| تعداد نشریات | 33 |
| تعداد شمارهها | 804 |
| تعداد مقالات | 7,792 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,128,477 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,178,548 |
جستاری کمّی و کیفی در مقالات روانشناسی شعر نظامی(1394-1300ش.) | ||
| پژوهشنامه ادب غنایی | ||
| مقاله 7، دوره 21، شماره 41، مهر 1402، صفحه 113-134 اصل مقاله (1.09 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jllr.2022.41932.3049 | ||
| نویسندگان | ||
| سیدعلی رضوانی1؛ سید جواد مرتضایی* 2؛ مریم صاحی نیا3 | ||
| 1دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد. ایران | ||
| 2دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد. ایران | ||
| 3استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد. ایران | ||
| چکیده | ||
| در آثار نظامی گنجوی، شاعر بلندآوازۀ سدۀ ششم هجری، به روانشناسی شخصیّتهای داستانها توجّه ویژه شده است. جستار حاضر بر اساس منابع کتابخانهای و روش توصیف، تحلیل و مقایسه، به این پرسشها پاسخ داده که از1300تا1394(ش.)بسامد مقالات نظامیپژوهی روانشناسی چه روندی را طی کرده، پژوهشگران به کدام آثار نظامی بیشتر اقبال کردهاند و چرا و کدام حوزههای روانشناسی بیشتر مورد توجّه بوده و چرا؟ یافتهها نشان میدهد هرچه زمان پیش میرود، اقبال محقّقان به نقد روانشناسی آثار نظامی افزونتر شده است؛ هفت پیکر بیش از سایر آثار وی نقد شده که حاکی از عملکرد عامدانه یا غیرعامدانۀ نظامی در توجّه دادن مخاطبان به خصوصیّات روانی شخصیّتهای هفت پیکر است و آرای یونگ بیش از سایر نظریّات به کار رفته که به دلیل تناسب بیشتر این روش برای پژوهش در منظومههای نظامی است. گاهی نویسندگان شبه روانشناسیهایی را به عنوان تحلیل روانشناسانۀ آثار نظامی مطرح کردهاند که فاقد ارزش پژوهشی است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نظامی گنجوی؛ روانشناسی ادبیّات؛ مطالعه کمّی و کیفی | ||
| مراجع | ||
|
آبرامز، مییر هاوارد،( 1387)، فرهنگ توصیفی اصطلاحات ادبی، ترجمۀ سعید سبزیان، چاپ9، تهران: رهنما.
اتکینسون، ریتا و دیگران، ( 1381)،زمینۀ روانشناسی هیلگارد، ترجمۀ محمّدتقی براهنی و همکاران، چاپ17، تهران: رشد.
بارانی، محمّد؛ تیموری فتحی، فاطمه،( 1394) "لزوم نقش کهنالگوی پیرخردمند در تعلیم بشر"، مجلّۀ پژوهشنامۀ ادبیّات تعلیمی، شمارۀ27، صص92- 59.
بهنامفر، محمّد؛ ملکپایین، مصطفی، ( 1392)"خوانش اسطورهای حکایت کشتن بهرام اژدها را و گنج یافتن در هفت پیکر"، مجلّۀ پژوهشهای ادبی، شمارۀ40، صص62-39.
پارسا، سیّداحمد، ( 1394)، "بنمایههای اسطورهای حکایت خیر و شر در هفت پیکر نظامی"، مجلّۀ ادبیّات عرفانی و اسطورهشناختی، شمارۀ38، صص40-31.
پورخالقی چترودی، مهدخت؛ فرّخی، سارا،( 1390) "بررسی تمنّای لکانی در خسرو و شیرین نظامی"، مجلّۀ پژوهشهای ادب عرفانی(گوهر گویا)، شمارۀ3، سال5، پیاپی19، صص78-57.
تبریزی، منصوره، ( 1386)"ویژگی های روانی و جسمانی زن و نقش آنها در رابطه عاشقانه در اشعار احمد شاملو و خسرو و شیرین نظامی گنجوی"، مجلّۀ زن در توسعه و سیاست، شمارۀ2، دورۀ5، پیاپی18، صص128-109.
ترکاشوند، نازبانو، ( 1388)"بررسی تطبیقی کاربرد بومی رنگها در ایران با علم روانشناسی رنگ: مطالعۀ موردی منظومۀ هفت پیکر"، کتاب ماه ادبیّات، شمارۀ34، سال3، صص41-36.
ترکمانی باراندوزی، وجیهه؛ چمنی گلزار، ساناز،( 1391) "بررسی و تطبیق فرایند فردیّت در گنبد اوّل و دوم از هفت پیکر نظامی بر اساس روانشناسی تحلیلی یونگ"، مجلّۀ زبان و ادب فارسی(دانشگاه آزاد اسلامی واحد سنندج)، شمارۀ10، صص48-23.
