پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 834 |
| تعداد مقالات | 8,015 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,851,803 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,586,039 |
نامشناسی میترا: ایزد هندوایرانی | ||
| مطالعات شبه قاره | ||
| مقاله 1، دوره 15، شماره 45، مهر 1402، صفحه 9-26 اصل مقاله (1.26 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jsr.2021.36469.2132 | ||
| نویسنده | ||
| روشنک آذری* | ||
| استادیارگروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان،تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| نامشناسی در آغاز به عنوان یک دانش درزمانی، به ریشهشناسی نامها میپرداخت؛ اما به مرورزمان ، نقش عوامل فرازبانی، مانند شرایط فرهنگی، اجتماعی، حقوقی و مذهبی نیز در آن مشخص گردید . پژوهش حاضر بر اساس نامشناسی واژه میترا است. هدف، ریشهشناسی این واژه در زبانهای فارسی و هندی و بررسی درزمانی کاربرد آن به عنوان اسم خاص و عام است. دگرگونی آوایی، واژگانی و معنایی «میترا» در دورههای تحول زبان فارسی، به صورت تحلیل کیفی انجام و با زبان سنسکریت و هندی مقایسه شد. نتایج نشان داد ایزد آریایی میترا، از نظرجنس دستوری و زیستشناختی مذکر است؛ بدینترتیب کاربرد شاخص«الهه» یا «ایزدبانو» برای نام اسطورهای میترا نادرست است. «میترا» در ورود به دوره زبانهای ایرانی میانه، بر اثر تحولات آوایی، تبدیل به «مهر» گردیده و معنای عام آن که در دوره باستان، دوستی و پیمان بود، به خورشید تعمیم یافتهاست. «مهر» در زبانهای ایرانی میانه و نو فارسی، در ترکیب ساخت نامها تنوع زیادی دارد. بررسی نشان داد روشهای ساختواژه اسامی دوقسمتی در هند و ایران مشابه است. بعلاوه، عامل فرازبانی مذهب در نامگذاری میترا نشان داد که در ایران معاصر و بین مسلمانان هند، میترا نام دخترانه است؛ اما برای هندوها نام مشترک بین دختر و پسر است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نامگذاری؛ میترا؛ مهر؛ جنسیت؛ زبانهای هندوایرانی | ||
| مراجع | ||
|
آریانپور کاشانی، منوچهر. (1384). فرهنگ ریشههای هندواروپایی زبان فارسی، اصفهان: نشر جهاد دانشگاهی.
بارتلمه، کریستین. (1384). تاریخچۀ واجهای ایرانی، ترجمۀ دومانیان، واهه، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
بهار، مهرداد. (1375). ادیان آسیایی، تهران: نشر چشمه، 1375.
پناهی، ثریا. (1387). بررسی معنای برخی واژههای مشترک در فارسی و زبانهای هندی و اردو، نامۀ فرهنگستان، 10(4): 203-212.
جمشیدیها، غلامرضا؛ فولادیان، مجید. (1390). بررسی تحولات فرهنگ عمومی در ایران براساس تحلیل نامگذاریها، مطالعات فرهنگی و ارتباطات، 24: 39-64.
حسندوست، محمد. (1383). فرهنگ ریشهشناختی زبان فارسی، ج 1، تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی.
حسندوست، محمد. (1393). فرهنگ ریشهشناختی زبان فارسی، ج 5-1. تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی.
دانش، یونس؛ قربانی، علیاکبر. (1396). بررسی عوامل اجتماعی فرهنگی موثر بر نامگزینی کودکان توسط خانوادههای ایرانی (مطالعۀ موردی استان هرمزگان)، دوفصلنامه مشارکت و توسعۀ اجتماعی، 3(5)، 109-87.
