پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 834 |
| تعداد مقالات | 8,021 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,858,869 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,601,043 |
بررسی نقش و جایگاه ایزدبانوان هندوایرانی در طبقات سهگانه دومزیل | ||
| مطالعات شبه قاره | ||
| مقاله 10، دوره 17، شماره 48، فروردین 1404، صفحه 181-196 اصل مقاله (427.51 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jsr.2024.44461.2314 | ||
| نویسندگان | ||
| زهرا عسگری* 1؛ رضا سمیع زاده2 | ||
| 1دانشآموختۀ دکتری زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه بینالمللی امام خمینی قزوین،قزوین، ایران (نویسنده مسئول) | ||
| 2دانشیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه بینالمللی امام خمینی قزوین،قزوین، ایران | ||
| چکیده | ||
| نظریۀ سهگانۀ دومزیل، یک ساختار جامعی از خدایان، ایزدان و الهههای باستانی اقوام کهن هندواروپایی را براساس جایگاه آنها مورد دستهبندی قرار داده است که باتوجهبه زیرشاخۀ هندوایرانی آن، اشتراکات و همسانیهای زیادی میان خدایان هندی و ایرانی قابلمشاهده است. در این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی، مشخص شد که در گزارشهای اساطیری و بدویِ هردو قوم، نخست شاهد تکریم مقام زن و حضور زنخدایانی متعدد و نیرومند در رأس خدایان هستیم که بعدها با گسترش و تکوین جامعۀ مردسالارانه و سیطرۀ عصر حماسی و پهلوانی، این زنخدایان از مقام خود تنزل یافته و حتی در برهههایی از زمان، از تمامی طبقات ایزدان کنار گذاشته شدند؛ اما بهدلیل نفوذ و تأثیری که داشتند، درنهایت بهعنوان خدایان فروتر و زمینی، در پایین این طبقات، به خویشکاری مهم خود، یعنی باروری و نگهبانی از آب و احیای کشاورزی پرداختند. این مقام در ایران از آنِ آناهیتا و در هند از آنِ الهۀ ساراسواتی است که در یک نگاه تطبیقی، الهههای ایرانی در انتساب به این طبقه، از جایگاه مطلوبتری برخوردارند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اسطوره؛ دومزیل؛ هند؛ ایران؛ زنخدایان؛ آناهیتا؛ ساراسواتی | ||
| مراجع | ||
|
آشتیانی، جلالالدین. (1369). زرتشت، مزدیسنا، حکومت، چ پنجم، تهران: شرکت سهامی انتشار.
آموزگار، ژاله. (1374). تاریخ اساطیری ایران، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها.
آموزگار، ژاله. (1386). زبان، فرهنگ و اسطوره، تهران: معین.
امیدی، ایوب؛ مشرّف، مریم؛ اسماعیلپور، ابوالقاسم. (1401). تحلیل آیین قربانی انسان در هند، ایران و بینالنهرین براساس نظریههای قربانی، مطالعات شبهقاره، 14(42): 9-34.
بویس، مری. (1374). تاریخ کیش زرتشت، ترجمۀ همایون صنعتیزاده، تهران: توس.
بهار، مهرداد. (1376). پژوهشی در اساطیر ایران، چاپ دوم، تهران: آگاه.
پورداوود، ابراهیم. (1356). یشتها، چاپ سوم، تهران: طهوری.
جلالی نائینی، سید محمدرضا. (1372). ریگودا (گزیده سرودهها)، تهران: قطره.
حسنی جلیلیان، محمدرضا. (1393). تحلیل اسطوره دوشیزه- مادر، فصلنامۀ ادبیات عرفانی و اسطورهشناختی، 10(35): 107-136.
دورانت، ویل. (1365). مشرق زمین گاهواره تمدن، ترجمۀ احمد آرام، ج اول، تهران: سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی.
دوستخواه، جلیل. (1387). اوستا، چاپ سیزدهم، جلد 1 و 2، تهران: مروارید.
دومزیل، ژرژ. (1379). جهان اسطورهشناسی (مجموعه مقالات)، ترجمۀ جلال ستاری، جلد چهارم، تهران: مرکز.
رفیعی، زهرا؛ سید صادقی، سید محمود؛ اردلانی، شمسالحاجیه. (1397). بررسی مسائل زنان از منظر اسطوره، در رمان طوبی و معنای شب، فصلنامۀ علمی تفسیر و تحلیل متون زبان و ادبیات فارسی (دهخدا)، 10(37): 41-64.
روزنبرگ، دونا. (1379). اساطیر جهان، داستانها و حماسهها، ترجمۀ عبدالحسین شریفیان، جلد اول، تهران: اساطیر.
ستاری، رضا؛ خسروی، سوگل. (1392). بررسی خویشکاریهای آناهیتا و سپندارمذ در اسطوره و پیوند آن با پیشینۀ مادرسالاری، فصلنامۀ ادبیات عرفانی و اسطورهشناختی، 9(32): 57-78.
سجادی، سید علیمحمد. (1387). چگونگی رواج باورهای ناروا در مورد زنان در برخی از متون ادبی فارسی، پژوهشنامۀ علوم انسانی، 57: 161-186.
علّامی، ذوالفقار. (1387). آسمانِ پدر و زمینِ مادر در اساطیر ایرانی و شعر فارسی، فصلنامۀ علوم انسانی دانشگاه الزهرا(س)، 18(69): 119-143.
فریزر، جیمز جورج. (1387). شاخۀ زرین، ترجمۀ کاظم فیروزمند، چاپ پنجم، تهران: آگاه.
قاسمزاده، سید علی. (1396). همزیستی ادبیات تطبیقی و نظریههای ادبی، چاپ اول، تهران: جهاد دانشگاهی قزوین.
کاظمزاده، پروین. (1392). تحلیلی بر دلایل شکلگیری اعتقاد به ایزدبانوان در ایران باستان، پژوهشهای ادیانی، 1(2): 49-73.
گویری، سوزان. (1385). اَناهیتا در اسطورههای ایرانی، تهران: ققنوس.
لیک، گوندلین. (1385). فرهنگ اساطیری شرق باستان، ترجمۀ رقیه بهزادی، تهران: طهوری.
مالینوفسکی، برونیسلاو. (1387). غریزۀ جنسی و سرکوبی آن در جوامع ابتدایی، ترجمۀ محسن ثلاثی، تهران: ثالث.
محمودی، سکینهخاتون. (1391). هومای ایرانی و سومای هندی، مطالعات شبهقاره، 4(13): 71-90.
مزداپور، کتایون. (1371). زن در آیین زرتشتی، آلمان: نوید.
مقدسی، مطهر بن طاهر. (1374). آفرینش و تاریخ، ترجمۀ محمدرضا شفیعی کدکنی، تهران: آگاه.
نامور مطلق، بهمن. (1392). درآمدی بر اسطورهشناسی، تهران: سخن.
نوابی، مریم. (1389). هئومه و سومه در اندیشه هندوان و ایرانیان باستان، نشریه تخصصی پژوهشنامۀ ادیان، 4(8): 125-144.
هینلز، جان. (1381). شناخت اساطیر ایران، ترجمۀ ژاله آموزگار و احمد تفضلی، چاپ هفتم، تهران: چشمه.
یارشاطر، احسان. (1356). آسمان (دانشنامۀ ایران و اسلام)، ج اول، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 899 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 242 |
||