اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات31
تعداد شماره‌ها834
تعداد مقالات8,015
تعداد مشاهده مقاله14,852,426
تعداد دریافت فایل اصل مقاله9,586,462
تنها, فاطمه, حاجی زاده, مهین, امین مقدسی, ابوالحسن, غیبی, عبدالاحد. (1402). تحلیل نشانه‌شناسی قصیدۀ «المتنبّیِ» جواد الحطّاب با تکیه بر نظریۀ نشانه‌شناسیِ شعرِ مایکل ریفاتر. نشریه علمی دانشگاه سیستان و بلوچستان, 21(40), 5-22. doi: 10.22111/jllr.2022.35090.2767
فاطمه تنها; مهین حاجی زاده; ابوالحسن امین مقدسی; عبدالاحد غیبی. "تحلیل نشانه‌شناسی قصیدۀ «المتنبّیِ» جواد الحطّاب با تکیه بر نظریۀ نشانه‌شناسیِ شعرِ مایکل ریفاتر". نشریه علمی دانشگاه سیستان و بلوچستان, 21, 40, 1402, 5-22. doi: 10.22111/jllr.2022.35090.2767
تنها, فاطمه, حاجی زاده, مهین, امین مقدسی, ابوالحسن, غیبی, عبدالاحد. (1402). 'تحلیل نشانه‌شناسی قصیدۀ «المتنبّیِ» جواد الحطّاب با تکیه بر نظریۀ نشانه‌شناسیِ شعرِ مایکل ریفاتر', نشریه علمی دانشگاه سیستان و بلوچستان, 21(40), pp. 5-22. doi: 10.22111/jllr.2022.35090.2767
تنها, فاطمه, حاجی زاده, مهین, امین مقدسی, ابوالحسن, غیبی, عبدالاحد. تحلیل نشانه‌شناسی قصیدۀ «المتنبّیِ» جواد الحطّاب با تکیه بر نظریۀ نشانه‌شناسیِ شعرِ مایکل ریفاتر. نشریه علمی دانشگاه سیستان و بلوچستان, 1402; 21(40): 5-22. doi: 10.22111/jllr.2022.35090.2767

تحلیل نشانه‌شناسی قصیدۀ «المتنبّیِ» جواد الحطّاب با تکیه بر نظریۀ نشانه‌شناسیِ شعرِ مایکل ریفاتر

