پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 841 |
| تعداد مقالات | 8,128 |
| تعداد مشاهده مقاله | 15,790,216 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 10,454,811 |
عوامل موثر بر سازمان پذیری فضایی منظومه های روستایی مورد: منظومه مرکزی تنکابن | ||
| جغرافیا و آمایش شهری منطقهای | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 30 خرداد 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/gaij.2026.54012.3317 | ||
| نویسندگان | ||
| فرهاد عزیزپور* ؛ محمد رمضان جورنبیان | ||
| دانشگاه خوارزمی | ||
| چکیده | ||
| سازمان فضایی سکونتگاهها مفهومی پویا، دیالکتیکی و چندلایه است که در چارچوب پارادایم فضای رابطهای و پارادایم شبکهای، نه بهعنوان ساختاری ایستا، بلکه بهمثابه بستری برای تعاملات چندسطحی انسانی، اقتصادی، اجتماعی و اکولوژیکی تحلیل میشود. برخلاف الگوهای هندسی کلاسیک، این پژوهش سازمان فضایی را فرآیندی در حال تحول میداند که هم از فرایندهای نهادی و اجتماعی تأثیر میپذیرد و هم در بازآرایی آنها در سطح منطقهای نقشآفرین است. مطالعه موردی منظومه مرکزی شهرستان تنکابن نشان میدهد که این منطقه در حال گذار از ساختار متمرکز قطبی با محوریت شهر تنکابن به الگوی چندمرکزی غیرمتمرکز است. این تحول فضایی، با تقویت روابط افقی میان سکونتگاههای همسطح و پیوندهای عمودی میان سطوح مختلف سکونتگاهی، موجب شکلگیری شبکههای مکمل، کاهش تمرکزگرایی و ارتقای همافزایی عملکردی منطقهای شده است. پژوهش حاضر با بهرهگیری از پارادایم کیفی و روش نظریه زمینهای، از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته با ۱۷ مشارکتکننده و تحلیل سهمرحلهای کدگذاری در نرمافزار Atlas.ti، به تبیین نیروهای مؤثر بر این تحول پرداخته است. یافتهها نشان میدهد که مکانیزمهای «تجمع و پراکندگی»، «تعارض و تعادل» و «همافزایی و همزیستی» بهعنوان نیروهای محرک در سازمانپذیری فضایی منظومه تنکابن ایفای نقش میکنند. این فرآیند تحت تأثیر عوامل علی (مانند سرمایهداری مستغلات، توسعه حملونقل)، شرایط بستری (مزیت جغرافیایی، مجاورت فضایی) و عوامل مداخلهگر (نظیر توسعه گردشگری، گسترش فناوری، جریانهای ورودی جمعیت و دانش) شکل گرفته و منجر به ظهور ویژگیهایی چون حلقههای واسط، تعاملات فضایی گسترده و تقسیم کار درونقلمرویی شده است. در نهایت، سازمان فضایی یکپارچه شهری–روستایی در منظومه تنکابن، بهعنوان ساختاری غیرخطی و تعاملی، بستری را برای توسعه متعادل و انسجام منطقهای فراهم می نماید. | ||
| کلیدواژهها | ||
| فضای رابطه ای؛ فضای شبکهای؛ منظومه تنکابن؛ سازمان پذیری فضایی؛ یکپارچگی فضایی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 10 |
||