پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 830 |
| تعداد مقالات | 7,971 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,744,539 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,509,071 |
نقدی بر سنت علمی جونپوری درکتاب جامع بهادرخانی | ||
| مطالعات شبه قاره | ||
| مقاله 18، دوره 17، شماره 48، فروردین 1404، صفحه 325-340 اصل مقاله (673.11 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jsr.2023.45537.2349 | ||
| نویسندگان | ||
| ایرج نیک سرشت* 1؛ نعیم شرافت2 | ||
| 1دانشیار پژوهشکده تاریخ علم دانشگاه تهران،تهران،ایران (نویسنده مسئول) | ||
| 2استادیارگروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی دانشگاه بینالمللی امام خمینی قزوین، قزوین،ایران | ||
| چکیده | ||
| قرن هفدهم تا نوزدهم در هندوستان، موج گستردهای برای ترجمه و بازنویسی و جمعآوری متون فارسی و عربی دانشمندان دوره اسلامی آغاز شده بود. جامع بهادرخانی، نوشته غلامحسین جونپوری، بعنوان یکی از دایرهالمعارفهای آموزشی شبه قاره در قرن نوزدهم، در حوزه حساب و هندسه و نورشناسی و نجوم، شمایی از نوع نگاه علمی حاکم بر مدارس علمی شبه قاره را به ما میدهد. با وجود آنکه در این سه قرن مذکور، استعمار بریتانیای کبیر بر تمام نهادهای علمی و آموزشی هندوستان احاطه داشته، اما آثاری همچون جامع بهادرخانی که بیشتر تحت تاثیر متون و سنت علم قدیم بودهاند تا پیشرفتهای علمی جدید. تا آنجا که در جامع بهادرخانی با وجود معرفی برخی نظریهها و اکتشافات جدید مانند نظریه حرکت تقدیمی زمین توسط نیوتن یا کشف قمرهای سیاره زحل در اوایل قرن نوزدهم، اما باز پایه مطالعات نجومی جونپوری بر اساس مدل منسوخ بطلمیوسی و متون بزرگان مکتب مراغه و سمرقند است. یا در مبحث مناظر و مرایا همان مکتب اقلیدس را پیش میگیرد که در قرن نوزدهم در غرب اثری از آن در نورشناسی جدید وجود نداشت. در این مقاله با روش توصیفی تحلیلی به بررسی چگونگی و چرایی دلبستگی جونپوری در کتاب جامع بهادرخانی به سنت علم قدیم میپردازیم. | ||
| کلیدواژهها | ||
| هندوستان؛ جونپوری؛ جامع بهادرخانی؛ علم جدید؛ علم قدیم | ||
| مراجع | ||
|
احمد، عزیز. (1367). تاریخ تفکر اسلامی در هند، ترجمۀ نقی لطفی و محمدجعفر یاحقی، تهران: علمی، فرهنگی و کیهان.
اخوان الصفا. (2007). جامعة الجامعه (من تراث اخوان الصفا)، تحقیق و تقدیم عارف تامر، بیروت: منشورات دارمکتبه الحیات.
بهبهانی (کرمانشاهی)، آقا احمد. (1370). مرآت الاحوال جهاننما، چاپ دوم، تهران: امیرکبیر.
ثبوت، اکبر. (1380). فیلسوف شیرازی در هند، تهران: هرمس.
جونپوری، غلامحسین. (1386). جامع بهادرخانی، چاپ سنگی کلکته 1835م، تجدید چاپ، تهران: معاونت پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی- دفتر گسترش تولید علم.
حسنی، عبدالحی. (1979). نزهة الخواطر و بهجة المسامع و النواظر، ج7، حیدرآباد، دکن.
حسینی، سید حجتالحق. (1388). بازشناسی زیج بهادرخانی، دومین همایش نجوم و اخترفیزیک، تهران.
خیابانی تبریزی، میرزا محمدعلی مدرس. (1369). ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکلیة او اللقب، جلد 5، تهران: خیام.
شاله، فلیس. (1346). شناخت روش علوم یا فلسفۀ عملی، ترجمۀ یحیی مهدوی، تهران: دانشگاه تهران.
طباطبایی، صالح. (1378). ابن هیثم، دانشمند اسلامی، تهران: روزنه.
طوسی، خواجه نصیرالدین. (1356). اخلاق ناصری، تصحیح و توضیح مجتبی مینوی و علیرضا حیدری، تهران: خوارزمی.
فارابی، ابونصر محمد بن محمد بن طرخان. (1072). احصاء العلوم، کاتب: شاه مراد فراهانی. قم: کتابخانۀ بزرگ حضرت آیتالله مرعشی نجفی، کد دستیابی:211 پ – 222 پ – 286 ، 1072ه.ق ، صفحات: 312 تا 332.
کشمیری، محمد مهدی بن محمد علی. (1397). تکملة نجوم السماء، قم، جلد 1.
مرادقلی، سهیلا؛ اختیاری، زهرا. (1400). بازتاب فرهنگ و اندیشههای ایرانی در دیوان بینش کشمیری، مطالعات شبهقاره، 13(41)، 266-251.
معصومی همدانی، حسین. (1374). زبان فارسی و تاریخ علم، نشر دانش. 90، 5- 2.
منزوی، احمد. (1382). فهرست مشترک نسخههای خطی فارسی پاکستان، جلد 1، چاپ دوم، قم.
نیکسرشت، ایرج؛ شرافت، نعیم. (1392). نقد و بررسی اصول نورشناسی غلامحسین جونپوری، پژوهشنامة تاریخ تمدن اسلامی، 46(2)، 237-257.
والبریج، جان. (1401). خدا و منطق در اسلام (خلیفهگری وحی از عقل)، ترجمۀ احمد کاظمی موسوی، تهران: انتشارات آگاه.
Chand, T. (1967). History of the Freedom Movement in India, Delhi, Publication Division of Ministry of Information and Roadcasting.
Dharampal. (1983). Indian Science and Technology in the Eighteenth Century. Some contemporary European accounts, Reprinted by Academy of Gandhian Studies, Hyderabad.
Kepler, J. (1604). Paralipomènes à Vitellion, Vrin: trad. C. Chevalley, chapitre V.
Khansiri, A., Mozafari, N. (2014). The Impact of Persian Language on Indian Languages, Theory and Practice in Language Studies, 4(11), 2360-2365.
Razaullah Ansari, S.M., Sarma, S.R. (2000). Ghulām Husain Jaunpurī’s Encyclopaedia of Mathematics and Astronomy, Studies in History of Med. & Science, 16(1-2), 77–93.
The Imperial gazetteer of India. (1908). Oxford: Clarendon Press, repe. New Delhi. vol. 14.
Tytler, J. (1873). Analysis and Specimens of a Persian Work on Mathematics and Astronomy, The journal of the Royal Asiatic Society of Great Britian and Ireland, Vol 4. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 824 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 283 |
||