پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 834 |
| تعداد مقالات | 8,015 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,855,231 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,588,171 |
مواجه انتقادی صوفیان با نظریه وحدت وجود ابن عربی(نقد تلقی مشهور درباره انتساب وحدت وجود به تمام صوفیه) | ||
| مطالعات ادیان و عرفان تطبیقی | ||
| مقاله 10، دوره 6، شماره 2، اسفند 1401، صفحه 199-222 اصل مقاله (370 K) | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jrm.2023.7581 | ||
| نویسنده | ||
| سید علیرضا موسوی* | ||
| طلبه سطح 4 ، حوزه علمیه ، قم | ||
| چکیده | ||
| یکی از تلقی های رایج اما نادرست درباره نظریه وحدت وجود ابن عربی، انتساب این دیدگاه به تمام صوفیان یا دست کم، صوفیان سده هفتم هـ.ق به بعد است. ابن عربی با طرح شبه فلسفی نظریه وحدت وجود منجر به انشقاق و چندپارگی کم سابقه ای بین مشایخ و سلاسل صوفیه شد تاجایی که رابطه مستحکمِ مرید و مرادی را تحت شعاع قرار داد. در بسیاری از سلاسل، پیر طریقت این نظر را توحید صمدی قرآنی دانسته و مرید آن را کفری بیّن می خواند در طریقت های کبرویه، نعمت اللهیه، رفاعیه، چشتیه، سهروردیه، شاذلیه، کبرویه و نقشبندیه و قادریه و ... پیران سرشناسی به مخالفت با نظریه وحدت وجود و موجود ابن عربی و لوازم و نتایج آن برخاستند تا جایی که حتی می توان گفت که نظریه وحدت وجود و موجود ابن عربی در تصوف، یک دیدگاه غیر مشهور است و نباید آن را به پای تمام صوفیان نوشت. جستار پیش رو با روش کتابخانه ای به بازخوانی توحید در نگاه پیرانِ سلاسل صوفیه پرداخته و برای این منظور به سراغ شاخص ترین رهبران هرکدام از این طریقت ها رفته است و نشان داده است که خیل عظیمی از رهبران و مشایخ مطرح صوفیه با نظریه وحدت وجود ابن عربی به مخالفت برخواسته یا آن را به دیدگاه های دیگری مثل وحدت شهود تاویل کرده اند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| وحدت وجود؛ ابن عربی؛ خداشناسی عرفانی؛ وحدت شهود | ||
| مراجع | ||
|
آریا، غلامعلی. ( 1380ش). طریقه چشتیه هند و پاکستان، تهران، زوار.
ابن سبعین، عبد الحق. (1428 ق). رسائل ابن سبعین، تصحیح احمد فرید المزیدى،(چاپ اول). بیروت. دار الکتب العلمیة.
اصفهانی، محمد. (1374ش) .دیوان نورعلیشاه اصفهانی، کتاب فروشی میرکمالی.
باقی بالله. (۱۹۶۷م). کلیات باقی بالله، چاپ ابوالحسن زید فاروقی نقشبندی و برهان احمد فاروقی، لاهور.
کاشانی، عبد الرزاق. (1370 ش). شرح فصوص الحکم، ج1، (چاپ چهارم). قم، انتشارات بیدار.
قونوی، صدر الدین. (1381ش). إعجاز البیان فى تفسیر أم القرآن، سید جلال الدین آشتیانى، (چاپ اول). قم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى.
کبودرآهنگی، محمد جعفر.( 1377ش). رسائل المجذوبیه، تصحیح حامد ناجی، تهران، حقیقت.
شیروانی، زینالعابدین. (1315ش). بستان السیاحه، (چاپ اول). تهران: چاپخانه احمدی.
گنابادی، سلطان محمد. (1408 ق). تفسیر بیان السعادة فى مقامات العبادة، 4جلد، (چاپ دوم). بیروت، مؤسسة الأعلمى للمطبوعات.
لئونارد لویزن. (1384ش). میراث تصوف، ترجمه مجدالدین کیوانی، 2 جلد، (چاپ اول). تهران، مرکز.
زرینکوب، عبدالحسین.(1389ش). دنباله جستوجو در تصوف ایران، تهران: امیرکبیر.
زرینکوب، عبدالحسین. (1387ش). سر نى،(چاپ هفتم). تهران: اننتشارات علمى.
زرینکوب، عبدالحسین. (1393ش). جستوجو در تصوف ایران، (چاپ سیزدهم). تهران. امیرکبیر.
زرینکوب، عبدالحسین. (1392ش). ارزش میراث صوفیه، (چاپ شانزدهم).تهران. امیرکبیر.