تشکّری، منوچهر؛ صالحی، سیّدهسمانه، ( 1391)"تطبیق آرای روانکاوانۀ لکان با ویژگیهای ناخودآگاه زنان فرمانروا در دو داستان از نظامی گنجهای"، مجلّۀ زن و فرهنگ، شمارۀ2، صص22-9.
جعفری، طیّبه،( 1390) "تحلیل عناصر نمادین و کهنالگویی در معراجنامههای نظامی"، مجلّۀ ادبپژوهی، شمارۀ16، صص145-123.
جعفری، طیّبه؛ طغیانی، اسحاق،( 1387) "سودای سود: رویکردی روانشناختی به گنبد پنجم هفت پیکر نظامی"، مجلّۀ دانشکدۀ ادبیّات و علوم انسانی(تهران)، شمارۀ187، دورۀ59، صص230-213.
جعفری، طیّبه؛ طغیانی، اسحاق، ( 1388)"رویکردی اساطیری و روانشناختی به تولّد نمادین شبدیز در خسرو و شیرین نظامی"، مجلّۀ بوستان ادب، شمارۀ1، سال1، پیاپی55، صص134-119.
حسینی، مریم،( 1393) "ازدواج جادویی در هفت پیکر نظامی، مقایسۀ تطبیقی قهرمانان اسطورهای ایران و یونان و کارکرد مشترک نجوم و کیمیاگری در روایت هفت پیکر"، مجلّۀ جستارهای نوین ادبی، شمارۀ187، صص38-21.
حسینی، مریم؛ دهقانی، سولماز،( 1394) "تحلیل فرایند فردیّت از نظرگاه یونگ در اسکندرنامۀ نظامی"، مجلّۀ پژوهش زبان و ادبیّات فارسی، شمارۀ38، صص98-77.
خائفی، عبّاس؛ هوشیار کلویر، بهاره،( 1394) "نمادهای اسطورهای در سایۀ نور عرفانی در هفت پیکر نظامی"، مجلّۀ ادبیّات عرفانی و اسطورهشناختی، شمارۀ40، صص208-165.
خجسته، فرامرز؛ صیّادی، فاطمه،( 1390) "بررسی کهنالگوی آزمون در شاهنامه و هفت پیکر نظامی"، مجلّۀ تاریخ ادبیّات، شمارۀ3، پیاپی68، صص109-93.
دوانی، فزونه؛ فشارکی، محمّد؛ خراسانی، محبوبه، ( 1394)" بازتاب نمادین قربانی میترایی: اسطورۀ کشتن گاو نخستین، در هفت پیکر نظامی"، مجلّۀ متنشناسی ادب فارسی، شمارۀ26، صص20-1.
دهقان، علی؛ حدیدی، خلیل؛ زارعی، رقیّه، ( 1392)"نمادپردازی معراج در خسرو و شیرین نظامی بر اساس نظریّۀ کهنالگوی یونگ"، مجلّۀ زبان و ادب فارسی، شمارۀ227، صص70-45.
زمرّدی، حمیرا،( 1372) "اسطورۀ خورشید در شعر خاقانی و نظامی"، مجلّۀ شعر، شمارۀ ۲۸، سال8، صص37-28.
سلدن، رامان،( 1372)، راهنمای نظریّه نقد ادبی معاصر، ترجمه عبّاس مخبر، تهران: طرح نو.
سیاسی، علیاکبر،( 1390) نظریّههای شخصیّت یا مکاتب روانشناسی، چاپ14، تهران: دانشگاه تهران.
طایفی، شیرزاد، ( 1393)"نقد کهنالگوی عشق در منظومۀ لیلی و مجنون نظامی"، مجلّۀ تاریخ ادبیّات، شمارۀ74، صص150-133.
عبداللّهی، علی؛ جوکار، نجف؛ رحیمی، چنگیز،( 1394) "عشق مجنون در آیینۀ روانکاوی(بر پایۀ لیلی و مجنون نظامی گنجوی)"، مجلّۀ پژوهشنامۀ ادب غنایی، شمارۀ25، صص78-61.
فروید، زیگموند.(2016)، "مقدّمهای عمومی بر روانشناسی"، ترجمۀ استنلی هال، نیویورک: انتشارات فضای سبز.
فشارکی، محمّد؛ خراسانی، محبوبه؛ دوانی، فزونه، ( 1394)"پیوند اسطوره و باورهای عامیانه در هفت پیکر نظامی"، مجلّۀ مطالعات زبان و ادبیّات غنایی، شمارۀ16، سال5، صص76-61.
فلّاح، غلامعلی؛ یوسفی، مرضیّه، ( 1394)"تأثیر آنیما و تجلّی آن در هفت پیکر نظامی"، مجلّۀ ادبیّات عرفانی و اسطورهشناختی، شمارۀ11، صص128-114.