دهخدا، علیاکبر. (1377). لغتنامۀ دهخدا، ج 14. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
زندی، بهمن؛ احمدی، بهزاد. (1395). نامشناسی اجتماعی-شناختی؛ حوزۀ نوین مطالعات میانرشتهای، فصلنامۀ مطالعات میانرشتهای در علوم انسانی، 9(1)، 99-122.
شاهین، داریوش. (1350). فرهنگ نامهای برگزیده، تهران: انتشارات غزالی.
فلاح، مرتضی. (1388). جایگاه فرهنگ و زبان فارسی در شبهقاره هند، فصلنامۀ مطالعات ملی، 10(2)، 127-151.
کالوه، لویی-ژان. (1379). درآمدی بر زبانشناسی اجتماعی، ترجمۀ محمدجعفر پوینده، تهران: انتشارات نقش جهان.
کومن، فرانتس. (1380). آیین پر رمز و راز میترایی، تهران: انتشارات بهجت.
لطیفیخواه، پریا. (1393). فرهنگ کامل نامهای ایرانی از آغاز تا امروز. چاپ اول. تهران: ویستار.
محمدلوی عباسی، محمد. (1345). فرهنگ نامهای ایرانی. تهران: انتشارات بنیاد.
مزداپور، کتایون؛ زرشناس، زهره؛ گشتاسب، فرزانه؛ سلیمی، مینا؛ قلیزاده قلعه، خسرو؛ نمیرانیان، کتایون؛ تبریزینژاد، زهرا؛ نوری، زهره؛ آقامیری، مریمالسادات. (1395). ادیان و مذاهب در ایران باستان، چاپ دوم، تهران: سمت.
معیری، هایده. (1381). مغان در تاریخ باستان، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی.
معین، محمد. (1371). فرهنگ فارسی، ج 4 و 6. تهران: انتشارات امیرکبیر.
مکنزی، دیویدنیل. (1379). فرهنگ کوچک زبان پهلوی، ترجمۀ مهشید میرفخرایی، چاپ دوم، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
ملایی، احمد؛ محمودی، محمدعلی؛ زهرازاده، محمدعلی. (1396). گفتمان پسااستعماری مشترک در ادبیات داستانی معاصر هندوایران، فصلنامۀ مطالعات شبهقاره دانشگاه سیستان و بلوچستان، 9(31): 120-97.
واشقانیفراهانی، ابراهیم. (1399). داستان آرش، بازماندۀ اسطورۀ «ایزد روشنایی کماندار» در اقوام هندواروپایی باستان، دوفصلنامۀ مطالعات شبهقاره دانشگاه سیستان و بلوچستان، 12(29): 282-263.
هینلز، جان. (1388). شناخت اساطیر ایران، ترجمۀ ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر چشمه.
Alamdar Moghaddam S.H. (2009). Comparative Study of Vedas and Ancient Iran Worships. Ph.D. Thesis, India: University of Pune.
Barden, A.E. (2009). Baby Names Made Easy: The Complete Reverse-Dictionary of Baby Names, Simon and Schuster.
Bartholomae, C.h. (1961). Altiranisches Wörterbuch. Berlin: Walter De Gruyter & CO.
Bhattacharyya, T. (2020). THE AVESTA, ṚGVEDA AND BRAHMĀ CULT, Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute, 51(1/4), 31-50. Retrieved July 23, 2020, from www.jstor.org/stable/41688672, 1970.
Brendler, S. (2012). Identity of Name(s) as a Crucial Problem in Name Studies, Or: Towards the Recognition of Onymic Identity as a Principal Onomastic Concept, Oslo Studies in Language, 4(2), 29-44.
Cox, J. (2004). The perfect name: A step-by-step guide to naming your baby, Barnes & Noble Publishing.
Dogra, R.C. (1976). Notes on Hindi names, International Library Review, 8:3, 327-347, DOI: 10.1016/0020-7837(76)90040-6.
Helleland, B., Ore C.-E., Wikstrøm S. (2012). Names and Identities, Oslo Studies in Language, 4(2): 1-6.