دهدار، محمد بن محمود دهدار شیرازی. (1375ش). رسائل دهدار. به کوشش محمد حسین اکبری ساوی، (چاپ اول). نشر نقطه.
فخری میلاپوری، عبدالقادر مهربان(، 1959م). اصل الاصول، مصحح محمدیوسف عمری، مدرس، مدارس یونیورسیتی.
گیسودراز، سید محمد. (1364ق). شرح زبدة الحقایق، تصحیح عطا حسین صاحب، حیدرآباد دکن، چاپ سنگی.
گیسودراز، سید محمد. (1350ق). اسمار الاسرار، تصحیح سید عطا حسین صاحب، حیدرآباد دکن، چاپ سنگی.
تبادکانی، محمد. (1382ش). (چاپ اول)، تهران، کتابخانه موزه و اسناد مجلس شوراى اسلامى ایران.
عبدالله قطب، مکاتیب. (1384ش). (چاپ اول)، قم، انتشارات قائم آل محمد.
عین القضات همدانی. (1362ش). نامه های عین القضات همدانی. (چاپ دوم). به اهتمام دکتر علینقی منزوی، دکتر عفیف عسیران، منوچهری.
سجستانی، یحیى بن علی، مرآة الناظرین فی شرح منازل السائرین، بی نا، بی تا، بی جا.
شعرانی، عبدالوهاب بن احمد. (1991 م). الکوکب الشاهق فی الفرق بین المرید الصادق و غیر الصادق عربی · قاهره - مصر ، دار المعارف.
شعرانی، عبد الوهاب. (1418 ق). الیواقیت و الجواهر فى بیان عقائد الأکابر، (چاپ اول). بیروت. دار احیاء التراث العربى، موسسة التاریخ العربى.
خاوری، اسد الله، (1362ش). ذهبیه تصوف علمی، آثار ادبی. تهران. انتشارات دانشگاه تهران.
جهانگیرى، محسن. (1375ش). محیى الدین ابن عربى چهره برجسته عرفان اسلامى، (چاپ چهارم). تهران. انتشارات دانشگاه تهران.
رفیق العجم، (1999م). موسوعة مصطلحات التصوف الإسلامى،(چاپ اول). بیروت.مکتبة لبنان الناشرون.
اسفراینی، نور الدین. (1358ش). کاشف الأسرار، (چاپ اول). موسسه مطالعات اسلامى دانشگاه مک گیل، تهران.
سمنانی، علاء الدوله، 1395ش). مکتوبات، تصحیح کاظم محمدی، کرج، نشر نجم الدین کبری.
سمنانی، علاء الدوله، 1362ش). العروه لاهل الخلوه و الجلوه، مصحح مایل هروی نجیب، تهران، مولی.
سمنانی، علاء الدوله،1383ش). مکتوبات( مصنفات فارسى سمنانى)، تصحیح نجیب مایل هروى، (چاپ دوم). تهران ، شرکت انتشارات علمى و فرهنگى.
گیلانی، عبدالقادر. (1412 ق) .السفینة القادریة ،تصحیح محمد سالم بواب،(چاپ اول). بیروت. دار الالباب.
گیلانی، عبدالقادر. (1426ق) .الفتح الربانى و الفیض الرحمانى، (چاپ اول). قاهرة. مکتبة الثقافة الدینیة.
قشیری، ابوالقاسم. (1374ش) .الرسالة القشیریة، تصحیح عبد الحلیم محمود / محمود بن شریف، (چاپ اول). قم. انتشارات بیدار.
کلاباذی، ابوبکر. (1933م). التعرف لمذهب التصوف، (چاپ اول). مصر، مطبعة السعادة.
مستملی بخاری، اسماعیل.(1363ش) .شرح التعرف لمذهب التصوف، تصحیح محمد روشن،(چاپ اول). تهران. انتشارات اساطیر.
عزیز احمد. (1367ش). تاریخ تفکر اسلامی در هند. ترجمه محمدجعفر یاحقی، نقی لطفی کیهان.
غزالی، محمد. (1416 ق). مشکاة الانوار( مجموعة رسائل الإمام الغزالى)، (چاپ اول). بیروت. دار الفکر.
دهلوی، عبد العزیز. (1904م). فتاوی عزیزی، دهلی، چاپ مجتبی .
دهلوی، عبد العزیز. (1960م) .ملفوظات شاه عبد العزیز، پاکستان.
سرهندی، احمد الفاروقى، المکتوبات، تصحیح عبد الله احم الحنفى المصرى، (چاپ اول). مکتبة النیل، قاهرة ، بی تا،
رضوی، اطهر عباس.(1380ش) .تاریخ تصوف در هند، ترجمه منصور معتمدی، (چاپ اول). مرکز نشر دانشگاهی،
راز شیرازی، ابوالقاسم. (1352ش). طباشیر الحکمة. شیراز، انتشارات خانقاه احمدی.