پژوهشنامه ادب غنایی
دوره 21، شماره 40، خرداد 1402، صفحه 5-22    اصل مقاله (1.92 M)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jllr.2022.35090.2767
نویسندگان
فاطمه تنها1؛ مهین حاجی زاده* 2؛ ابوالحسن امین مقدسی3؛ عبدالاحد غیبی4
1دانش‌آموخته دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران
2استاد گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران(نویسنده مسئول)
3استاد گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
4استاد گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران
چکیده
یکی از دستاوردهای مایکل ریفاتر در زمینۀ درک دلالت­های زبانی و ژرف­ساخت متن، نظریۀ نشانه­شناسی شعر اوست. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر رویکرد نشانه­شناختی در صدد است فرآیند­های نشانه­پردازی قصیده «المتنبّی» جواد الحطاب؛  شاعر معاصر عراقی را بر اساس نظریه ریفاتر در دو سطح خوانش اکتشافی و پس­کنشانه بررسی و تحلیل نموده تا به لایه­های پنهان متن، ایدۀ محوری و رابطۀ بینامتنی آن با دیگر متون دست یابد. شاعر در این قصیده با بازخوانی گذشته تاریخی و اسطوری و با محکوم کردن اوضاع کنونی، فریاد انتقاد و تغییر سر می­دهد و با به­کار­گیری شخصیت­های تاریخی، دینی و اسطوری به ترسیم اوضاع کنونی عراق و ایدئولوژی­های خویش می­پردازد. در سطح نخست (اکتشافی)، مخاطب با تصویرهای رمزآلود از دوران حکومت خلفای عباسی و متنبّی شاعر رو­به­رو می­شود که صرفاً مجموعه­ای از اخبار متناقض و متضاد است که خواننده خلاق را اقناع نمی­کند؛ اما در خوانش سطح دو (پس­کنشانه) با بهره جستن از توانش ادبی و گذر از سطح محاکاتی به سطحی بالاتر و بررسی عناصر «غیر­دستوری» و نشانه­پردازیِ هر یک از آنها، به «انباشت­­ها» و «منظومه­های توصیفی» دست می­یابد که بیان­گر فضای فکری مسلط و حاکم بر قصیده است. سپس با کشف هیپوگرام به دلالت­های معنایی و ضمنی متن دست یافته و در نهایت به تحصیل ماتریس یا خاستگاه اصلی متن نائل می­گردد. تحلیل این قصیده نشان می­دهد ایدۀ محوری متن، نقد فضای آفت­بار جامعه عراق، اعتراض و انتقاد از سیاست­های ناکارآمد حاکمان و مشروعیت­زدایی از سلطه حاکم با تکیه بر استراتژی بینامتنیت و ریشخند و ناسازواری است
کلیدواژه‌ها
نشانه‌شناسی؛ مایکل ریفاتر؛ جواد الحطاب؛ المتنبّی؛ ماتریس
مراجع
  1. آلن، گراهام، 1389، بینامتنیت، ترجمه پیام یزدانجو، چاپ سوم، تهران: مرکز.
  2. برکت، بهزاد و طیّبه افتخاری، 1389، نشانه­شناسی شعر: کاربست نظریۀ مایکل ریفاتر بر شعر « ای مرز پرگهر» فروغ فرخزاد، فصلنامه پژوهش­های زبان و ادبیات تطبیقی دوره 1، شماره 4.صص 109-130.
  3. پاینده، حسین، 1397، نظریه و نقد ادبی (درسنامه­ای میان رشته­ای)، جلد دوم، چاپ اول، تهران: سمت.
  4. الحطاب، جواد،2012، بروفایل للریح...رسم جانبی للمطر، بیروت: مؤسسة شرق غرب للنشر.
  5. الحطاب، جواد، 2008، أکلیل موسیقی علی جثّة بیانو، الطبعة الأولی، بیروت: دار الساقی.
  6. خلیل، خالدة، 2013، التلقّی والتأویل فی شعر جواد الحطاب، بغداد: عاصمة الثقافة العربیّة.
  7. سلدن، رامان و پیتر ویدوسون،1377، راهنمای نظریه ادبی معاصر، ترجمه عباس مخبر، چاپ دوم، تهران: طرح نو.
  8. شکری هیاس، خلیل، 2015، القصیدة السیر ذاتیة: بنیة النص وتشکیل الخطاب، العمان: دار­غیداء.
  9. قاسم­زاده، سید علی و علی­اکبر فخرو، 1393، خوانش هرمونوتیکی-بینامتنی بیتی از دیوان حافظ بر مبنای نظریه بینامتنی مایکل ریفاتر، پژوهش­های زبان ادبیات فارسی، شماره 32، صص 117-89.
  10. نبی لو، علیرضا،1390، کاربرد نظریه نشانه­شناسی مایکل ریفاتر در تحلیل شعر ققنوس نیما، پژوهش­های زبانشناختی در زبان­های خارجی، دوره 1، شماره 2، صص 94-81.
  11. Riffaterre, Michael, 1978, Semiotics of poetry. 1st. ed. Bloomingston: Indiana University Press.
  12. Riffaterre, Michael, 1984, Text Production. 1st ed. New York: Columbia University Press.
 

آمار
تعداد مشاهده مقاله: 1,052
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 572


سامانه مدیریت نشریات علمی. طراحی و پیاده سازی از سیناوب