساره، نیروانه است». بااینکه علمای مادیَمیکه بهشدّت مکتبگریز و منکر صِدق آموزۀ ثابت هستند و تیغ تیز روش جدلی ایشان، تیشه به ریشۀ هر نوع توصیفی از واقعیّت مصطلح جهان اشیاء (تصورات، تصدیقات، احساسات و نیز عالم عین) میزند، اما ناگزیراً ادعا میکنند، بهترین توصیف هستیشناختی از جهان پدیداری، بر پایۀ آموزۀ سلبیِ تهیگی میسر است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تهیگی؛ شونیهتا؛ مادیَمیکه؛ نیروانه؛ نفی ماسوای خلأ | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2 |
||