فهیمیفر، علیاصغر؛ مهرنگار، منصور؛ شریف، حبیبه ( 1392) "بررسی روانشناختی رنگ جامۀ مجنون(نگارههای لیلی و مجنون خمسۀ نظامی محفوظ در گنجینۀ موزۀ ارمیتاژ) با تأکید بر رنگ آبی"، کتاب ماه هنر، شمارۀ179، صص85-78.
گرین، ویلفرد و دیگران، ( 1383)مبانی نقد ادبی، ترجمۀ فرزانه طاهری، چاپ3، تهران: نیلوفر، 1383.
مجوزی، رمضان؛ عابد کهخا ژاله، علی،( 1394) "نقد کهنالگویی سفر قهرمان در افسانۀ بانوی حصاری هفت پیکر نظامی براساس نظریّۀ یونگ و کمپبل"، مجلّۀ مطالعات داستانی، شمارۀ4، سال3، صص109-95.
مرشدی، سیاوش، ( 1391)نظیرههای هفت پیکر نظامی تا قرن دهم، رسالۀ دکتری به راهنمایی علیاصغر حلبی، دانشکدۀ ادبیّات و علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی.
مسجدی، حسین؛ بهرامیان، افسانه، ( 1394)"رنگ و جلوههای روانشناختی و فراروانشناختی آن در هفت پیکر نظامی"، مجلّۀ مطالعات زبان و ادبیّات غنایی، شمارۀ15، سال5، صص96-79.
موسوی، کاظم؛ خسروی، اشرف،( 1387) "کشمکش سایه و خودآگاه در داستان خیر و شر نظامی"، مجلّۀ زبان و ادبیّات فارسی، شمارۀ62، صص112-93.
موللی، کرامت، ( 1387)، مبانی روانکاوی فروید-لکان، تهران: نی.
مهدوی، ملیحه، ( 1379)"خسرو و شیرین از دیدگاه روانشناسانه و نمادین"، مجلّۀ کیهان فرهنگی، شمارۀ۱۷۳، سال17، صص23-18.
نصرتی، مهرداد، ( 1391)مقدّمات فرانقد ادبی، کرمان: مؤلّف.
نظامی گنجوی، الیاس، ( 1390)خمسۀ نظامی، بر اساس چاپ مسکو-باکو، به اهتمام محقّقان آکادمی علوم آذربایجان، چاپ3، تهران: هرمس.
نوروزی، خورشید، ( 1387الف)، "تحلیل رویکرد تحقیقات نظامی شناسی در کتاب های محققان ایرانی از 1380تا1384ش"، دو فصلنامۀ پژوهش زبان و ادب فارسی، شمارۀ10، بهار و تابستان، صص 100-80.
نوروزی، خورشید ،( 1387ب)، نقد و تحلیل تحقیقات نظامیپژوهی در کتاب های فارسی(1384-1300)، رساله دکتری رشتۀ زبان و ادبیّات فارسی، به راهنمایی غلامحسین غلامحسینزاده، دانشگاه تربیت مدرّس.
نوروزی زینب،( 1389) "آسیبشناسی تحقیقات مربوط به نظامی گنجوی"، مجموعۀ مقالههای پنجمین همایش پژوهشهای زبان و ادبیّات فارسی، تهران، ج1، صص1620-1602.
نوروزی، زینب، ( 1391)، فرهنگ نظامیپژوهی، تهران: علمی و فرهنگی.
نیکوبخت، ناصر؛ رامیننیا، مریم،( 1388)، "زن آرمانی در آیینۀ شیرین، مجلّۀ مطالعات روانشناختی زنان"، شمارۀ4، دورۀ7، پیاپی22، صص157-139.
واحددوست، مهوش، ( 1376)"نگاهی گذرا به منظومههای نظامی گنجوی از دیدگاه روانشناسی"، مجلّۀ گلچرخ، شمارۀ17، صص31-29.
واعظ، بتول؛ کاردل ایلواری، رقیّه، ( 1394)"نقد اسطورهشناختی گنبد سیاه هفت پیکر نظامی"، مجلّۀ علوم ادبی، شمارۀ7، صص252-233.
یاوری، حورا، ( 1370)، "آسمان بر زمین، بازتاب نمادین آرکیتایپ تمامیّت و کمال، ماندالا در ساختار بیرونی و درونی هفت پیکر"، مجلّۀ ایرانشناسی، شمارۀ11، صص566-548.
یوسف قنبری، فرزانه، ( 1394)"تحلیل شخصیّت زن با دیدگاهی برگرفته از روانشناسی تحلیلی(منظومۀ خسرو و شیرین نظامی)"، مجلّۀ زن و فرهنگ، شمارۀ24، صص121-109.
یونگ، کارل گوستاو و دیگران،( 1359)، انسان و سمبولهایش، ترجمۀ ابوطالب صارمی، چاپ2، تهران: امیرکبیر، 1359. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 783 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 361 |
||