Ivankovic, M. (2017). The Vedic God Mitra the Mitrani and MAP the inviolable guardian of the sacred Vedic Lore, IJSR. 3(3). 36-45.
JAIN, M.R. (1972). Hindi Names, Libri 22, 3, 200-226, doi: https://doi.org/10.1515/LIBR.1972.22.3.200.
Kent, R. (1953). Old Persian Grammar, Connecticut: American Oriental Society.
Koul, O.N. (1995). Personal names in Kashmiri, Sociolinguistics: South Asian perspectives, New Delhi: Creative Books.
Kumar, K. (1990). Quest for Self-Identity: Cultural Consciousness and Education in Hindi Region, 1880-1950, Economic and Political Weekly, 25(23), 1247-1255. Retrieved July 28, 2020, from www.jstor.org/stable/4396377.
Lansky, B. (2006). 100,000+ Baby Names: The Most Complete Baby Name Book, Simon and Schuster.
Lincoln, B. (1977). Mitra, Mithra, Mithras: Problems of a Multiform Deity. History of Religions, 17(2), 200-208. Retrieved July 23, 2020, from www.jstor.org/stable/1062362.
MacDonell, A. A. (2004). History of Vedic Mythology, Delhi: Motilal Banarsidass Publishers.
Mehrorta, R. (1982). Impact of religion on Hindi personal names, Journal Names,. https://doi.org/10.1179/nam.1982.30.1.43.
Mehrorta, R.R. (1985). Hindi Personal Names and Nicknames, Sociolinguistics in Hindi Contexts, 123-152, DOI: https://doi.org/10.1515/9783110854633-006.
Mehrotra, R.R. (1979). Name Change in Hindi: Some Sociocultural Dimensions, Anthropological Linguistics, 21(4), 205-210. Retrieved July 23, 2020, from www.jstor.org/stable/30027631.
Mobbs, M.C. (2010). Two languages or one? The Significance of the Language Names “Hindi” and “Urdu”, Journal of Multilingual and Multicultural Development, 2(3): 203-211.
Nyberg, H. (1974). A Manual of Pahlavi, Wiesbaden: Otto Harrassowitz.
Rengaranjan, T. (2006). Dictionary of Indian Epics, Delhi: Eastern Book Linkers.
Seeman, M.V. (1983). The unconscious meaning of personal names, Names A Journal of Onomastics, 31(4): 237-244. DOI: 10.1179/nam.1983.31.4.237.
Sharp, N. (1971). Les Inscriptions Cunéiforms En Ancien Persan Des Empereurs Achéménides, Paris: Le Conceil Central.
Shmith, H.P. (2006). Mithra in old Indian and Mithra in old Iranian, https://iranicaonline.org/articles/mithra-i Retrieved June 10 2020.
Sick, D. (2004). Mit(h)ra(s) and the Myths of the Sun, Numen, 51(4), 432-467. Retrieved July 23, 2020, from www.jstor.org/stable/3270454.
Williams, M. (1974). Sanskrit-English Dictionary, 6th edition, London: Oxford University Press.
Windt-Val, B. (2012). Personal Names and Identity in Literary Contexts, Oslo Studies in Language, 4(2), 273-284.
https://hamariweb.com/names/hindu/hindi/boy/mitra-meaning_29860, Retrieved July 26 2020.
https://www.babynamemeaningz.com/Mitra-meaning-21400, Retrieved July 12 2020.
https://www.behindthename.com/name/mitra-1. Retrieved June 05 2020.
https://www.collinsdictionary.com/dictionary/hindi-english/%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0, Retrieved June 05 2020.
https://www.moonastro.com/babyname/baby%20name%20mithra%20meaning.aspx, Retrieved July 26 2020.
https://www.urdupoint.com/names/search/mitra.html, Retrived October 10 2020. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,687 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 711 |
||