پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 834 |
| تعداد مقالات | 8,015 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,851,798 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,586,037 |
مؤلفههای مقولۀ «ثنویت» در دین زردشتی بر اساس کتاب دینکَردِ سوم | ||
| مطالعات ادیان و عرفان تطبیقی | ||
| دوره 7، شماره 1، شهریور 1402، صفحه 1-19 اصل مقاله (351.81 K) | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jrm.2023.45890.1129 | ||
| نویسنده | ||
| موسی محمودزهی* | ||
| دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه ولایت، ایرانشهر، ایران | ||
| چکیده | ||
| ثنویت پایۀ دین زردشتی شناخته میشود؛ بدین معنی که در جهانبینی زردشتی پدیدههای جهان هستی در دو دستۀ «نیک و بَد» دستهبندی میشوند. در این دستهبندی، سپندمینو و همکارانش در دستۀ نیک، و زَدارمینو و همکارانش در دستۀ بَد جای میگیرند. یکی از معروفترین منابع دین زردشتی کتابی به نام «دینکَرد» است که بخشی از آن به نام «دینکَرد سوم»، مقولۀ ثنویت را بیش از هر متن زردشتیِ دیگر در قالب متنی اندرزی مورد بحث قرار داده است. این مقاله با روشی متنشناسانه، با ذکر مثالهایی از متن به توضیح مؤلفههای ثنویت پرداخته است. مؤلفههای شناخته شدۀ ثنویت در متنِ دینکرد سوم شامل دو دستۀ اصلی و فرعی به شرح زیر هستند: 1- مؤلفههای اصلی شامل وجود سپندمینو و زدارمینو از آغاز، پیشآگاهی سپندمینو و پَسآگاهی زدارمینو، زمان کرانهمند 12000 ساله، دوام سپندمینو و نابودی مطلق زَدارمینو در پایان؛ 2- مؤلفههای فرعی شامل ذاتی یا حادث بودن، جداسانی، اینهَمانی، روابط علّت و معلولی(= عامل و معمولی)، همگرایی و واگرایی، تضاد و تقابل، نشانهشناسی و پدیدارشناسی، تفاوت در ظاهر و باطن، درجهبندی کمّی و کیفی، فرجامشناسی، داوریِ پایانی. بر اساس این مؤلفهها، نتایج نشان میدهد که ثنویتِ زردشتی خود ریشه در باوری دیرینتر در اساطیر ایرانی به نام «اَشَه در برابر دُروج» دارد که آن خود به اندیشهای قدیمیتر در روزگارِ یگانگی هند و ایرانیان(= آریاییها) برمیگردد. با الهام از این اسطورۀ ایرانی، دین زردشتی آن را در تمام سطوح و لایههایِ اندیشگانیِ خود جای داده و از آن تصویری مبارزاتی بین سپندمینو و زَدارمینو در یک بازۀ زمانیِ 9000 ساله از دوران آمیختگی تا پایان جهان آفریده است. در این مبارزۀ طولانی، پیروزی فرجامین در سایۀ دانایی مطلق به همراهِ خرد، از آنِ سپندمینو است و زَدارمینو رَه به نیستی میبرد. بنابراین، هستی ماندگار از آنِ سپندمینو است تا دوباره و چندباره چرخۀ مرگ و زندگی را بچرخاند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| دینکرد؛ ثنویت؛ سپندمینو؛ زَدارمینو؛ جهان مینوی؛ جهان مادی؛ پایانِ جهان | ||
| مراجع | ||
|
انوری، حسن. (1381). فرهنگ بزرگ سخن، سخن، تهران.
آموزگار، ژاله. (۱۳۸۶). زبان، فرهنگ و اسطوره، (مجموعه مقالات)، معین، تهران.
بویس، مری. (1377). چکیدۀ تاریخ کیش زرتشت، ترجمۀ همایون صنعتیزاده، صفیعلیشاه، تهران.
بهرامی، عسکر. (1388). تاریخ اساطیری ایران، ققنوس، تهران.
تفضلی، احمد. (1389). تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام، چاپ ششم، به کوشش ژاله آموزگار، سخن، تهران.
دادگی، فرنبغ. (1400). بُندهش، گزارش مهرداد بهار، چاپ هفتم، توس، تهران.
دوشِن گیمَن، ژ. (1378). اورمزد و اهریمن- ماجرای دوگانهباوری در عهد باستان، ترجمۀ عباس باقری، نشر فرزان روز، تهران.
ساسانفر، آبتین. (1386). اوستا - برگردان هفت هات از گاتاها، نشر علم، تهران.
شاکِد، شائول. (1397). تحول ثنویت. ترجمۀ احمدرضا قائممقامی، چاپ دوم، نشر ماهی، تهران.
شهرستانی، ابوالفتح محمدبن عبدالکریم. (1335)، الملل و النحل، ترجمۀ افضلالدین صدر ترکه اصفهانی، تابان، تهران.
عالیخانی، بابک. (1382). خرد جاویدان. مجموعه مقالات، به کوشش شهرام یوسفی پور، مؤسسۀ تحقیقات و توسعۀ علوم انسانی، تهران.
فرخزادان، آذرفرنبغ، و آذرباد اُمیدان. (1384). کتاب سوم دینکرد، دفتر دوم، گزارش فریدون فضیلت، مهرآیین، تهران.
قادری، تیمور. (1391). تاریخ ادبیات ایران کهن، مهتاب، تهران.
کاویانیپویا، حمید و زهرا پیلهوریان. (1395). بررسی فلسفۀ زُروان در تفکرات دینی بر پایۀ اندرزنامههای پهلوی، سال پانزدهم، شماره سیام، ص ص. 133-153.
کِلِنز، ژان. (1391). مقالاتی دربارۀ زردشت و دین زردشتی، ترجمۀ احمدرضا قائممقامی، (چاپ دوم). نشر فرزان روز، تهران.
گراردو، نیولی. (1395). ثنویت، ترجمۀ صغری خرسندامین، مجلۀ خردنامه، شماره 17، ص ص. 163-177.
لاجوردی، فاطمه. (1398). ثنویت، نشر مرکز دایرهالمعارف بزرگ اسلامی، ج. 17.
منتظری، سید سعیدرضا، و سیدمسلم رضوانی. (1400). بررسی تأثیر ثنویت بر اخلاقیات دین زردشتی، پژوهشهای ایرانشناسی، سال 11، شماره 2، ص ص. 17-35.
منتظری، سید سعیدرضا، و محمدرضا نظری. (1392). رهیافتی به اخلاق فضیلت در دینکرد ششم، پژوهشهای ایرانشناسی، سال 3، شماره 2، ص ص. 113-131.
یاحقی، محمدجعفر. (1390). کلیات تاریخ ادبیات فارسی، سمت، تهران. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 583 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 446 |
||