راز شیرازی، ابوالقاسم، انهار جاریه، به همت احمد اردبیلی، شیراز، انتشارات خانقاه احمدی، بی تا {الف}
رفاعی، احمد. ( 2002م). حکم الامام الرفاعی. حلب. تحقیق محمد حسنی مصطفی.
خویی، امین الشرعه. (1383ش). میزان الصواب در شرح فصل الخطاب. تصحیح خواجوی، تهران، مولی.
خاوری، اسد الله. (1362ش). ذهبیه تصوف علمی آثار ادبی، (چاپ اول). تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
حنفی، عبد المنعم. (1992م).الموسوعة الصوفیة. قاهره. دار الرشاد.
سمنانى، علاء الدوله. (1385ش). خمخانه وحدت(آثار و اشعار علاء الدوله سمنانی). عبد الرفیع حقیقت، تهران. کومش.
صیادی، محمد ابوالهدی افندی. (، 2004م) . قاهره. الکلیات الاحمدیه.
صیادی، محمد ابوالهدی افندی، نور الانصاف فی کشف ظلمة الخلاف، بی نا، بی تا، بی جا.
صیادی، محمد ابوالهدی افندی. (1971م) .الطریقة الرفاعیة. تحقیق احمد فرید المزیدی، بیروت. دارالکتب العلمیة.
گیسودراز، سید محمد. (1364ق) .شرح زبدة الحقایق المعروف به شرح تمهیدات، تصحیح عطا حسین صاحب، حیدرآباد دکن، چاپ سنگی.
گیسودراز، سید محمد. (1350ق). اسمار الاسرار، تصحیح سید عطا حسین صاحب، حیدرآباد دکن، چاپ سنگی.
مطهری، مرتضی. (1377 ش) .مجموعه آثار شهید مطهرى، 28ج (عرفان حافظ)، (چاپ هشتم). تهران، صدرا.
محمد سراج الدین بن احمد الموصلی الرفاعی. ( 2022م) .ختام المسلک الاذفر. تحقیق عمر احمد الراوی.
مجتبایی، فتح الله. (1399ش) .دائرة المعارف بزرگ اسلامی، «مقاله احمد سرهندی» مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی
مایل هروی، نجیب. (1383ش) .این برگ های پیر، تهران. نی.
مکی، ابوطالب.( 1417ق) . قوت القلوب فى معاملة المحبوب، بیروت: دار الکتب العلمیة.
هجویری، ابوالحسن. (1375ش) .کشف المحجوب، (چاپ چهارم). تهران: طهوری.
نابلسی، عبد الغنى.،( 1425 ق).السر المختبى فى ضریح ابن عربى( النور الأبهر)، تصحیح احمد فرید المزیدى،(چاپ اول). قاهرة. مکتبة الثقافة الدینیة.
نابلسی، عبد الغنى. (1427 ق) .إیضاح المقصود من معنى وحدة الوجود( إرشاد ذوى العقول)، تصحیح احمد فرید المزیدى،(چاپ اول). قاهرة. دار الآثار الاسلامیة.
نجم الدین کبرى. (1368ش) .ترجمه فوائح الجمال. تصحیح حسین حیدر خانى مشتاقعلى، ترجمه محمد باقر ساعدى خراسانى، (چاپ اول). تهران. مروى .
ناجی، حامد، کربلایی، مرتضی. (1395ش). سید محمد گیسودراز و نقد نظریه وحدت وجود ابن عربی، پژوهش نامه مذاهب اسلامی، سال سوم، شماره پنجم، ص ص. 49-67
احمدی، میثم، شریفیان،مهدی. (1395ش) نقد و بررسی دیدگاه های ابن عربی از منظر شیخ احمد احسائی. پژوهش های ادب عرفانی. سال دهم، (شماره دوم). پیاپی 31،ص ص.19-42
ماسینیون، لوئی. (2006م). اخبار الحلاج، (چاپ اول). دمشق. التکوین.
نسخ خطی:
نوربخش، سید محمد، رساله الهدی. {الف} نسخه شماره 3702 .کتابخانه اسد افندی استانبول
نوربخش، سید محمد، رسـاله واردات . {ب} نـسخه شـماره 6/329.کتابخانـه مجلـس شـورای اسلامی.
نوربخش، سید محمد، مکتوب به مولانا حسن کرد. نسخه شماره 4190 .کتابخانه ملک. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,987 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,009 |
||